Gepubliceerd op 4 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Credit support is zekerheid die een partij stelt voor de nakoming van haar contractuele verplichtingen, bijvoorbeeld met onderpand, een bankgarantie of een borgtocht. Het beschermt de wederpartij als betaling of levering uitblijft. Het vervangt nooit een zorgvuldige beoordeling van de contractpartij zelf: een zekerheid is zo sterk als de waarde van het onderpand of de betrouwbaarheid van wie garant staat.
De term komt uit de financiële wereld, onder meer uit derivatencontracten. In gewone zakelijke overeenkomsten heet het meestal gewoon “zekerheid”, maar het principe is hetzelfde: wie risico loopt op de wederpartij, wil een vangnet. Hieronder leest u welke vormen er zijn, welke wettelijke regels daarbij gelden en wat de rechter zegt over het inroepen van een bankgarantie.
Inhoudsopgave
Vijf vormen van credit support naast elkaar
Elke vorm heeft eigen voordelen, kosten en wettelijke regels. Zonder zekerheid is de schuldeiser aangewezen op het vermogen van de schuldenaar, samen met alle andere schuldeisers.
| Vorm | Hoe het werkt | Wettelijke basis | Let op |
|---|---|---|---|
| Pandrecht | Verhaal op roerende zaken of vorderingen, zoals voorraad, machines of debiteuren | Artikel 3:227 en 3:236-3:239 BW | Een stil pandrecht op vorderingen vraagt een geregistreerde of authentieke akte |
| Hypotheekrecht | Verhaal op een registergoed, zoals een bedrijfspand | Artikel 3:227 en 3:260 BW | Notariële akte en inschrijving in het Kadaster |
| Borgtocht | Een derde staat in voor de schuld van een ander | Artikel 7:850 en verder BW | Extra bescherming voor een particuliere borg (artikel 7:857-7:864 BW) |
| Bankgarantie | Een bank belooft te betalen, vaak op eerste verzoek | Geen wettelijke regeling; de tekst van de garantie beslist | De waarde hangt af van de voorwaarden en de solvabiliteit van de bank |
| Geld als zekerheid | Een bedrag op een geblokkeerde rekening of bij de wederpartij | Contract; bij financiële zekerheden artikel 7:51 en verder BW | Meest directe vorm; er hoeft niets te worden verkocht |
Daarnaast komen eigendomsvoorbehoud en documentaire kredieten (letters of credit) voor. Bij een letter of credit betaalt een bank tegen overlegging van afgesproken documenten; dat is vooral gebruikelijk in de internationale handel. De wettelijke artikelen vindt u in Boek 3 BW en Boek 7 BW.
Wat een goede credit support-clausule regelt
- Het type en de waarde van de zekerheid.
- Wanneer de zekerheid moet worden gesteld en wanneer zij moet worden aangevuld, bijvoorbeeld als de waarde van het onderpand daalt.
- De voorwaarden waaronder de schuldeiser een beroep op de zekerheid mag doen.
- Informatieverplichtingen over de financiële situatie en de waarde van de zekerheid.
- Wanneer de zekerheid vrijvalt of de garantie moet worden teruggegeven.
Bankgarantie op eerste verzoek: eerst betalen, dan praten
Een abstracte bankgarantie is een zelfstandige verplichting van de bank, los van de onderliggende overeenkomst. De begunstigde kan op eerste verzoek betaling vragen; over de vraag of dat terecht was, discussiëren partijen achteraf. De Rechtbank Overijssel vatte dat op 26 juni 2025 samen als “eerst betalen, dan praten” (ECLI:NL:RBOVE:2025:5309). Beslag op de uitkering nadat de bank had betaald, achtte de voorzieningenrechter in die zaak wel toelaatbaar.
Dat betekent niet dat iedere inroeping slaagt. De voorzieningenrechter in Amsterdam oordeelde op 30 april 2019 (ECLI:NL:RBAMS:2019:3194) dat een abstracte bankgarantie strikt moet worden uitgelegd en dat de bank bij vervulling van de voorwaarden in beginsel moet betalen, maar niet bij misbruik van bevoegdheid. De begunstigde mocht de garantie niet inroepen: de garantie dekte het niet presteren van de opdrachtnemer, terwijl de begunstigde de beëindiging zelf had veroorzaakt om andere redenen. De rechter verbood de inroeping op straffe van een dwangsom. Volgens de inhoudsindicatie heeft het gerechtshof Amsterdam dat vonnis bekrachtigd.
De les: de tekst van de garantie bepaalt bijna alles. Lees als begunstigde precies welke gebeurtenis de garantie dekt en tot welke datum hij loopt. Als partij die de garantie laat afgeven, beperkt u de garantie tot een duidelijk omschreven tekortkoming.
De particuliere borg: drie wettelijke drempels
Bij kleinere bedrijven vraagt een financier vaak een borgtocht van de directeur-grootaandeelhouder. Gaat een natuurlijk persoon een borgtocht aan buiten de uitoefening van zijn beroep of bedrijf, dan gelden beschermingsregels (artikel 7:857 tot en met 7:864 BW).
- De borgtocht moet een maximumbedrag noemen; anders is zij niet geldig (artikel 7:858 BW).
- Is de borg gehuwd of geregistreerd partner, dan is in de regel toestemming van de partner nodig (artikel 1:88 BW). Voor een bestuurder die borg staat voor de normale bedrijfsuitoefening van zijn bv geldt onder voorwaarden een uitzondering (artikel 1:88 lid 5 BW).
- De regels kunnen voor de particuliere borg niet ten nadele worden afgeweken (artikel 7:862 BW).
Of een directeur-grootaandeelhouder als particulier of als ondernemer borg staat, is in de rechtspraak een terugkerende vraag. Leg de toestemming van de partner daarom schriftelijk vast als er twijfel is.
In welke contracten komt u credit support tegen?
Steeds gaat het om extra zekerheid via onderpand, een garantie of geld. Per soort contract verschilt wat gebruikelijk is.
Kredietovereenkomsten en leningen
Hier komt u credit support het vaakst tegen. Bij een hypothecaire lening is het pand of de woning het onderpand. Bij zakelijke leningen verpanden bedrijven voorraden, machines of hun vorderingen op debiteuren; de kredietovereenkomst regelt hoe die worden gewaardeerd en wanneer de bank om aanvulling mag vragen.
Handel, franchise en aanneming
Tussen bedrijven zijn een bankgarantie, een borgstelling of vooruitbetaling gebruikelijk. Een leverancier kan bij een grote order een bankgarantie verstrekken; een afnemer kan vooruit betalen. In franchiseovereenkomsten beschermt de franchisegever zich vaak met een borgstelling of waarborgsom. Aannemingscontracten bevatten vaak een uitvoeringsgarantie voor de opdrachtgever.
Huur, consumentenkrediet en arbeid
Bij woonruimte mag de waarborgsom sinds 1 juli 2023 ten hoogste twee keer de kale maandhuur bedragen (Wet goed verhuurderschap). Bij consumentenkrediet moet de kredietverstrekker vooraf de kredietwaardigheid van de consument onderzoeken. Bij autofinanciering blijft de financier via een eigendomsvoorbehoud of huurkoop vaak eigenaar totdat alles is betaald.
In arbeidsovereenkomsten is credit support ongebruikelijk. Een werknemer is voor schade die hij bij zijn werk toebrengt in beginsel alleen aansprakelijk bij opzet of bewuste roekeloosheid (artikel 7:661 BW). Een zekerheid van de werknemer verandert daar niets aan.
Wat credit support oplevert, en wat niet
Voor de schuldeiser verkleint zekerheid het verlies bij wanbetaling. Bij geld als zekerheid of een bankgarantie is er vaak snel toegang tot het bedrag, zonder eerst een procedure te voeren. Bij een pand- of hypotheekrecht kan de schuldeiser zijn recht ook in een faillissement van de schuldenaar uitoefenen alsof er geen faillissement is (artikel 57 Faillissementswet).
Voor de schuldenaar kan zekerheid de weg openen naar een krediet of contract dat anders niet zou worden gesloten, soms tegen betere voorwaarden. Dat is een onderhandelingsresultaat, geen recht. Daar staan kosten tegenover: een bankgarantie kost provisie en verkleint de kredietruimte bij de bank.
Wat de waarde van een zekerheid bepaalt:
- Het type onderpand: vastgoed, voorraad of vorderingen.
- Waardevastheid: houdt het onderpand zijn waarde gedurende de looptijd? Effecten schommelen bijvoorbeeld met de koers.
- Liquiditeit: hoe snel kan het onderpand worden verkocht?
- Rang: gaat een eerder gevestigd recht van een ander voor?
Bij contracten met veel waardeschommeling, zoals derivaten of contracten in vreemde valuta, spreken partijen vaak af dat de zekerheid periodiek wordt herberekend en zo nodig aangevuld. Bij internationale contracten komen daar wisselkoersrisico en de vraag welk recht op de zekerheid van toepassing is bij.
Wie zekerheid vraagt en wie haar stelt: de verschillende aandachtspunten
| Als schuldeiser (begunstigde) | Als partij die zekerheid stelt |
|---|---|
| Controleer of een bankgarantie op eerste verzoek betaalbaar is, welke gebeurtenis zij dekt en tot welke datum zij loopt. | Controleer onder welke voorwaarden de schuldeiser de zekerheid mag inroepen, en houd de omschrijving zo concreet mogelijk. |
| Laat een particuliere borg een maximumbedrag in de akte opnemen (artikel 7:858 BW). | Beperk de zekerheid tot een vast bedrag en een duidelijke looptijd. |
| Vraag bij een gehuwde particuliere borg om schriftelijke toestemming van de partner (artikel 1:88 BW). | Leg vast wanneer de zekerheid vrijvalt of de bankgarantie terug moet. |
| Leg vast wanneer de wederpartij moet aanvullen als de waarde van het onderpand daalt. | Reken de kosten van een bankgarantie en een eventuele aanvullingsplicht mee in uw prijs. |
Geschillen over zekerheden zijn vaak technisch. Leg daarom in het contract ook vast hoe partijen een geschil beslechten; zie ook contracten met valkuilen en het opstellen van contracten.
Hoe wij helpen bij zekerheden in zakelijke contracten
- De credit support-clausule opstellen: type zekerheid, waarde, aanvullingsplicht en vrijgave.
- De tekst van een bankgarantie beoordelen, met name de betaalvoorwaarden en de looptijd.
- Een borgtocht door een particulier toetsen aan artikel 7:857 tot en met 7:864 BW.
- Een zekerheid namens u inroepen, of in kort geding een onterechte inroeping laten verbieden.
Veelgestelde vragen
Kan ik de bank verbieden een bankgarantie uit te betalen?
Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals misbruik of een inroeping die niet onder de tekst van de garantie valt. Dat gaat meestal via een kort geding, zoals in de Amsterdamse zaak van 30 april 2019.
Hoe beoordeelt u de kredietwaardigheid van een contractpartij?
Kijk naar de gedeponeerde jaarrekeningen in het Handelsregister, het betalingsgedrag in het verleden en de rapporten van kredietinformatiebureaus. Zekerheid is een aanvulling op die beoordeling, geen vervanging ervan. Meer over afspraken rond betaling leest u bij de betalingsbelofte.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
