Gepubliceerd op 16 mei 2017 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Een betalingsbelofte is de toezegging van een schuldenaar dat hij een openstaande schuld zal voldoen. Juridisch is dat een vorm van erkenning, en artikel 3:318 BW bepaalt dat erkenning van het recht de verjaring van de rechtsvordering stuit. Een e-mail, een deelbetaling of een voorstel voor een betalingsregeling kan daardoor een vordering die op het punt staat te verjaren, opnieuw jarenlang levend houden.
Inhoudsopgave
Wat is een betalingsbelofte juridisch gezien?
De wet kent de term betalingsbelofte niet als zelfstandig begrip. In de rechtspraktijk wordt hij gebruikt voor elke uiting waarmee een schuldenaar te kennen geeft dat hij de schuld erkent en zal betalen. Dat kan uitdrukkelijk gebeuren, bijvoorbeeld in een schulderkenning of een vaststellingsovereenkomst, maar ook stilzwijgend, door te handelen op een manier die alleen te verklaren is als de schuld bestaat.
Het juridische belang zit niet in de belofte zelf. Een schuldeiser kan een vordering die uit de oorspronkelijke overeenkomst voortvloeit ook zonder belofte innen. Het belang zit in het effect op de verjaring: zolang de schuldenaar de schuld blijft erkennen, verstrijkt de termijn waarbinnen u naar de rechter kunt stappen niet. Wie wil weten wat een vordering precies is en welke rechten eraan vastzitten, vindt in ons overzicht over wat een vordering inhoudt de bredere context.
Welke verjaringstermijn geldt voor een geldvordering?
Voor de gewone geldvordering uit een overeenkomst geldt artikel 3:307 BW: de rechtsvordering tot nakoming verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag volgend op die waarop de vordering opeisbaar is geworden. Bij een geldlening met een afgesproken aflosdatum begint de klok dus te lopen op de dag na die datum. Is er geen opeisbaarheidsmoment afgesproken, dan gelden aparte regels en komt de lange termijn van artikel 3:306 BW van twintig jaar in beeld.
Naast deze hoofdregel kent titel 11 van Boek 3 BW kortere termijnen voor bijzondere vorderingen, bijvoorbeeld voor rente en andere periodieke betalingen. Welke termijn precies geldt, hangt af van de aard van de vordering en van het moment waarop die opeisbaar werd. In ons artikel over verjaring van vorderingen staan de termijnen en aanvangsmomenten uitgebreider uitgewerkt.
Hoe stuit een erkenning de verjaring?
Artikel 3:318 BW is kort: erkenning van het recht stuit de verjaring van de rechtsvordering tegen degene die het recht erkent. Er is geen vormvereiste. De erkenning hoeft niet schriftelijk te zijn, hoeft niet aan de schuldeiser te zijn gericht in een bepaalde vorm en hoeft de schuld niet in cijfers te benoemen. Beslissend is of de schuldenaar zich zo heeft gedragen dat de schuldeiser daaruit redelijkerwijs mocht afleiden dat de schuld werd erkend.
Die maatstaf verklaart waarom stuiting door erkenning in incassodossiers zo vaak de doorslag geeft. Een schuldenaar die om uitstel vraagt, die om verlaging van de rente onderhandelt of die een aflossingsvoorstel doet, bevestigt daarmee dat er iets te betalen valt. Dat de schuldenaar de hoogte betwist, doet aan de erkenning van het bestaan van de schuld niet af.
Wanneer levert een e-mail of deelbetaling een erkenning op?
In de praktijk gaat het meestal om drie soorten gedragingen. De eerste is correspondentie: een e-mail of brief waarin de schuldenaar aangeeft te zullen betalen, om uitstel vraagt of een regeling voorstelt. De tweede is de deelbetaling: wie een gedeelte van een schuld overmaakt, erkent daarmee doorgaans het geheel, tenzij hij er uitdrukkelijk bij zegt dat hij alleen dat deel verschuldigd acht. De derde is het stellen van zekerheid, bijvoorbeeld het verstrekken van een pandrecht of een borgstelling voor de schuld.
Een voorbehoud van de schuldenaar maakt de erkenning niet automatisch krachteloos. Wie schrijft dat hij zal aflossen zodra zijn financiële situatie het toelaat, houdt weliswaar het tijdstip open, maar zegt tegelijk dat de schuld bestaat. Wel geldt: hoe vager de uiting, hoe meer bewijs u nodig heeft. Bewaar daarom de volledige e-mailwisseling met datum en afzender en niet alleen de zin die u goed uitkomt. Bij afspraken die alleen mondeling zijn gemaakt, loopt u tegen dezelfde bewijsproblemen aan als bij mondelinge overeenkomsten.
Welke termijn gaat na de stuiting lopen?
Stuiting zet de teller niet stil, maar op nul. Na een stuiting begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen. Artikel 3:319 BW bepaalt dat die nieuwe termijn gelijk is aan de oorspronkelijke, maar niet langer dan vijf jaren, en dat de verjaring in geen geval eerder intreedt dan het moment waarop de oorspronkelijke termijn zonder stuiting zou zijn verstreken.
Voor een gewone geldvordering betekent dat concreet: na elke erkenning heeft u opnieuw vijf jaar. Blijft de schuldenaar met tussenpozen betalen of blijven bevestigen dat hij zal betalen, dan kan een vordering uit 2001 in 2015 nog steeds afdwingbaar zijn. Dat is geen theoretisch geval, zoals de zaak verderop in dit artikel laat zien.
Stuiten zonder medewerking van de schuldenaar
U bent niet afhankelijk van de bereidwilligheid van uw wederpartij. Artikel 3:317 BW geeft de schuldeiser een eigen stuitingsmiddel: een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin hij zich ondubbelzinnig zijn recht op nakoming voorbehoudt. Ondubbelzinnig betekent dat de schuldenaar uit de brief moet kunnen opmaken dat u de vordering handhaaft en dat u zich het recht voorbehoudt om nakoming af te dwingen. Een vrijblijvende herinnering met het verzoek om contact op te nemen is dat niet.
Daarnaast stuit het instellen van een eis of een andere daad van rechtsvervolging de verjaring. Wie er zeker van wil zijn, combineert: een aangetekende stuitingsbrief met een heldere formulering, en zo nodig een dagvaarding. Let er wel op dat een stuitingsbrief iets anders is dan een ingebrekestelling en iets anders dan de veertiendagenbrief die nodig is om buitengerechtelijke kosten in rekening te kunnen brengen. Hoe dat laatste werkt, leest u in onze uitleg over het berekenen van incassokosten.
Wat besliste het gerechtshof Amsterdam over een betalingsbelofte per e-mail?
Het gerechtshof Amsterdam deed op 16 mei 2017 uitspraak in een zaak over een geldlening uit 2001 die op 31 december van dat jaar had moeten zijn terugbetaald (ECLI:NL:GHAMS:2017:1875). Dat gebeurde niet. Wel schreven partijen elkaar jarenlang, onderhandelde de lener over verlaging van de rente en verrichtte hij tussen september 2006 en december 2007 negen deelbetalingen. Pas in 2013 stelde de advocaat van de uitlener hem in gebreke.
De lener voerde in hoger beroep aan dat de vordering was verjaard. Het hof volgde de rechtbank en oordeelde dat de verjaring was gestuit door een betalingsbelofte in de vorm van erkenning van de schuld. Die erkenning leidde het hof af uit de e-mails waarin de lener in stellige bewoordingen aangaf de lening te zullen aflossen, en uit de deelbetalingen zelf. Dat hij telkens een slag om de arm hield over het moment waarop hij zou aflossen, maakte dat niet anders: over het bestaan van de schuld en zijn voornemen af te lossen had hij geen misverstand laten bestaan.
Ook de overige verweren strandden. Het hof zag geen onduidelijkheid over het overeengekomen rentepercentage, omdat uit de eigen e-mails van de lener bleek dat ook hij ervan uitging dat dit percentage na de vervaldatum ongewijzigd zou blijven. Het argument dat partijen in 2011 een lagere slotbetaling zouden zijn overeengekomen ging evenmin op: dat de lener dat bedrag had geopperd, betekende niet dat de uitlener ermee had ingestemd en afstand had gedaan van het meerdere.
Wat als op de overeenkomst buitenlands recht van toepassing is?
In deze zaak beoordeelde het hof de stuiting niet naar Nederlands recht, maar naar het recht van de Amerikaanse staat Massachusetts. Dat is geen detail. Verjaring wordt beheerst door het recht dat op de overeenkomst zelf van toepassing is, en dat recht kan sterk afwijken van het Nederlandse. Termijnen, de vraag of een deelbetaling stuit en de eisen aan een stuitingsbrief verschillen per rechtsstelsel.
Welk recht geldt, volgt bij grensoverschrijdende contracten uit de Rome I-verordening, Verordening (EG) nr. 593/2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst. Partijen mogen zelf een rechtskeuze maken; ontbreekt die, dan wijst de verordening het toepasselijke recht aan. Voor oudere overeenkomsten kan nog het daaraan voorafgaande verdragsregime gelden. Gaat het om inning binnen de Europese Unie, dan kan de Europese betalingsbevelprocedure een snelle route zijn; hoe die werkt, staat in ons artikel over internationale incasso.
Wat u kunt doen om verjaring te voorkomen
Zet allereerst per vordering vast wanneer die opeisbaar werd en welke termijn daarop van toepassing is. Stuur vervolgens ruim voor het einde van die termijn een schriftelijke stuitingsmededeling die voldoet aan artikel 3:317 BW, en bewaar het verzendbewijs. Leg elke erkenning van de schuldenaar vast: bevestig een telefonisch toegezegde betalingsregeling per e-mail, en vraag om een korte schriftelijke bevestiging.
Loopt de vordering al jaren, ga dan niet af op de datum van de laatste factuur maar reconstrueer de hele contactgeschiedenis. Een deelbetaling of een terloopse e-mail van vijf jaar geleden kan de vordering hebben gered. Omgekeerd geldt hetzelfde: bent u als schuldenaar aangesproken op een oude schuld, controleer dan of tussentijds werkelijk rechtsgeldig is gestuit voordat u betaalt. Wie betaalt op een verjaarde vordering, kan dat bedrag doorgaans niet als onverschuldigd terugvorderen.
Veelgestelde vragen
Stuit een betalingsregeling de verjaring?
Ja. Wie een betalingsregeling voorstelt of aangaat, erkent daarmee het bestaan van de schuld. Dat is een erkenning in de zin van artikel 3:318 BW en dus een stuitingsgrond. Vanaf dat moment loopt een nieuwe termijn van artikel 3:319 BW.
Moet een betalingsbelofte schriftelijk zijn?
Nee. Voor erkenning geldt geen vormvereiste; ook een mondelinge toezegging of een feitelijke gedraging kan de verjaring stuiten. Het probleem is het bewijs. Een aangetekende brief of een e-mail is daarom in de praktijk de verstandige route.
Wat is het verschil tussen stuiten en verlengen van de verjaring?
Stuiting laat een geheel nieuwe termijn beginnen. Verlenging schuift het einde van de lopende termijn op zonder dat er een nieuwe begint, en komt alleen voor in de bijzondere gevallen die de wet noemt, zoals gedurende het bestaan van bepaalde persoonlijke verhoudingen.
Kan ik na verjaring nog iets doen?
De vordering zelf blijft bestaan, maar u kunt nakoming niet meer afdwingen bij de rechter. Betaalt de schuldenaar alsnog vrijwillig, dan is die betaling geldig. In sommige gevallen kunt u zich nog beroepen op verrekening of op een zekerheidsrecht; dat vergt beoordeling per dossier.
Advies over verjaring en stuiting
Of een betalingsbelofte de verjaring heeft gestuit, is een kwestie van uitleg van correspondentie en gedrag. Wij beoordelen uw dossier op verjaringsrisico, stellen zo nodig een stuitingsmededeling op en zetten de incasso in gang. Neem contact op met Law & More in Eindhoven via +31 40 369 06 80.
