Draagmoederschap in Nederland

Gepubliceerd op 16 december 2020 · Laatst bijgewerkt op 6 september 2026

Draagmoederschap en de wensouders

Zwangerschap is helaas niet vanzelfsprekend voor elke ouder met een kinderwens. Naast de mogelijkheid van adoptie, kunt u als wensouder in dat geval een beroep doen op een draagmoeder. Op dit moment is het draagmoederschap nog niet wettelijk geregeld in Nederland, wat de rechtspositie van zowel de wensouders als de draagmoeder onduidelijk maakt. Bijvoorbeeld, wat als de draagmoeder na de geboorte het kind wilt houden of de wensouders het kind niet willen opnemen in hun gezin? En wordt u als wensouder bij de geboorte ook automatisch juridisch ouder van het kind? Dit artikel zal deze vragen en nog vele andere voor u beantwoorden. Daarnaast wordt het concept Wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming besproken.

Is draagmoederschap in Nederland toegestaan?

De praktijk biedt twee vormen van draagmoederschap welke beide in Nederland zijn toegestaan. Deze vormen zijn laag- en hoogtechnologisch draagmoederschap.

Laagtechnologisch draagmoederschap

Bij laagtechnologisch draagmoederschap stelt de draagmoeder haar eicel ter beschikking. Dit houdt in dat bij deze vorm van draagmoederschap de draagmoeder altijd de genetische moeder is. De zwangerschap wordt tot stand gebracht door een inseminatie met zaad van de wensvader of een donor (of op natuurlijke wijze tot stand gebracht). Er zijn geen bijzondere wettelijke vereisten voor het uitvoeren van laagtechnologisch draagmoederschap. Bovendien is er geen medische assistentie noodzakelijk.

Hoogtechnologisch draagmoederschap

Medische assistentie is daarentegen wel noodzakelijk bij hoogtechnologisch draagmoederschap. Hierbij komt namelijk eerst een buitenbaarmoederlijke bevruchting tot stand door middel van IVF. Daarna wordt de bevruchte embryo in de baarmoeder van de draagmoeder geplaatst, waardoor deze in de meeste gevallen niet de genetische moeder is van het kind. Door de noodzakelijke medische tussenkomst gelden voor deze vorm van draagmoederschap in Nederland strikte vereisten. Deze zijn onder andere dat beide wensouders genetisch verwant zijn met het kind, er een medische noodzaak bestaat voor de wensmoeder, dat de wensouders zelf een draagmoeder vinden en leeftijdsgrenzen (tot 43 jaar voor de eiceldonor en tot 45 jaar voor de draagmoeder).

Verbod op bevordering van (commercieel) draagmoederschap

Dat zowel laag- als hoogtechnologisch draagmoederschap in Nederland zijn toegestaan betekent niet dat draagmoederschap altijd is toegestaan. Het Wetboek van Strafrecht bepaalt namelijk dat de bevordering van (commercieel) draagmoederschap verboden is. Dit houdt in dat er geen websites reclame mogen maken om vraag en aanbod rondom draagmoederschap te stimuleren. Daarnaast mogen wensouders niet openbaar (bijvoorbeeld via sociale media) op zoek zijn naar een draagmoeder (en ook andersom: een draagmoeder mag niet openbaar op zoek zijn naar wensouders). Een draagmoeder mag bovendien geen financiële compensatie ontvangen, behalve voor de door haar gemaakte (medische) kosten.

Draagmoederschapscontract

Indien wordt gekozen voor draagmoederschap is het heel belangrijk om duidelijke afspraken te maken. Doorgaans wordt dit gedaan door een draagmoederschapscontract op te stellen. Dit is een vormvrij contract, dus hierin kunnen allerlei afspraken worden vastgelegd voor zowel de draagmoeder als de wensouders. In de praktijk is een dergelijk contract juridisch moeilijk afdwingbaar, omdat dit wordt gezien als in strijd met de goede zeden.

Daarom is vrijwillige medewerking van zowel de draagmoeder als wensouders gedurende het hele draagmoederschapstraject van groot belang. Een draagmoeder kan namelijk niet worden verplicht het kind na de geboorte af te staan en de wensouders kunnen niet verplicht worden het kind op te nemen in hun gezin. Vanwege dit probleem kiezen wensouders er steeds vaker voor om op zoek te gaan naar een draagmoeder in het buitenland. Dit levert in de praktijk alsnog de nodige problemen op. Hiervoor verwijzen wij u graag naar ons artikel over internationaal draagmoederschap.

Juridisch ouderschap

Door het gebrek aan een specifieke wettelijke regeling voor draagmoederschap wordt u als wensouder niet automatisch juridisch ouder bij de geboorte van het kind. Het Nederlands afstammingsrecht gaat namelijk uit van het principe dat de geboortemoeder altijd de juridische moeder is van het kind, dus ook in het geval van draagmoederschap. Indien de draagmoeder op het moment van de geboorte gehuwd is, wordt de partner van de draagmoeder automatisch erkend als ouder.

Daarom geldt in de praktijk de volgende procedure. Na de geboorte en de (legitieme) aangifte daarvan, wordt het kind, met toestemming van de Raad voor de Kinderbescherming, opgenomen in het gezin van de wensouders. De rechter ontheft de draagmoeder (en eventueel ook haar echtgenoot) uit het ouderlijk gezag, waarna de wensouders benoemd worden als voogd.

Nadat de wensouders het kind één jaar hebben verzorgd en opgevoed is het mogelijk het kind gezamenlijk te adopteren. Een andere mogelijkheid is dat de wensvader het kind erkent of zijn vaderschap gerechtelijk laat vaststellen (in het geval de draagmoeder ongehuwd is of het ouderschap van haar echtgenoot is ontkend). De wensmoeder kan dan na één jaar van opvoeding en verzorging van het kind, deze adopteren.

Het wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming

Wat lange tijd een concept was, is inmiddels een ingediend wetsvoorstel. De Wet kind, draagmoederschap en afstamming is op 30 juni 2023 bij de Tweede Kamer ingediend. De nota naar aanleiding van het verslag volgde op 13 november 2025 en het voorstel is eind november 2025 aangemeld voor plenaire behandeling.

Op dit moment is het voorstel dus nog niet aangenomen en niet in werking. Alles wat hierboven over het geldende recht staat — de draagmoeder is bij de geboorte juridisch moeder, de overeenkomst is niet afdwingbaar, en het ouderschap loopt via afstand en adoptie of via gerechtelijke vaststelling — geldt onverkort. Wie nu een draagmoederschapstraject begint, moet met dat kader rekenen en niet met het voorstel.

Wat het voorstel zou veranderen, op hoofdlijnen:

• Een rechterlijke toets vóór de conceptie. Draagmoeder en wensouders dienen samen een verzoek in. Keurt de rechter het traject goed, dan zijn de wensouders vanaf de geboorte de juridische ouders en staan zij ook zo op de geboorteakte. De omweg via afstand en adoptie vervalt daarmee.
• Voorwaarden vooraf. Verplichte voorlichting en counseling, een schriftelijke overeenkomst waarin de juridische, psychologische en medische aspecten zijn geregeld, een verklaring omtrent het gedrag voor de wensouders, genetische verwantschap met ten minste één wensouder, en vrije instemming van alle betrokkenen. De draagmoeder houdt een mogelijkheid om terug te komen op haar beslissing.
• Een draagmoederschapsregister. De draagmoeder wordt op een vervolgblad bij de geboorteakte vermeld als degene uit wie het kind is geboren. Zo blijft het recht van het kind op afstammingsinformatie gewaarborgd, ook al zijn de wensouders de juridische ouders.
• Strafbaarstelling van betaling voor de overdracht van ouderschap, met werking ook buiten Nederland, en van vergoedingen boven een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen maximum.
• Erkenning van buitenlands draagmoederschap van rechtswege, maar alleen onder cumulatieve voorwaarden: genetische verwantschap met een wensouder, beschikbare afstammingsgegevens (dus geen anonieme donor), een buitenlandse rechterlijke beslissing als grondslag, voorafgaande counseling in Nederland, en de mogelijkheid voor de draagmoeder het ouderschap na de geboorte te betwisten. Ontbreekt één daarvan, dan blijft de rechterlijke toetsing per geval gelden.

Voor de goede orde: het wetsvoorstel voegt een nieuwe regeling in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in en wijzigt Boek 10. De precieze artikelnummering ligt pas vast bij aanneming, en wij noemen die daarom hier niet.

Draagmoederschap over de grens

Wie een traject in het buitenland doorloopt, loopt in Nederland tegen een harde muur aan. Een buitenlandse geboorteakte waarop alleen de wensouders staan en niet de vrouw uit wie het kind is geboren, wordt in strijd geacht met de Nederlandse openbare orde. In de praktijk betekent dat: de ambassade wijst de paspoortaanvraag af, en de wensouders moeten alsnog in Nederland een procedure voeren waarvan de uitkomst vooraf niet vaststaat.

De beoordeling van buitenlandse afstammingsbeslissingen loopt langs Titel 5 van Boek 10 van het Burgerlijk Wetboek, in het bijzonder de artikelen 10:100 en 10:101. Laat u vóór vertrek adviseren en niet pas als het kind er is — achteraf repareren is aanzienlijk moeilijker en kost het kind maanden zonder zekere juridische status.

Draagmoederschap in Nederland: de grenzen

Hoewel (niet-commercieel laag- en hoogtechnologisch) draagmoederschap in Nederland is toegestaan, kan het door het ontbreken van specifieke regelgeving leiden tot een problematisch proces. Gedurende het draagmoederschapstraject zijn de betrokken partijen (ondanks een draagmoederschapscontract) afhankelijk van elkaars vrijwillige medewerking. Daarnaast is het niet automatisch zo dat wensouders bij de geboorte juridisch ouderschap verkrijgen over het kind. Het concept Wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming probeert het juridisch traject voor alle betrokkenen te verduidelijken met een wettelijke regeling voor draagmoederschap. De parlementaire behandeling hiervan zal echter naar alle waarschijnlijkheid pas in een volgende regeerperiode plaatsvinden.

Bent u als wensouder of draagmoeder van plan om een draagmoederschapstraject te starten en wilt u uw juridische positie nader contractueel regelen? Of heeft u hulp nodig bij het verkrijgen van juridisch ouderschap bij de geboorte van het kind? Neem dan contact op met Law & More. Onze advocaten zijn gespecialiseerd op het gebied van personen- en familierecht en helpen u graag verder.