Draagmoederschap in Nederland

Gepubliceerd op 16 december 2020 · Laatst bijgewerkt op 30 september 2026

Mag u in Nederland gebruikmaken van een draagmoeder?

Ja, draagmoederschap is toegestaan in Nederland. Een aparte wet ontbreekt echter: de rechtspositie van wensouders en draagmoeder is daardoor niet volledig geregeld, en u wordt als wensouder niet automatisch juridisch ouder bij de geboorte. In dit artikel leest u welke twee vormen van draagmoederschap zijn toegestaan, hoe u het ouderschap regelt en wat het wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming daaraan zou veranderen.

Welke vormen van draagmoederschap zijn toegestaan?

De praktijk kent twee vormen van draagmoederschap, en beide zijn in Nederland toegestaan: laagtechnologisch en hoogtechnologisch draagmoederschap.

Laagtechnologisch draagmoederschap

Bij laagtechnologisch draagmoederschap gebruikt de draagmoeder haar eigen eicel. Zij is dan ook altijd de genetische moeder. De zwangerschap ontstaat door inseminatie met zaad van de wensvader of een donor, of op natuurlijke wijze. Voor deze vorm gelden geen bijzondere wettelijke vereisten en is geen medische assistentie nodig.

Hoogtechnologisch draagmoederschap

Bij hoogtechnologisch draagmoederschap is medische assistentie wel nodig: de eicel van de wensmoeder wordt buiten het lichaam bevrucht met IVF en het embryo wordt daarna in de baarmoeder van de draagmoeder geplaatst. De draagmoeder is dan meestal niet de genetische moeder.

Omdat medische tussenkomst nodig is, gelden strikte vereisten: beide wensouders moeten genetisch verwant zijn met het kind, er moet een medische noodzaak bestaan voor de wensmoeder (bijvoorbeeld het ontbreken van een baarmoeder of een ernstig gezondheidsrisico bij zwangerschap), en de wensouders moeten zelf een draagmoeder vinden, want bemiddeling via een bureau is niet toegestaan. Klinieken hanteren daarnaast een leeftijdsgrens: de wensmoeder mag doorgaans niet ouder zijn dan 43 jaar en de draagmoeder moet doorgaans tussen de 25 en 43 jaar oud zijn; deze grenzen kunnen per kliniek verschillen.

Waarom is bevordering van draagmoederschap strafbaar?

Het Wetboek van Strafrecht verbiedt de bevordering van (commercieel) draagmoederschap. Websites mogen daarom geen reclame maken om vraag en aanbod rond draagmoederschap te stimuleren, en wensouders en draagmoeder mogen niet openbaar (bijvoorbeeld via sociale media) naar elkaar op zoek gaan. Een draagmoeder mag geen financiële vergoeding ontvangen, behalve voor de kosten die zij daadwerkelijk maakt.

Wat moet er in een draagmoederschapscontract staan?

Kiest u voor draagmoederschap, leg dan duidelijke afspraken vast in een draagmoederschapscontract. Dit contract is vormvrij: u kunt er afspraken in opnemen voor zowel de draagmoeder als de wensouders. In de praktijk is zo’n contract echter moeilijk afdwingbaar, omdat het wordt gezien als in strijd met de goede zeden.

Vrijwillige medewerking van beide partijen blijft daarom het hele traject van belang: een draagmoeder kunt u niet dwingen het kind na de geboorte af te staan, en wensouders kunt u niet dwingen het kind op te nemen. Mede daarom kiezen wensouders er vaker voor om in het buitenland een draagmoeder te zoeken, wat in de praktijk eigen problemen met zich meebrengt. Lees hierover meer in ons artikel over draagmoederschap met een internationaal element.

Wanneer wordt u juridisch ouder van het kind?

Niet automatisch bij de geboorte. Het Nederlandse afstammingsrecht gaat uit van het principe dat de vrouw die het kind baart, de juridische moeder is, ook bij draagmoederschap. Is de draagmoeder op het moment van de geboorte gehuwd, dan wordt haar echtgenoot of echtgenote automatisch de tweede ouder.

In de praktijk verloopt het dan zo: na de geboorte en de aangifte neemt het gezin van de wensouders het kind op, met toestemming van de Raad voor de Kinderbescherming. De rechter ontheft de draagmoeder (en eventueel haar echtgenoot) uit het ouderlijk gezag en benoemt de wensouders tot voogd.

Hebben de wensouders het kind een jaar verzorgd en opgevoed, dan kunnen zij het gezamenlijk adopteren. Een andere route is dat de wensvader het kind erkent of zijn vaderschap gerechtelijk laat vaststellen, als de draagmoeder ongehuwd is of het ouderschap van haar echtgenoot is ontkend. De wensmoeder kan het kind na dat jaar eveneens adopteren.

Wat verandert het wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming?

De Wet kind, draagmoederschap en afstamming is op 4 juli 2023 bij de Tweede Kamer ingediend. De nota naar aanleiding van het verslag volgde op 13 oktober 2025, en de plenaire behandeling staat gepland op 12 oktober 2026. Het wetsvoorstel is dus nog niet aangenomen en niet in werking.

Zolang dat zo is, geldt onverkort wat hierboven staat: de draagmoeder is bij de geboorte juridisch moeder, de overeenkomst is niet afdwingbaar, en het ouderschap loopt via ontheffing en adoptie of via gerechtelijke vaststelling. Begint u nu aan een traject, houd dan rekening met dat kader en niet met het voorstel.

Het voorstel zou op hoofdlijnen het volgende veranderen:

• Een rechterlijke toets vóór de conceptie. Draagmoeder en wensouders dienen samen een verzoek in. Keurt de rechter het traject goed, dan zijn de wensouders al vanaf de geboorte de juridische ouders en staan zij zo op de geboorteakte. De omweg via ontheffing en adoptie vervalt dan.
• Voorwaarden vooraf. Verplichte voorlichting en counseling, een schriftelijke overeenkomst over de juridische, psychologische en medische aspecten, een verklaring omtrent het gedrag voor de wensouders, genetische verwantschap met ten minste één wensouder, en vrije instemming van alle betrokkenen. De draagmoeder behoudt de mogelijkheid om terug te komen op haar beslissing.
• Een draagmoederschapsregister. De draagmoeder wordt vermeld op een vervolgblad bij de geboorteakte als degene uit wie het kind is geboren, zodat het recht van het kind op afstammingsinformatie gewaarborgd blijft.
• Strafbaarstelling van betaling voor de overdracht van ouderschap, ook als dit buiten Nederland gebeurt, en van vergoedingen boven een nog vast te stellen maximum.
• Erkenning van buitenlands draagmoederschap van rechtswege, maar alleen als aan alle voorwaarden samen is voldaan: genetische verwantschap met een wensouder, bekende afstammingsgegevens (dus geen anonieme donor), een buitenlandse rechterlijke beslissing als grondslag, voorafgaande counseling in Nederland, en de mogelijkheid voor de draagmoeder om het ouderschap na de geboorte te betwisten. Ontbreekt één van deze voorwaarden, dan blijft de rechter de zaak per geval beoordelen.

Het wetsvoorstel voegt een nieuwe regeling toe aan Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en wijzigt Boek 10. De precieze artikelnummering staat pas vast zodra het voorstel is aangenomen.

Wat als u in het buitenland een draagmoeder inschakelt?

Dan loopt u in Nederland tegen een harde grens aan. Staat op de buitenlandse geboorteakte alleen de wensouders en niet de vrouw uit wie het kind is geboren, dan is die akte in strijd met de Nederlandse openbare orde. In de praktijk wijst de ambassade dan de paspoortaanvraag af, en moet u alsnog in Nederland een procedure voeren waarvan de uitkomst vooraf niet vaststaat.

De beoordeling van buitenlandse afstammingsbeslissingen loopt via Titel 5 van Boek 10 van het Burgerlijk Wetboek, met name de artikelen 10:100 en 10:101. Laat u daarom vóór vertrek adviseren en niet pas nadat het kind er is: achteraf repareren is aanzienlijk lastiger en kost het kind maanden zonder zekere juridische status.

Veelgestelde vragen

Kan de draagmoeder toch besluiten het kind te houden?

Ja. Omdat het draagmoederschapscontract juridisch moeilijk afdwingbaar is, kunt u een draagmoeder niet dwingen het kind na de geboorte af te staan. Zij is bij de geboorte de juridische moeder en blijft dat totdat de rechter haar uit het gezag ontheft. Goede afspraken vooraf en vrijwillige medewerking blijven daarom onmisbaar.

Mag ik een draagmoeder betalen?

Nee, niet voor haar diensten. Een draagmoeder mag alleen een vergoeding krijgen voor de kosten die zij daadwerkelijk maakt, bijvoorbeeld medische kosten. Een financiële beloning bovenop die kosten is niet toegestaan, en het openlijk werven van een draagmoeder of het aanbieden daarvan is strafbaar.

Is een draagmoederschapstraject in het buitenland een uitweg?

Niet zonder risico. Een buitenlandse geboorteakte waarop alleen de wensouders staan, wordt in Nederland niet zomaar erkend, en de wensouders moeten dan alsnog hier een procedure voeren. Laat u daarom vooraf adviseren over de gevolgen voor het ouderschap, in plaats van pas na de geboorte.

Vanaf wanneer geldt de nieuwe wet voor draagmoederschap?

Dat is nog niet bekend. De Wet kind, draagmoederschap en afstamming moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld en aangenomen voordat zij in werking treedt. Tot die tijd blijft het huidige, ongeregelde kader gelden.

Samengevat

• Laag- en hoogtechnologisch draagmoederschap zijn beide toegestaan in Nederland, maar bevordering van (commercieel) draagmoederschap is strafbaar.
• Een draagmoederschapscontract is vormvrij maar juridisch moeilijk afdwingbaar; vrijwillige medewerking blijft doorslaggevend.
• U wordt niet automatisch juridisch ouder bij de geboorte: dat loopt via ontheffing, voogdij en adoptie, of via erkenning en gerechtelijke vaststelling.
• De Wet kind, draagmoederschap en afstamming is nog niet in werking; tot die tijd geldt het bestaande kader.
• Een traject in het buitenland levert in Nederland extra hobbels op voor erkenning van het ouderschap; win vooraf advies in.

Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.