Gepubliceerd op 27 september 2026
De LOVS-oriëntatiepunten zijn richtlijnen die rechters gebruiken om te bepalen welke straf past bij veelvoorkomende delicten. Ze zijn geen wet, maar een vertrekpunt waarvan de rechter afwijkt als de omstandigheden van de zaak daartoe aanleiding geven. De oriëntatiepunten zijn opgesteld door het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS), een overleg van strafrechters.
Inhoudsopgave
Waarom bestaan de oriëntatiepunten?
De wet noemt per delict alleen de maximale straf. Binnen dat maximum heeft de rechter veel ruimte. De oriëntatiepunten zorgen ervoor dat vergelijkbare zaken in het hele land ongeveer dezelfde straf krijgen, of de zaak nu in Eindhoven of in Amsterdam dient.
Voor welke delicten gelden ze?
Er zijn oriëntatiepunten voor onder meer:
- geweldsdelicten, zoals mishandeling, zware mishandeling en doodslag
- vermogensdelicten, zoals diefstal, inbraak, oplichting en verduistering
- verkeersdelicten, zoals rijden onder invloed en rijden zonder rijbewijs
- drugsdelicten
- fraude
De actuele versie staat op de website van de Rechtspraak: Oriëntatiepunten voor straftoemeting en LOVS-afspraken. Per 1 januari 2026 zijn de geldboetes in de oriëntatiepunten geïndexeerd; een deel ervan is daardoor fors gestegen. Voortaan worden de boetes elke vier jaar geïndexeerd.
Hoe gebruikt de rechter ze?
De oriëntatiepunten gaan uit van een verdachte zonder strafblad en van een gemiddelde uitvoering van het delict. Daarna kijkt de rechter naar wat in de concrete zaak anders is. Strafverzwarend kan zijn dat de verdachte eerder is veroordeeld, dat er een wapen is gebruikt of dat het slachtoffer kwetsbaar was. Strafverminderend kan zijn dat de verdachte spijt heeft getoond, de schade heeft vergoed of in persoonlijke omstandigheden verkeert die een lagere straf rechtvaardigen. Ook overschrijding van de redelijke termijn, als de procedure te lang heeft geduurd, kan tot strafvermindering leiden.
Wat is het verschil met de eis van de officier van justitie?
De officier van justitie werkt met eigen richtlijnen van het Openbaar Ministerie en baseert daarop zijn eis. De rechter is niet aan die eis gebonden en kan zowel hoger als lager uitkomen. De eis en de oriëntatiepunten liggen vaak dicht bij elkaar, maar niet altijd.
Wat betekent dit voor uw zaak?
De oriëntatiepunten geven een eerste indicatie van de straf die u kunt verwachten. De uiteindelijke straf hangt af van het dossier en van wat er op de zitting wordt aangevoerd. Een advocaat kan wijzen op omstandigheden die een lagere straf rechtvaardigen, of op een andere strafsoort, zoals een taakstraf of een voorwaardelijke straf in plaats van een onvoorwaardelijke straf.
Samengevat
- De LOVS-oriëntatiepunten zijn een vertrekpunt voor de straf, geen wet.
- Ze gaan uit van een verdachte zonder strafblad en een gemiddelde uitvoering van het delict.
- De rechter weegt verzwarende en verzachtende omstandigheden mee en moet zijn straf motiveren.
- De officier van justitie werkt met eigen OM-richtlijnen; de rechter is niet aan de eis gebonden.
- Sinds 1 januari 2026 gelden geïndexeerde boetebedragen.
Veelgestelde vragen
Is de rechter verplicht de oriëntatiepunten te volgen?
Nee. Ze zijn een hulpmiddel. De rechter moet wel motiveren waarom hij een bepaalde straf oplegt.
Gelden de oriëntatiepunten ook voor jongeren?
Voor jeugdigen gelden aparte oriëntatiepunten, omdat het jeugdstrafrecht andere straffen en maatregelen kent.
Kan ik op basis van de oriëntatiepunten zelf mijn straf uitrekenen?
Alleen bij benadering. De omstandigheden van uw zaak kunnen de straf flink hoger of lager maken.
Heeft u een brief, dagvaarding of vonnis ontvangen? Stuur de stukken aan ons toe. Wij controleren welke termijnen lopen en wat uw mogelijkheden zijn. Onze strafrechtadvocaten beoordelen uw dossier en zeggen welke straf in uw zaak reëel is. U kunt ons bereiken in Eindhoven en op onze bezoeklocatie in Amsterdam.
