LOVS-oriëntatiepunten: hoe bepaalt de rechter de straf?

Gepubliceerd op 27 september 2026 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

De LOVS-oriëntatiepunten zijn richtlijnen die rechters gebruiken om de straf te bepalen bij veelvoorkomende delicten. Ze zijn geen wet, maar een vertrekpunt: de rechter wijkt ervan af als de omstandigheden van de zaak daartoe aanleiding geven. De oriëntatiepunten zijn opgesteld door het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS), het overleg van strafrechters.

Waarom bestaan de oriëntatiepunten?

De wet noemt per delict alleen de maximale straf. Binnen dat maximum heeft de rechter veel ruimte. De oriëntatiepunten zorgen ervoor dat vergelijkbare zaken door het hele land ongeveer dezelfde straf krijgen, of de zaak nu in Eindhoven of in Amsterdam dient.

Voor welke delicten gelden ze?

Er zijn oriëntatiepunten voor onder meer:

• geweldsdelicten, zoals mishandeling, zware mishandeling en doodslag
• vermogensdelicten, zoals diefstal, inbraak, oplichting en verduistering
• verkeersdelicten, zoals rijden onder invloed en rijden zonder rijbewijs
• drugsdelicten
• fraude

De actuele versie staat op de website van de Rechtspraak: Oriëntatiepunten voor straftoemeting en LOVS-afspraken. Per 1 januari 2026 zijn de geldboetes en standaardvergoedingen in de oriëntatiepunten fors verhoogd, na een inflatiecorrectie die lange tijd was blijven liggen. Geldboetes worden voortaan in beginsel elke vier jaar aan de consumentenprijsindex aangepast.

Hoe gebruikt de rechter de oriëntatiepunten?

De oriëntatiepunten gaan uit van een verdachte zonder strafblad en van een gemiddelde uitvoering van het delict. Daarna kijkt de rechter naar wat in uw zaak anders ligt. Strafverzwarend kan zijn dat u eerder bent veroordeeld, dat er een wapen is gebruikt of dat het slachtoffer kwetsbaar was. Strafverminderend kan zijn dat u spijt heeft getoond, de schade heeft vergoed of in persoonlijke omstandigheden verkeert die een lagere straf rechtvaardigen. Ook overschrijding van de redelijke termijn, als de procedure te lang heeft geduurd, kan tot strafvermindering leiden.

Wat is het verschil met de eis van de officier van justitie?

De officier van justitie werkt met eigen richtlijnen van het Openbaar Ministerie en baseert daarop zijn eis. De rechter is aan die eis niet gebonden en kan zowel hoger als lager uitkomen. De eis en de oriëntatiepunten liggen vaak dicht bij elkaar, maar niet altijd.

Wat betekent dit voor uw zaak?

De oriëntatiepunten geven een eerste indicatie van de straf die u kunt verwachten. De uiteindelijke straf hangt af van het dossier en van wat op de zitting wordt aangevoerd. Een advocaat kan wijzen op omstandigheden die een lagere straf rechtvaardigen, of op een andere strafsoort, zoals een taakstraf of een voorwaardelijke straf in plaats van een onvoorwaardelijke straf.

Wat kunnen wij voor u doen bij de straftoemeting?

Wij beoordelen welke straf in uw zaak reëel is. Meer over onze aanpak leest u bij onze strafrechtadvocaten in Eindhoven en Amsterdam.

• Wij zoeken het oriëntatiepunt op dat bij uw delict hoort en vergelijken dat met de eis van de officier van justitie.
• Wij brengen strafverminderende omstandigheden in kaart, zoals schadevergoeding, spijt en persoonlijke omstandigheden.
• Wij beoordelen of de redelijke termijn is overschreden en vragen dan om strafvermindering.
• Wij bepleiten waar mogelijk een andere strafsoort, zoals een taakstraf of een (deels) voorwaardelijke straf.
• Wij beoordelen na de uitspraak of de straf voldoende is gemotiveerd en of hoger beroep zinvol is; daarvoor geldt een termijn van veertien dagen.

Samengevat

• De LOVS-oriëntatiepunten zijn een vertrekpunt voor de straf, geen wet.
• Ze gaan uit van een verdachte zonder strafblad en een gemiddelde uitvoering van het delict.
• De rechter weegt verzwarende en verzachtende omstandigheden mee en moet zijn straf motiveren.
• De officier van justitie werkt met eigen OM-richtlijnen; de rechter is niet aan de eis gebonden.
• Sinds 1 januari 2026 gelden fors hogere, geïndexeerde boetebedragen.

Veelgestelde vragen