Naturalisatie: voorwaarden, kosten en de afstandseis

Gepubliceerd op 27 september 2026 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Na vijf jaar onafgebroken en legaal verblijf in Nederland kunt u in de regel Nederlander worden door naturalisatie. U moet dan het inburgeringsexamen hebben gehaald en meestal afstand doen van uw huidige nationaliteit. Op die afstandseis bestaan uitzonderingen, waardoor veel mensen toch twee nationaliteiten kunnen houden. Dit artikel zet de voorwaarden op een rij; het verloop van de aanvraag leest u stap voor stap in ons artikel Nederlander worden: naturalisatie stap voor stap.

Inhoudsopgave

Wat zijn de voorwaarden voor naturalisatie?

U bent 18 jaar of ouder.
U woont ten minste vijf jaar onafgebroken legaal in Nederland (artikel 8 Rijkswet op het Nederlanderschap). Bent u getrouwd met of woont u samen met een Nederlander, dan is drie jaar onafgebroken samenwonen voldoende.
U hebt een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, zoals een EU-verblijfsvergunning langdurig ingezetene, of een vergunning voor een verblijfsdoel dat niet tijdelijk is. Een vergunning voor studie telt niet mee.
U hebt het inburgeringsexamen gehaald, of een diploma dat daarmee gelijkstaat.
U bent in de jaren voor de aanvraag niet veroordeeld tot een straf boven de grens die de IND hanteert.
U bent bereid afstand te doen van uw huidige nationaliteit, tenzij een uitzondering geldt.

Het kabinet heeft in september 2025 voorgesteld de termijn van vijf jaar te verlengen naar tien jaar. Dat voorstel is nog niet in werking getreden; tot die tijd geldt de termijn van vijf jaar. Twijfelt u tussen naturalisatie en een vergunning voor onbepaalde tijd, lees dan ook wanneer u recht hebt op een permanente verblijfsvergunning.

Mag u uw huidige nationaliteit houden?

Nederland vraagt in beginsel dat u bij naturalisatie afstand doet van uw oorspronkelijke nationaliteit. Op die afstandseis gelden wettelijke uitzonderingen (artikel 9 Rijkswet op het Nederlanderschap). U hoeft geen afstand te doen als:

u getrouwd bent met of een geregistreerd partnerschap hebt met een Nederlander
u in Nederland bent geboren en hier woont
u erkend vluchteling bent
uw land het niet toestaat of onmogelijk maakt om afstand te doen
afstand doen voor u tot ernstige financiële schade zou leiden, bijvoorbeeld bij verlies van erfrechten of eigendom

Of u uw nationaliteit mag houden, hangt mede af van het recht van uw eigen land. Sommige landen trekken uw nationaliteit automatisch in zodra u een andere aanneemt. Ga dit na vóór u de aanvraag indient. Meer over twee paspoorten leest u in ons artikel over dubbele nationaliteit in Nederland.

Wanneer kiest u voor optie in plaats van naturalisatie?

Naast naturalisatie bestaat de optieprocedure. Die is sneller en goedkoper, maar alleen open voor bepaalde groepen, zoals mensen die in Nederland zijn geboren en hier altijd hebben gewoond. U dient een optieverklaring in bij de gemeente. Of de afstandseis voor u geldt, hangt af van de optiecategorie waaronder u valt.

Hoe verloopt de aanvraag?

U dient de aanvraag in bij uw gemeente, de IND beslist binnen een jaar en u wordt Nederlander tijdens de naturalisatieceremonie.

U dient de aanvraag in bij de gemeente waar u woont.
De gemeente stuurt de aanvraag door naar de IND, die de voorwaarden toetst. De IND heeft daarvoor wettelijk een jaar.
Bij een positief besluit ontvangt u een uitnodiging voor de naturalisatieceremonie. Pas met de verklaring van verbondenheid tijdens die ceremonie wordt u Nederlander.
Geldt de afstandseis voor u, dan moet u daarna afstand doen van uw oude nationaliteit en daarvan bewijs sturen.

In 2026 kost een naturalisatieverzoek 1.139 euro, of 1.454 euro samen met uw partner. Een optieverklaring kost 241 euro, of 412 euro samen met uw partner. Een minderjarig kind dat mee-naturaliseert kost 168 euro extra.

Wat kunnen wij voor u doen bij naturalisatie?

Onze immigratieadvocaten helpen u met de volgende stappen:

Wij toetsen vooraf of u aan de voorwaarden van artikel 8 Rijkswet op het Nederlanderschap voldoet, zoals vijf jaar onafgebroken legaal verblijf en een niet-tijdelijke verblijfsvergunning.
Wij beoordelen of voor u een uitzondering op de afstandseis geldt (artikel 9 Rijkswet op het Nederlanderschap).
Wij zoeken uit of uw land van herkomst toestaat dat u uw nationaliteit houdt als u Nederlander wordt.
Wij gaan na of de optieprocedure voor u sneller en goedkoper is dan naturalisatie.
Wij dienen binnen zes weken bezwaar in tegen een afwijzing en stellen daarna zo nodig beroep in bij de rechtbank.

Samengevat

Naturalisatie kan na vijf jaar legaal verblijf, of na drie jaar samenwonen met een Nederlander.
U hebt een niet-tijdelijke verblijfsvergunning en een inburgeringsdiploma nodig.
De afstandseis kent wettelijke uitzonderingen, onder meer bij een Nederlandse partner en voor vluchtelingen.
Voor wie in Nederland is geboren, is de optieprocedure vaak sneller en goedkoper.
Het voorstel om de termijn naar tien jaar te verlengen geldt nog niet.

Veelgestelde vragen

Ik heb een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen. Kan ik naturaliseren?

Ja, die vergunning geldt voor onbepaalde tijd en voldoet aan die voorwaarde. De overige voorwaarden gelden ook voor u.

Mijn aanvraag is afgewezen. Wat nu?

Tegen het besluit kunt u binnen zes weken bezwaar maken bij de IND. Daarna is beroep bij de rechtbank mogelijk.

Verlies ik mijn Nederlandse nationaliteit als ik lang in het buitenland woon?

Hebt u ook een andere nationaliteit en woont u langer dan tien jaar buiten Nederland en de EU, dan kunt u de Nederlandse nationaliteit verliezen. Dat voorkomt u door op tijd een Nederlands paspoort of een verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschap aan te vragen.