Gepubliceerd op 27 september 2026
Na vijf jaar legaal verblijf in Nederland kunt u in de regel Nederlander worden door naturalisatie. U moet dan ook het inburgeringsexamen hebben gehaald en meestal afstand doen van uw huidige nationaliteit. Op die afstandseis bestaan uitzonderingen, en daardoor kunnen veel mensen toch twee nationaliteiten houden. Dit artikel zet de voorwaarden op een rij; het verloop van de aanvraag staat stap voor stap in ons artikel Nederlander worden: naturalisatie stap voor stap.
Inhoudsopgave
Wat zijn de voorwaarden voor naturalisatie?
- U bent 18 jaar of ouder.
- U woont ten minste vijf jaar onafgebroken legaal in Nederland (artikel 8 Rijkswet op het Nederlanderschap). Bent u getrouwd met of woont u samen met een Nederlander, dan is drie jaar onafgebroken samenwonen voldoende.
- U hebt een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, zoals een EU-verblijfsvergunning langdurig ingezetene, of een vergunning voor een verblijfsdoel dat niet tijdelijk is. Een vergunning voor studie telt daarvoor niet.
- U hebt het inburgeringsexamen gehaald, of een diploma dat daarmee gelijkstaat.
- U bent in de jaren voor de aanvraag niet veroordeeld tot een straf boven de grens die de IND hanteert.
- U bent bereid afstand te doen van uw huidige nationaliteit, tenzij een uitzondering geldt.
Het kabinet heeft in september 2025 voorgesteld de termijn van vijf jaar te verlengen naar tien jaar. Dat voorstel is nog niet in werking getreden. Tot die tijd geldt de termijn van vijf jaar. Twijfelt u tussen naturalisatie en een vergunning voor onbepaalde tijd, lees dan ook wanneer u recht hebt op een permanente verblijfsvergunning.
Mag u uw huidige nationaliteit houden?
Nederland vraagt in beginsel dat u bij naturalisatie afstand doet van uw oorspronkelijke nationaliteit. Die afstandseis geldt onder meer niet als:
- u getrouwd bent met of een geregistreerd partnerschap hebt met een Nederlander
- u in Nederland bent geboren en hier woont
- u erkend vluchteling bent
- uw land het niet toestaat of onmogelijk maakt om afstand te doen
- afstand doen voor u tot ernstige financiële schade zou leiden, bijvoorbeeld bij het verlies van erfrechten of eigendom
Of u uw nationaliteit mag houden, hangt ook af van het recht van uw eigen land. Sommige landen trekken uw nationaliteit automatisch in als u een andere aanneemt. Ga dat na vóór de aanvraag. Meer over twee paspoorten leest u in ons artikel over dubbele nationaliteit in Nederland.
Naturalisatie of optie?
Naast naturalisatie bestaat de optieprocedure. Die is sneller en goedkoper, maar alleen open voor bepaalde groepen, zoals mensen die in Nederland zijn geboren en hier altijd hebben gewoond. U dient een optieverklaring in bij de gemeente. Of de afstandseis geldt, hangt af van de optiecategorie waaronder u valt.
Hoe verloopt de aanvraag?
- U dient de aanvraag in bij de gemeente waar u woont.
- De gemeente stuurt de aanvraag door naar de IND, die de voorwaarden toetst. De IND heeft daarvoor wettelijk een jaar.
- Bij een positief besluit ontvangt u een uitnodiging voor de naturalisatieceremonie. Pas met de verklaring van verbondenheid tijdens de ceremonie wordt u Nederlander.
- Geldt de afstandseis voor u, dan moet u daarna afstand doen van uw oude nationaliteit en daarvan bewijs sturen.
In 2026 kost een naturalisatieverzoek 1.139 euro, of 1.454 euro samen met uw partner. Een optieverklaring kost 241 euro, of 412 euro samen met uw partner. Een minderjarig kind dat mee-naturaliseert kost 168 euro extra.
Samengevat
- Naturalisatie kan na vijf jaar legaal verblijf, of drie jaar samenwonen met een Nederlander.
- U hebt een niet-tijdelijke verblijfsvergunning en een inburgeringsdiploma nodig.
- De afstandseis kent uitzonderingen, onder meer bij een Nederlandse partner en voor vluchtelingen.
- Voor wie in Nederland is geboren, is de optieprocedure vaak sneller en goedkoper.
- Het voorstel om de termijn naar tien jaar te verlengen geldt nog niet.
Veelgestelde vragen
Ik heb een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen. Kan ik naturaliseren?
Ja, die vergunning is voor onbepaalde tijd en voldoet aan die voorwaarde. De overige voorwaarden gelden ook voor u.
Mijn aanvraag is afgewezen. Wat nu?
Tegen het besluit kunt u binnen zes weken bezwaar maken bij de IND. Daarna is beroep bij de rechtbank mogelijk.
Verlies ik mijn Nederlandse nationaliteit als ik lang in het buitenland woon?
Als u ook een andere nationaliteit hebt en langer dan tien jaar buiten Nederland en de EU woont, kunt u de Nederlandse nationaliteit verliezen. Dat voorkomt u door op tijd een Nederlands paspoort of een verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschap aan te vragen.
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn. Onze immigratieadvocaten toetsen vooraf of u aan de voorwaarden voldoet en of u uw huidige nationaliteit kunt houden, en staan u bij in bezwaar en beroep.
