Gepubliceerd op 16 december 2020 · Laatst bijgewerkt op 30 september 2026
Wensouders kiezen er in de praktijk steeds vaker voor om een draagmoederschapstraject in het buitenland te starten. Dat lijkt op het eerste gezicht sneller en eenvoudiger dan in Nederland, maar de belangrijkste valkuilen ontstaan pas ná de geboorte: een in het buitenland opgestelde geboorteakte wordt in Nederland lang niet altijd erkend, met gevolgen voor reisdocumenten, verblijf en het juridisch ouderschap van het kind. Hieronder bespreken wij waarom wensouders naar het buitenland uitwijken en welke problemen daar vervolgens uit kunnen voortvloeien.
Inhoudsopgave
Waarom kiezen wensouders voor het buitenland?
In Nederland is het bemiddelen tussen wensouders en een potentiële draagmoeder strafbaar op grond van artikel 151b Wetboek van Strafrecht, wat het vinden van een geschikte draagmoeder bemoeilijkt. Ook worden er in de praktijk strikte medische en juridische voorwaarden gesteld aan hoogtechnologisch draagmoederschap, waaraan wensouders of draagmoeder niet altijd voldoen. Daarnaast is het in Nederland lastig om verplichtingen op te leggen aan de betrokken partijen in een draagmoederschapscontract.
Dit heeft tot gevolg dat een draagmoeder hier bijvoorbeeld niet in rechte kan worden gedwongen het kind af te staan. In het buitenland is dat vaak anders: daar is de kans groter dat u een bemiddelingsbureau vindt en dwingende afspraken kunt maken, mede omdat commercieel draagmoederschap in sommige landen, anders dan in Nederland, wél is toegestaan. Meer over de regels binnen Nederland leest u in dit artikel.
Welke problemen ontstaan er ná de geboorte?
Juist doordat het buitenlandse traject eenvoudiger oogt, lopen wensouders na de geboorte vaak alsnog tegen problemen aan. De oorzaak ligt bijna altijd in het verschil tussen de buitenlandse en de Nederlandse regels rond afstamming. Hieronder de meest voorkomende knelpunten.
Wordt de buitenlandse geboorteakte in Nederland erkend?
Vaak niet, als de wensouder(s) daarop als juridisch ouder staan vermeld terwijl in werkelijkheid de draagmoeder heeft gebaard, eventueel met een aantekening van de draagmoeder in het buitenlandse geboorteregister. In Nederland geldt namelijk dat de vrouw die het kind baart de juridische moeder is, en heeft het kind bovendien recht op kennis van zijn afstamming (artikel 7 lid 1 Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind). Een geboorteakte die daarmee in strijd is, is in Nederland in strijd met de openbare orde en wordt niet erkend. Een Nederlandse rechter moet de geboortegegevens van het kind dan opnieuw vaststellen.
Wat als de wensvader al getrouwd is?
Ook dan loopt de erkenning vaak vast. Staat een gehuwde wensvader als juridisch vader op de buitenlandse geboorteakte, terwijl de draagmoeder daarop als moeder is vermeld, dan kan die akte in Nederland niet worden erkend: een getrouwde man kan naar Nederlands recht niet zonder rechterlijke tussenkomst een kind erkennen van een andere vrouw dan zijn echtgenote.
Kunt u zonder problemen terugreizen naar Nederland?
Niet vanzelfsprekend. Is de buitenlandse geboorteakte in strijd met de Nederlandse openbare orde, dan geeft de Nederlandse ambassade geen reisdocument voor het kind af. Wensouders kunnen daardoor tijdelijk niet met hun pasgeboren kind naar Nederland reizen, terwijl hun eigen verblijfsvisum intussen kan verlopen en zij in het ergste geval gedwongen worden het land zonder het kind te verlaten. Een kort geding tegen de Nederlandse staat, gericht op afgifte van een nooddocument, is in zo’n situatie een mogelijke route, maar de uitkomst daarvan staat niet op voorhand vast.
Welke praktische gevolgen zijn er nog meer?
Zonder erkende afstamming krijgt het kind bijvoorbeeld nog geen burgerservicenummer, wat gevolgen heeft voor de zorgverzekering en voor de aanspraak op kinderbijslag. Ook het vestigen van het juridisch ouderschap van de wensouders kan, net als bij draagmoederschap in Nederland, daardoor een lang en ingewikkeld traject worden.
Is het buitenland dan toch de makkelijkste weg?
Op het eerste gezicht wel: in landen waar draagmoederschap wettelijk geregeld en gecommercialiseerd is, vindt u sneller een draagmoeder, kunt u kiezen voor hoogtechnologisch draagmoederschap en kunt u vaak een beter afdwingbaar contract sluiten. De valkuilen hierboven laten echter zien dat de juridische gevolgen ná de geboorte minstens zo belangrijk zijn als het traject daarvoor, en dat die gevolgen een weloverwogen keuze vragen.
Er ligt overigens een wetsvoorstel (Wet kind, draagmoederschap en afstamming) dat draagmoederschap in Nederland wettelijk wil gaan regelen; dat voorstel is nog bij de Tweede Kamer in behandeling en dus nog geen wet, zodat voor dit moment het bovenstaande de praktijk blijft.
Veelgestelde vragen
Is draagmoederschap in het buitenland strafbaar voor wensouders?
Het bemiddelen tussen wensouders en een draagmoeder is in Nederland strafbaar; het enkele feit dat u in het buitenland een draagmoederschapstraject doorloopt, is dat op zichzelf niet. De risico’s zitten vooral in de erkenning van de buitenlandse geboorteakte en het juridisch ouderschap ná de geboorte.
Kan ik de erkenningsproblemen na de geboorte nog oplossen?
Vaak wel, maar niet automatisch: een Nederlandse rechter moet de afstamming dan alsnog vaststellen, bijvoorbeeld via erkenning, gezamenlijk gezag of een gerechtelijke procedure. Hoe dat traject eruitziet, hangt sterk af van uw persoonlijke situatie.
Samengevat
- Draagmoederschap in het buitenland lijkt eenvoudiger, maar de risico’s zitten in de erkenning ná de geboorte.
- Een buitenlandse geboorteakte die de draagmoeder niet als moeder vermeldt, wordt in Nederland meestal niet erkend.
- Is de wensvader getrouwd, dan is erkenning zonder rechterlijke tussenkomst niet mogelijk.
- Zonder erkende akte kan terugreizen naar Nederland met het kind vastlopen.
- Denk ook aan praktische gevolgen zoals het burgerservicenummer, de zorgverzekering en kinderbijslag.
- Een wetsvoorstel om draagmoederschap in Nederland te regelen is in behandeling, maar nog geen wet.
Twijfelt u, mede door deze valkuilen, over de te volgen route? Leg uw situatie aan ons voor, dan denken wij met u mee over de juridische kant van uw traject.
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.
