Gepubliceerd op 6 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Weigert uw ex-partner de woning te verlaten na de relatiebreuk, dan mag u hem of haar niet zelf buiten de deur zetten. Wie mag blijven wonen, hangt af van drie vragen: bent u getrouwd of geregistreerd partner, is het een huur- of koopwoning, en op wiens naam staat het huurcontract of de eigendom? Komt u er samen niet uit, dan beslist de rechter.
Het korte antwoord: bent u getrouwd of geregistreerd partner, dan kunt u de rechter tijdens de scheiding vragen om het tijdelijk uitsluitend gebruik van de woning als voorlopige voorziening. Woont u ongehuwd samen, dan hangt alles af van eigendom en huurcontract: staat de woning alleen op uw naam, dan heeft uw ex in beginsel geen recht om te blijven en kunt u ontruiming vorderen. Sloten vervangen of spullen buiten zetten mag in geen van beide gevallen.
Inhoudsopgave
Wat mag u niet doen als uw ex-partner weigert te vertrekken?
Eigenrichting is niet toegestaan. U mag de sloten niet vervangen terwijl uw ex er nog woont, geen spullen op straat zetten en gas, water of elektriciteit niet afsluiten. Doet u dat toch, dan kunt u zelf aansprakelijk worden en verzwakt u uw positie bij de rechter. Ook uitschrijven bij de gemeente kunt u niet voor een ander doen. Staat uw ex na vertrek nog op uw adres ingeschreven, dan kunt u de gemeente om een adresonderzoek vragen.
Is er sprake van geweld of bedreiging, bel dan 112. Bij huiselijk geweld kan de burgemeester een tijdelijk huisverbod opleggen op grond van de Wet tijdelijk huisverbod. Voor advies of een melding kunt u gratis terecht bij Veilig Thuis via 0800 2000, dag en nacht bereikbaar. De politie zet uw ex niet uit huis bij een ruzie over wie er mag wonen; dat is een civiele zaak, tenzij er geweld of dreiging is of een vonnis wordt uitgevoerd.
Wie mag blijven? De situaties naast elkaar
| Situatie | Wie mag er (voorlopig) wonen? | Route naar de rechter | Wetsartikel |
|---|---|---|---|
| Getrouwd of geregistreerd partner, tijdens de scheiding | Beiden, tot de rechter anders beslist | Verzoek om voorlopige voorziening (uitsluitend gebruik) | Art. 821-826 Rv |
| Na inschrijving van de echtscheiding | Wie de rechter het gebruik toekent, ten hoogste zes maanden | Gebruiksregeling bij de echtscheiding | Art. 1:165 BW |
| Huurwoning, getrouwd of geregistreerd partner | Beiden als medehuurder, zolang zij er wonen | Rechter bepaalt bij de echtscheiding wie huurder blijft | Art. 7:266 BW |
| Ongehuwd, woning alleen op uw naam | U; uw ex na een redelijke termijn niet meer | Kort geding of bodemprocedure tot ontruiming | Art. 5:1 BW (eigendom) |
| Ongehuwd, samen eigenaar | Beiden | Gebruiksregeling of verdeling bij de rechter | Art. 3:168 en 3:185 BW |
Getrouwd of geregistreerd partner: wat zijn uw rechten op de woning?
Kunt u tijdens de scheiding uitsluitend gebruik van de woning vragen?
Ja. Tijdens de echtscheidingsprocedure kunt u de rechtbank vragen om voorlopige voorzieningen. Een daarvan is het uitsluitend gebruik van de echtelijke woning. De rechter bepaalt dan wie van u beiden er tijdens de procedure mag blijven wonen en wie moet vertrekken. Dat geldt ongeacht of de woning gezamenlijk eigendom is, op één naam staat of wordt gehuurd.
De rechter weegt de belangen van beide partners af. Zwaar weegt waar de kinderen hun hoofdverblijf hebben, wie de middelen heeft om elders te wonen en of er sprake is van geweld of een onhoudbare situatie in huis. Een voorlopige voorziening is snel te krijgen en geldt tot de echtscheiding is ingeschreven.
Spanning in huis is alleen niet altijd genoeg. De rechtbank Noord-Holland wees op 29 januari 2025 een verzoek om uitsluitend gebruik af, omdat de woning groot genoeg was om elkaar te ontlopen en beide partijen eigen sanitair hadden (ECLI:NL:RBNHO:2025:1148). Dat de situatie onveilig was, stond niet vast. Beide partijen mochten daarom voorlopig in de woning blijven.
Hebben beide partners een even groot belang, dan kiest de rechter soms een tussenvorm. De rechtbank Noord-Nederland bepaalde op 10 december 2024 dat man en vrouw om de week in de huurwoning mochten verblijven, omdat geen van beiden een doorslaggevend belang had en beiden weinig mogelijkheden hadden om elders te wonen (ECLI:NL:RBNNE:2024:4815).
U dient het verzoek via een advocaat in, tegelijk met het echtscheidingsverzoek of later zolang de procedure loopt. Is de nood hoog, dan kunt u het ook eerder vragen. De beslissing vervalt dan wel als u niet binnen vier weken het verzoek tot echtscheiding indient (artikel 826 Rv). Voor geregistreerd partners die hun partnerschap via de rechter laten ontbinden, gelden dezelfde regels (artikel 828 Rv).
Mag uw ex na de echtscheiding in de woning blijven?
Ook na de echtscheiding kan de rechter bepalen dat een van beiden de woning nog tijdelijk mag blijven gebruiken, tegen een redelijke vergoeding. Die gebruiksregeling geldt voor ten hoogste zes maanden na de inschrijving van de echtscheiding (artikel 1:165 BW). Daarna moet de woning definitief worden verdeeld of verkocht.
Wie is eigenaar van de woning bij een huwelijk?
Wie eigenaar is, volgt uit het huwelijksvermogensregime. Bent u vóór 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan valt de woning in de algehele gemeenschap van goederen, ook als die vóór het huwelijk op één naam was gekocht. Bent u sinds 1 januari 2018 getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen en blijft een woning die al vóór het huwelijk van één van u was, in beginsel diens eigendom. Heeft u huwelijkse voorwaarden, dan bepalen die wie eigenaar is.
Het regime beslist over de eigendom en de verdeling, niet over de vraag wie er tijdens de scheiding mag wonen: dat regelt de rechter met de voorlopige voorziening.
Ongehuwd samenwonend: wie mag er blijven?
Voor ongehuwd samenwonenden bestaat geen voorlopige voorziening zoals bij een echtscheiding. Wat geldt, hangt af van de eigendom:
- De woning staat alleen op uw naam. Uw ex-partner heeft in beginsel geen eigen recht om te blijven. Geef schriftelijk een redelijke termijn om te vertrekken. Blijft uw ex, dan kunt u in kort geding ontruiming vorderen.
- U bent samen eigenaar. Als mede-eigenaar mag ieder van u de woning gebruiken. Komt u er niet uit, dan kan de kantonrechter op verzoek een regeling treffen over het gebruik (artikel 3:168 BW). Uiteindelijk moet de woning worden verdeeld; weigert uw ex mee te werken, dan kunt u de rechter om verdeling vragen (artikel 3:185 BW).
- Uw ex is eigenaar en u niet. Dan zult u zelf moeten vertrekken, tenzij in een samenlevingscontract iets anders is afgesproken.
Heeft u een samenlevingscontract, kijk dan eerst wat daarin over de woning is afgesproken. Veel contracten bevatten een regeling over wie de woning mag overnemen en tegen welke waarde.
Een kort geding tot ontruiming is geen formaliteit
Ook als de woning op uw naam staat, moet u in kort geding een spoedeisend belang aantonen. De voorzieningenrechter in Den Haag wees op 17 juni 2025 een ontruimingsvordering van een eigenaar tegen zijn ex-echtgenote af, bij wie drie minderjarige kinderen woonden (ECLI:NL:RBDHA:2025:11931). Hij had onvoldoende inzicht gegeven in zijn financiële situatie. Bovendien was niet duidelijk of de ex de woning in bruikleen of in huur had, en dat vroeg om bewijslevering in een bodemprocedure.
Leg daarom vast op welke basis uw ex er woont en waarom u snel duidelijkheid nodig heeft. Heeft u uw ex eerder toegezegd dat hij of zij mocht blijven, of betaalt uw ex u een vergoeding, dan kan dat de zaak veranderen.
Een huurwoning: medehuurder of niet?
Bent u getrouwd of geregistreerd partner van de huurder, dan bent u van rechtswege medehuurder zolang u in de woning uw hoofdverblijf heeft (artikel 7:266 BW), ook als alleen de naam van uw partner op het huurcontract staat. Bij de echtscheiding kan de rechter op verzoek bepalen wie van u beiden de huurder wordt (artikel 7:266 lid 5 BW). Hij weegt daarbij de belangen van u beiden en van eventuele kinderen. De andere partner verliest dan zijn huurrecht en moet vertrekken.
Woont u ongehuwd samen, dan bent u alleen huurder als u het huurcontract heeft getekend of als u samen met de verhuurder of via de rechter medehuurder bent geworden (artikel 7:267 BW). Staat het contract alleen op naam van uw ex-partner, dan heeft u geen zelfstandig recht om te blijven. Staat het contract op beide namen, dan blijft u allebei huurder tot u samen met de verhuurder een andere afspraak maakt of de huur voor een van u eindigt.
Koopwoning: partner uitkopen of verkopen?
Is de koopwoning gezamenlijk eigendom, dan hebben u en uw ex in beginsel evenveel recht op de woning. Zolang er niets is geregeld, mag de een de ander er niet zomaar uitzetten. Uiteindelijk zijn er drie uitkomsten: de een neemt de woning over en koopt de ander uit, de woning wordt verkocht en de opbrengst of restschuld wordt verdeeld, of u spreekt af dat de woning tijdelijk gezamenlijk eigendom blijft.
Komt u er samen niet uit, dan kunt u de rechter vragen de verdeling vast te stellen of verkoop te bevelen (artikel 3:185 BW). Hij kijkt daarbij onder meer naar de zorg voor de kinderen en de financiële positie van ieder. Gratis eerste advies krijgt u bij het Juridisch Loket als u een laag inkomen en weinig spaargeld heeft; voor een procedure bij de rechtbank heeft u een advocaat nodig.
Blijft u aansprakelijk voor de hypotheek?
Staan u beiden op de hypotheek, dan bent u hoofdelijk aansprakelijk. De bank kan ieder van u aanspreken voor het volledige bedrag, ook als uw ex in de woning blijft en u al vertrokken bent. Wil uw ex de woning overnemen, dan moet de bank ermee instemmen dat u uit de hoofdelijke aansprakelijkheid wordt ontslagen. De bank toetst dan of uw ex de hypotheek alleen kan dragen; lukt dat niet, dan is verkoop vaak de enige uitweg.
Maak ook duidelijke afspraken over wie de maandlasten betaalt zolang de woning niet is verdeeld. Aan de fiscale gevolgen van overnemen of verkopen besteden wij hier geen aandacht; daarvoor kunt u terecht bij een fiscalist.
Van vertrekverzoek tot ontruiming in vijf stappen
- Stel vast wat uw positie is: getrouwd of niet, huur of koop, wiens naam staat op het contract of in het Kadaster.
- Probeer tot afspraken te komen, eventueel met een mediator, over een vertrekdatum, de woonlasten en de verdeling.
- Stuur een schriftelijk verzoek met een redelijke termijn om te vertrekken, als uw ex geen recht heeft om te blijven.
- Schakel de rechter in: bij een scheiding met een verzoek om een voorlopige voorziening, anders met een kort geding tot ontruiming of een verzoek om een gebruiksregeling of verdeling. In kort geding kunt u ook een dwangsom vragen voor elke dag dat uw ex niet vertrekt.
- Laat het vonnis uitvoeren: een gerechtsdeurwaarder betekent het vonnis met een bevel om binnen een termijn te vertrekken. Vertrekt uw ex dan nog niet, dan kan de deurwaarder de woning ontruimen, zo nodig met hulp van de politie.
Hoe lang mag uw ex in de woning blijven?
Daar is geen vaste termijn voor. Bent u getrouwd of geregistreerd partner, dan beslist de rechter met een voorlopige voorziening wie tijdens de scheiding in het huis mag blijven wonen. Na de inschrijving van de echtscheiding kan de rechter dat gebruik nog ten hoogste zes maanden laten doorlopen (artikel 1:165 BW).
Woont u ongehuwd samen en is uw ex geen eigenaar of huurder, dan geeft u een redelijke termijn om te vertrekken. Wat redelijk is, hangt af van de situatie, zoals de vraag of er kinderen zijn en hoe snel uw ex een andere woning kan vinden.
Verliest u rechten als u zelf het huis verlaat?
Bij een koopwoning niet. Wie mede-eigenaar is, blijft dat ook na vertrek, en de woning blijft onderdeel van de verdeling. U blijft wel hoofdelijk aansprakelijk zolang u op de hypotheek staat. Bij een huurwoning ligt het anders: het medehuurderschap van een echtgenoot of geregistreerd partner is gekoppeld aan het hoofdverblijf in de woning (artikel 7:266 lid 1 BW). Vertrek daarom niet zonder duidelijke afspraken of een beslissing van de rechter.
Wat als uw ex nog op uw adres ingeschreven staat?
Uw ex moet een verhuizing zelf uiterlijk vijf dagen na het vertrek aan de gemeente doorgeven. Gebeurt dat niet, dan kunt u de gemeente vragen om een adresonderzoek. Instanties gaan uit van de inschrijving in de Basisregistratie Personen. Een verkeerde inschrijving kan daardoor gevolgen hebben voor bijvoorbeeld toeslagen of post die bij u blijft binnenkomen.
Bijstand als uw ex de woning niet wil verlaten
Voor een voorlopige voorziening en een echtscheiding is een advocaat verplicht. Meer over onze aanpak leest u bij onze familierechtadvocaten en onze scheidingsadvocaat.
- Wij stellen vast wat uw positie is: het huwelijksvermogensregime, de eigendom in het Kadaster en het huurcontract.
- Wij dienen een verzoek om voorlopige voorzieningen in voor uitsluitend gebruik van de woning en bewaken de termijn van vier weken voor het echtscheidingsverzoek.
- Wij vragen de rechter bij de echtscheiding te bepalen wie van u beiden de huurder wordt.
- Bij ongehuwd samenwonen voeren wij een kort geding tot ontruiming of een procedure over gebruik en verdeling.
- Wij laten het vonnis betekenen en uitvoeren door een gerechtsdeurwaarder.
Ex weigert te vertrekken: vijf punten
- Eigenrichting is niet toegestaan: u mag geen sloten vervangen, spullen buiten zetten of energie afsluiten.
- Getrouwde en geregistreerde partners vragen tijdens de scheiding uitsluitend gebruik van de woning als voorlopige voorziening; spanning alleen is niet altijd genoeg.
- Na de inschrijving van de echtscheiding kan de rechter het gebruik ten hoogste zes maanden laten doorlopen (artikel 1:165 BW).
- Een echtgenoot of geregistreerd partner van de huurder is medehuurder zolang hij of zij er het hoofdverblijf heeft (artikel 7:266 BW).
- Voor een kort geding tot ontruiming moet u een spoedeisend belang aantonen en duidelijk maken op welke basis uw ex er woont.
Veelgestelde vragen
Wie mag in het huis blijven als we kinderen hebben?
De rechter weegt mee waar de kinderen hun hoofdverblijf hebben. In de praktijk krijgt de ouder bij wie de kinderen wonen vaak het tijdelijk gebruik van de woning, maar dat is geen vaste regel.
Moet mijn ex meebetalen aan de hypotheek als hij vertrokken is?
Tegenover de bank blijft u allebei aansprakelijk zolang u beiden op de hypotheek staat. Onderling kunt u afspraken maken, of de rechter kan bepalen wie welke lasten draagt.
