Scheiden zonder eigen woning: uw woonrechten en een nieuwe woonplek

Gepubliceerd op 29 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Heeft u geen eigen woning en wilt u scheiden, dan bent u niet rechteloos: als echtgenoot of geregistreerd partner bent u van rechtswege medehuurder van een huurwoning, en de rechter kan bepalen wie van u beiden huurder blijft of tijdelijk in de woning mag wonen. Woont u ongehuwd samen en staat de woning alleen op naam van uw partner, dan heeft u die bescherming niet automatisch en moet u eerder zelf voor andere woonruimte zorgen.

Hieronder leest u welke rechten u heeft, welke voorlopige voorzieningen mogelijk zijn en hoe u stap voor stap naar een eigen woonplek toewerkt. De regels staan in Boek 1 en Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).

Welke woonrechten heeft u als de woning niet van u is?

Dat hangt af van twee vragen: bent u getrouwd of geregistreerd partner, en is het een huurwoning of een koopwoning.

Huurwoning en u bent getrouwd of geregistreerd partner

Volgens artikel 7:266 lid 1 BW is de echtgenoot of geregistreerd partner van de huurder van rechtswege medehuurder, zolang de woning uw hoofdverblijf is. Dat geldt ook als alleen uw partner het huurcontract heeft getekend, en ook als het contract al voor het huwelijk bestond.

Komen u en uw partner niet overeen wie in de woning blijft, dan bepaalt de rechter bij de echtscheiding op verzoek wie van u huurder wordt (artikel 7:266 lid 5 BW). De rechter stelt ook de datum vast waarop de ander geen huurder meer is. U vraagt dit als nevenvoorziening in de echtscheidingsprocedure.

Huurwoning en u woont ongehuwd samen

Een samenwoner is niet automatisch medehuurder. Volgens artikel 7:267 BW kunt u medehuurderschap aanvragen bij de verhuurder, en bij weigering bij de kantonrechter, als u ten minste twee jaar een duurzame gemeenschappelijke huishouding met de huurder voert. Heeft u dat niet geregeld voordat de relatie eindigt, dan heeft u na het vertrek geen zelfstandig recht op de woning.

Staan u beiden op het huurcontract, dan ligt dat anders. De Hoge Raad oordeelde op 24 december 2021 dat de rechter het huurrecht dan aan één van u kan toewijzen, en dat die beslissing ook tegenover de verhuurder werkt (ECLI:NL:HR:2021:1964). De kantonrechter in Zwolle wees op 14 april 2025 in kort geding het uitsluitend gebruik van zo’n huurwoning toe aan een ex-partner die de woonlasten vooral had gedragen, op wier inschrijvingsduur de woning was toegewezen en die ziek was. De ander moest binnen veertien dagen vertrekken, op straffe van een dwangsom (ECLI:NL:RBOVE:2025:2279).

Koopwoning op naam van uw partner

Staat de koopwoning alleen op naam van uw partner, dan kan die u tijdens het huwelijk toch niet zomaar buitensluiten. Voor verkoop, verhuur of het beëindigen van het gebruik van een woning die u samen bewoont, is volgens artikel 1:88 lid 1 BW uw toestemming nodig.

Of de woning ook (deels) van u is, hangt af van het huwelijksvermogensregime. Huwelijken gesloten vanaf 1 januari 2018 vallen onder de beperkte gemeenschap van goederen; een woning die een van u voor het huwelijk al bezat, blijft dan in beginsel van die echtgenoot. Bij huwelijkse voorwaarden bepaalt de akte bij de notaris wat er gebeurt, bijvoorbeeld via een verrekenbeding. Uw aandeel in een gezamenlijke koopwoning verliest u niet door te vertrekken.

Kunt u tijdens en na de scheiding in de woning blijven?

Ja, dat kan de rechter tijdelijk regelen. Tijdens de procedure gaat het om een voorlopige voorziening, na de scheiding om voortgezet gebruik van maximaal zes maanden.

• Tijdens de procedure: u kunt de rechtbank vragen om een voorlopige voorziening (artikel 821 en volgende Rv) waarbij u het uitsluitend gebruik van de echtelijke woning krijgt. De rechter weegt onder meer de belangen van de kinderen en wie het beste andere woonruimte kan vinden.
• Na de scheiding: volgens artikel 1:165 BW kan de rechter bepalen dat u de woning nog ten hoogste zes maanden na de inschrijving van de echtscheiding mag blijven gebruiken. Uw ex-partner kan dat recht in die periode niet doorkruisen door de woning zonder uw toestemming te verkopen of te verhuren.

Die zes maanden zijn bedoeld als overbruggingsperiode. Gebruik die tijd om definitieve woonruimte te regelen. Spreek ook af of u in die periode een gebruiksvergoeding aan de ander betaalt.

Stap 1: breng uw woon- en financiële situatie in kaart

Stel eerst vast op wiens naam het huurcontract of de eigendom en de hypotheek staan. Dat bepaalt welke van de rechten hierboven voor u gelden.

Maak daarna een begroting voor uw nieuwe situatie: uw netto-inkomen, eventuele kinder- of partneralimentatie, vaste lasten en de woonlasten die u alleen kunt dragen. Partneralimentatie duurt volgens artikel 1:157 BW in de regel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen; kinderalimentatie loopt tot de leeftijd van 21 jaar.

• Verzamel het huurcontract of de eigendomsakte, de hypotheekakte en het laatste hypotheekoverzicht.
• Verzamel loonstroken, jaaropgaven en bankafschriften van de laatste maanden.
• Zet gezamenlijke schulden en leningen op een rij, met de naam van de schuldenaar.
• Controleer of u een rechtsbijstandsverzekering heeft of in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand.

Stap 2: maak afspraken over de woning en de verdeling

Leg afspraken over wie in de woning blijft, wanneer de ander vertrekt en wie de woonlasten in de tussentijd betaalt schriftelijk vast in het echtscheidingsconvenant. Lukt overleg niet, dan kan een mediator helpen; anders beslist de rechter.

Let bij een koopwoning op de hypotheek. Staan u beiden op de hypotheekakte, dan blijft u tegenover de bank hoofdelijk aansprakelijk, ook als u bent vertrokken. Alleen de bank kan u ontslaan uit die aansprakelijkheid; spreek daarom in het convenant af dat de achterblijvende partner dat ontslag binnen een vaste termijn regelt.

Stap 3: regel tijdelijke woonruimte

Moet u vertrekken voordat de scheiding rond is, zoek dan een overbrugging die u kunt betalen. Denk aan tijdelijk wonen bij familie, onderhuur met toestemming van de verhuurder of een huurcontract voor bepaalde tijd.

Een scheiding alleen geeft in veel gemeenten geen recht op een urgentieverklaring voor een sociale huurwoning; soms wel als er minderjarige kinderen bij u wonen. De voorwaarden staan in de huisvestingsverordening van uw gemeente. Vertrekken uit de echtelijke woning betekent niet dat u uw rechten op een koopwoning opgeeft. Medehuurderschap geldt wel alleen zolang de woning uw hoofdverblijf is; vraag daarom eerst toewijzing aan als u de huurwoning wilt houden.

Stap 4: dien het echtscheidingsverzoek in

Een echtscheiding vraagt u via een advocaat aan bij de rechtbank, met een gezamenlijk of een eenzijdig verzoekschrift. Heeft u minderjarige kinderen, dan moet bij het verzoek een ouderschapsplan zitten (artikel 815 lid 2 Rv).

Bij het verzoek vraagt u ook de nevenvoorzieningen aan, zoals de toewijzing van de huurwoning of het voortgezet gebruik van de woning. Na de uitspraak moet de beschikking binnen zes maanden worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand; gebeurt dat niet, dan vervalt de echtscheiding (artikel 1:163 BW). Ook de termijn van zes maanden voor voortgezet gebruik gaat pas lopen vanaf die inschrijving.

Stap 5: verhuis en regel uw administratie

Geef uw verhuizing door aan de gemeente uiterlijk vijf dagen na de verhuisdatum, zodat u op het nieuwe adres in de Basisregistratie Personen staat. Veel instanties, zoals de Belastingdienst, krijgen uw nieuwe adres dan automatisch.

• Geef uw nieuwe adres en gewijzigde gezinssituatie door aan uw werkgever, bank, zorgverzekeraar en pensioenuitvoerder.
• Controleer bij de Dienst Toeslagen of u recht heeft op huurtoeslag of een hogere zorgtoeslag, en geef wijzigingen direct door.
• Meld de scheiding bij uw pensioenuitvoerder binnen twee jaar na de inschrijving als u het ouderdomspensioen wilt laten verdelen volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding.
• Pas uw testament en begunstigingen bij verzekeringen aan via een notaris.

Wat regelt u als u de woning verlaat?

• Ga na of u medehuurder bent (artikel 7:266 BW) voordat u uw rechten op de huurwoning opgeeft.
• Vraag zo nodig in de procedure voortgezet gebruik of toewijzing van de woning aan, als u die zelf nodig heeft.
• Laat u ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek als de ander de woning houdt.
• Leg afspraken over woonlasten tot uw vertrek schriftelijk vast.

Wat regelt u als u in de woning blijft?

• Controleer of u de huur of de hypotheek alleen kunt betalen, ook na afloop van eventuele partneralimentatie.
• Spreek bij voortgezet gebruik af of en welke gebruiksvergoeding u de ander betaalt.
• Regel de overname van de hypotheek tijdig met de bank.
• Laat bij een koopwoning de waarde en een eventuele overwaarde vastleggen in het convenant.

Hoe wij helpen bij scheiden zonder eigen woning

• Wij beoordelen of u medehuurder bent of andere rechten op de woning heeft.
• Wij vragen een voorlopige voorziening aan voor het gebruik van de woning tijdens de procedure.
• Wij stellen het echtscheidingsconvenant op, met afspraken over de woning, de woonlasten en de hypotheek.
• Wij voeren de echtscheidingsprocedure als uw scheidingsadvocaat en bewaken de termijnen voor inschrijving en voortgezet gebruik.