Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een bestuurder is tegenover de eigen rechtspersoon aansprakelijk als hij zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en hem daarvan een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Dat volgt uit artikel 2:9 BW; hij ontsnapt alleen aan aansprakelijkheid als hem, mede gelet op de taakverdeling, geen ernstig verwijt treft en hij niet nalatig was in het nemen van maatregelen.
Dit heet interne bestuurdersaansprakelijkheid. De vordering komt toe aan de vennootschap of andere rechtspersoon zelf; na een faillissement stelt de curator haar in. Hieronder leest u hoe de Hoge Raad het ernstig verwijt invult, wanneer u voor een medebestuurder instaat, wat decharge waard is en hoe een claim verloopt.
Inhoudsopgave
Wat bepaalt artikel 2:9 BW?
Lid 1 verplicht iedere bestuurder tegenover de rechtspersoon tot een behoorlijke vervulling van zijn taak. Tot die taak horen alle bestuurstaken die niet bij of krachtens de wet of de statuten aan andere bestuurders zijn toebedeeld. Iedere bestuurder draagt bovendien verantwoordelijkheid voor de algemene gang van zaken.
Lid 2 regelt de aansprakelijkheid. Elke bestuurder is voor het geheel aansprakelijk voor onbehoorlijk bestuur. Hij ontkomt daaraan alleen als hem, mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken, geen ernstig verwijt kan worden gemaakt én hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden. In die ene zin zitten de drie kernbegrippen van elke procedure: hoofdelijkheid, ernstig verwijt en disculpatie. De tekst staat in Boek 2 BW.
Ook stichtings- en verenigingsbestuurders
Artikel 2:9 BW geldt voor bestuurders van alle rechtspersonen uit Boek 2 BW: niet alleen de BV en de NV, maar ook de vereniging, de stichting en de coöperatie. Ook een onbezoldigd bestuurder valt eronder; dat iemand vrijwilliger is, kan wel meewegen bij het ernstig verwijt. Commissarissen kunnen tegenover de rechtspersoon aansprakelijk zijn voor onbehoorlijk toezicht, met een maatstaf die op hun toezichthoudende taak is toegesneden.
Niet voor schade van schuldeisers
Artikel 2:9 BW ziet alleen op schade van de rechtspersoon zelf. Voor schade van schuldeisers en andere derden gelden andere regels. Het onderscheid met externe bestuurdersaansprakelijkheid bepaalt wie mag vorderen, wat moet worden bewezen en welke drempel geldt.
| Intern (art. 2:9 BW) | Faillissement (art. 2:138/2:248 BW) | Onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) | |
|---|---|---|---|
| Wie vordert | Rechtspersoon, of curator namens haar | Curator | Schuldeiser of derde |
| Welke schade | Schade van de rechtspersoon | Tekort in de boedel | Schade van de schuldeiser |
| Maatstaf | Onbehoorlijke taakvervulling plus ernstig verwijt | Kennelijk onbehoorlijk bestuur, belangrijke oorzaak faillissement | Persoonlijk ernstig verwijt |
| Wettelijk vermoeden | Nee | Ja, bij schending art. 2:10 of 2:394 BW | Nee |
| Ook buiten faillissement | Ja | Nee | Ja |
Wanneer treft een bestuurder een ernstig verwijt?
Als hij duidelijk tekortschoot ten opzichte van wat van een zorgvuldige bestuurder in dezelfde omstandigheden mocht worden verwacht. Een beslissing die achteraf verkeerd uitpakt, is op zichzelf niet genoeg. De wet beschermt de beleidsruimte van bestuurders met een hoge drempel.
De maatstaf uit Staleman/Van de Ven
In het arrest van 10 januari 1997 (ECLI:NL:HR:1997:ZC2243) ging het om twee directeuren die met leaseactiviteiten grote verliezen hadden veroorzaakt. De Hoge Raad verwierp hun cassatieberoep; zij bleven aansprakelijk, en de verleende decharge dekte dat beleid niet. Of een ernstig verwijt bestaat, hangt volgens de Hoge Raad af van alle omstandigheden, waaronder:
- de aard van de activiteiten van de rechtspersoon en de risico’s die daaruit voortvloeien;
- de taakverdeling binnen het bestuur en eventuele richtlijnen voor het bestuur;
- de gegevens waarover de bestuurder beschikte of behoorde te beschikken;
- het inzicht en de zorgvuldigheid die mogen worden verwacht van een bestuurder die voor zijn taak berekend is en die nauwgezet vervult.
Statuten overtreden: in beginsel een ernstig verwijt
In Schwandt/Berghuizer Papierfabriek van 29 november 2002 (ECLI:NL:HR:2002:AE7011) had een directeur aandelen verkocht zonder de vereiste goedkeuring van de raad van commissarissen. De Hoge Raad oordeelde dat handelen in strijd met statutaire bepalingen die de rechtspersoon beschermen een zwaarwegende omstandigheid is, die in beginsel aansprakelijkheid vestigt. Voert de bestuurder feiten aan waaruit volgt dat hem toch geen ernstig verwijt treft, dan moet de rechter die uitdrukkelijk meewegen. Het hof had dat niet gedaan; de Hoge Raad vernietigde het arrest.
Tegenover de wederpartij blijft de vennootschap meestal gebonden, omdat de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur in beginsel onbeperkt is. Intern kan de bestuurder zich dan niet op zijn beleidsvrijheid beroepen. De rol van de algemene vergadering van aandeelhouders bij goedkeuringen is daarbij vaak groter dan de dagelijkse praktijk doet vermoeden.
Het proces telt zwaarder dan de uitkomst
De rechter kijkt niet of een besluit achteraf goed was, maar of het op een verdedigbare manier tot stand kwam. Een investering die verkeerd uitpakt, levert op zichzelf geen ernstig verwijt op. Een investering zonder onderzoek, tegen uitdrukkelijk advies in, zonder vereiste goedkeuring of met een verzwegen eigen belang wel. Notulen waaruit blijkt welke informatie er was, welke alternatieven zijn gewogen en welke risico’s zijn gezien, verschuiven de discussie van het resultaat naar de zorgvuldigheid.
Instaan voor een medebestuurder: de disculpatie
In beginsel bent u aansprakelijk voor fouten van een medebestuurder, want iedere bestuurder is voor het geheel aansprakelijk. Het bestuur werkt als college; wie iets ziet misgaan, moet ingrijpen. U ontkomt alleen aan aansprakelijkheid als u twee dingen aantoont:
- dat u, mede gelet op de taken van anderen, geen ernstig verwijt treft;
- dat u niet nalatig bent geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden.
De tweede eis is het moeilijkst. Wie signalen kreeg en niets deed, voldoet er niet aan. Verwacht wordt dat u aandringt op onderzoek, uw bezwaar laat notuleren, schriftelijk protesteert bij medebestuurders en de raad van commissarissen of de algemene vergadering informeert. In het uiterste geval kan aftreden nodig zijn, maar alleen aftreden is zelden genoeg als de schade al is ontstaan.
Een bestuursreglement met een taakverdeling helpt, maar redt niet alles. Taken die naar hun aard collegiaal zijn, zoals het financiële toezicht en de bewaking van de continuïteit, laat u niet volledig aan een ander over. Heeft de vennootschap een raad van commissarissen, dan ligt het toezicht deels daar; de bestuurstaak zelf blijft bij het bestuur.
Vier situaties die vaak tot een claim leiden
Een administratie zonder betrouwbare cijfers
Artikel 2:10 BW verplicht het bestuur een administratie te voeren waaruit de rechten en verplichtingen van de rechtspersoon steeds kunnen worden gekend. Is de boekhouding zo slecht dat het bestuur geen betrouwbaar zicht had op de financiële positie, dan ligt een ernstig verwijt voor de hand. Zonder cijfers kan een bestuurder niet onderbouwen waarom zijn beslissingen toen verantwoord waren.
Statutaire goedkeuring overgeslagen
Statuten schrijven regelmatig voor dat bepaalde besluiten vooraf goedkeuring nodig hebben, zoals investeringen boven een drempelbedrag of het verstrekken van zekerheden. Een bestuurder die die goedkeuring overslaat, staat volgens de lijn uit Schwandt/Berghuizer zwak, tenzij hij bijzondere omstandigheden aanvoert.
Een verzwegen eigen belang
Een bestuurder die een transactie aangaat waarbij hij zelf of een vennootschap van hem belang heeft, zonder dat te melden, raakt de kern van de norm. Hetzelfde geldt voor wie vermogen van de vennootschap naar zichzelf laat vloeien. Volgens de regeling voor tegenstrijdig belang neemt een bestuurder met een strijdig persoonlijk belang niet deel aan beraadslaging en besluitvorming; voor de BV staat dat in artikel 2:239 lid 6 BW. Wordt dat genegeerd, dan is het besluit vernietigbaar.
Informatie die niet wordt gedeeld
Een bestuurder die relevante informatie achterhoudt voor zijn medebestuurders, maakt zichzelf verwijtbaar. Medebestuurders die nooit doorvragen, ondergraven hun eigen disculpatie. Spreek vaste rapportagemomenten af en leg vast wat wanneer is gedeeld en hoe signalen zijn opgevolgd.
Wie stelt de vordering in?
De vordering komt toe aan de rechtspersoon. In faillissement stelt de curator haar in, omdat zij tot het vermogen van de vennootschap hoort. Buiten faillissement besluit in de praktijk het zittende bestuur tot een claim, vaak na een bestuurswissel, of geeft de algemene vergadering daartoe opdracht. Is de bestuurder nog in functie, regel dan eerst wie de vennootschap in de procedure vertegenwoordigt.
De curator kan de vordering uit artikel 2:9 BW combineren met de faillissementsroute van de artikelen 2:138 en 2:248 BW, of met onrechtmatige daad. Welke grondslag het meeste oplevert, hangt af van de bewijspositie. Heeft het bestuur de boekhoudplicht of de publicatieplicht van artikel 2:394 BW geschonden, dan staat in de faillissementsroute de onbehoorlijke taakvervulling vast en wordt vermoed dat die een belangrijke oorzaak was. Hoe zwaar dat weegt, blijkt uit de rechtspraak over te late deponering van de jaarrekening.
Een schuldeiser kan een bestuurder daarnaast rechtstreeks aanspreken uit onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), bijvoorbeeld als de bestuurder namens de vennootschap verplichtingen aanging terwijl hij wist of behoorde te begrijpen dat zij die niet zou nakomen en geen verhaal zou bieden. Of die drempel wordt gehaald bij een bestuurder van een bv, hangt af van de situatie.
Kan een aandeelhouder de bestuurder zelf aanspreken?
Voor waardevermindering van zijn aandelen in beginsel niet. Die schade is afgeleid van de schade van de vennootschap, en het is de vennootschap die haar bestuurder aanspreekt. Een aandeelhouder werkt via de algemene vergadering, of via de enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer. Stelt de Ondernemingskamer wanbeleid vast, dan vormt dat vaak de feitelijke basis voor een latere aansprakelijkstelling.
Wat moet de vennootschap bewijzen?
De vennootschap bewijst dat de bestuurder zijn taak onbehoorlijk vervulde, dat hem daarvan een ernstig verwijt treft en dat zij daardoor schade leed. Anders dan in de faillissementsroute helpt geen wettelijk vermoeden. Het causale verband is vaak de zwakke schakel: marktontwikkelingen, het gedrag van derden en latere beslissingen van het nieuwe bestuur spelen ook mee. Een deskundigenbericht over de schade is in deze zaken eerder regel dan uitzondering. De bestuurder die zich op disculpatie beroept, moet op zijn beurt de taakverdeling en de genomen maatregelen onderbouwen.
Verjaring: vijf jaar na bekendheid
De vordering verjaart volgens artikel 3:310 BW vijf jaar na de dag waarop de vennootschap bekend werd met de schade en de aansprakelijke persoon, en in elk geval twintig jaar na de schadeveroorzakende gebeurtenis. Een bestuurder meldt zijn eigen fout meestal niet aan zichzelf. Daarom begint de termijn in de praktijk vaak pas te lopen als een nieuw bestuur of een curator de feiten ontdekt. Een schriftelijke aansprakelijkstelling stuit de verjaring (artikel 3:317 BW).
Van onderzoek tot vonnis: het verloop van een claim
- Reconstructie. Het nieuwe bestuur, de accountant of een forensisch onderzoeker brengt de gang van zaken in kaart.
- Aansprakelijkstelling. Een brief waarin de vennootschap het verwijt formuleert, de schade begroot en een termijn stelt. Voor de bestuurder is dit het moment om zijn eigen dossier te ordenen en de claim bij zijn verzekeraar te melden.
- Inzage in stukken. Sinds 1 januari 2025 geldt de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht. Het oude inzagerecht van artikel 843a Rv is vervangen door de artikelen 194 tot en met 195a Rv; beide partijen kunnen eerder stukken van de ander opvragen.
- Procedure. De vennootschap dagvaardt de bestuurder bij de rechtbank en draagt de stelplicht en bewijslast.
- Schikking of vonnis. Veel zaken eindigen in een regeling; een verzekeraar betaalt vaak eerder mee aan een schikking dan aan een langdurige procedure.
Laat vóór een schikking uitzoeken of de polis de verweerkosten dekt, of vorderingen van de eigen vennootschap zijn meeverzekerd en of een decharge een deel van de vordering afsnijdt.
Wat is decharge waard?
Decharge is het besluit van de algemene vergadering waarmee zij het bestuur kwijting verleent voor het gevoerde beleid in een boekjaar. Het beschermt alleen tegen claims over feiten die uit de jaarrekening blijken of vóór het besluit aan de algemene vergadering bekend zijn gemaakt. In Staleman/Van de Ven dekte de decharge het verlieslatende leasebeleid niet. Wilt u werkelijk dekking, breng het onderwerp dan uitdrukkelijk ter tafel en laat dat notuleren.
Decharge bindt bovendien alleen de vennootschap. Een curator die de faillissementsroute van artikel 2:248 BW volgt, is er niet aan gebonden, en schuldeisers evenmin. Hetzelfde geldt voor een vrijwaring in een arbeids- of managementovereenkomst: die werkt tussen partijen, niet tegenover schuldeisers.
Controlepunten per partij
Wat legt u als bestuurder vast om een 2:9-claim te kunnen weerleggen?
- Een administratie die tijdig betrouwbare cijfers oplevert, een actuele lijst van statutaire goedkeuringsvereisten en een bestuursreglement met taakverdeling en rapportagemomenten.
- Per belangrijk besluit: welke informatie er was, welke adviezen zijn ingewonnen, welke alternatieven en risico’s zijn gewogen.
- Uw bezwaar tegen een besluit, direct genotuleerd en niet achteraf.
- Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering met uitloopdekking na aftreden; opzet is doorgaans uitgesloten.
Wat regelt u als vennootschap of curator voordat u een bestuurder aanspreekt?
- Een reconstructie door een accountant of forensisch onderzoeker.
- Wie de vennootschap vertegenwoordigt, zeker als de bestuurder nog in functie is.
- Of decharge is verleend en welke feiten toen bekend waren.
- Per besluit de schade en het causale verband, en tijdige stuiting van de verjaring.
Hoe Law & More helpt bij interne bestuurdersaansprakelijkheid
- Wij toetsen een aansprakelijkstelling aan artikel 2:9 BW: onbehoorlijke taakvervulling, ernstig verwijt en disculpatie.
- Wij ordenen notulen, adviezen en cijfers uit de periode zelf en bouwen daarop het verweer of de vordering.
- Wij beoordelen verjaring en decharge en vragen zo nodig inzage in stukken van de andere partij.
- Wij betrekken de verzekeraar tijdig en voeren de onderhandelingen of de procedure.
Artikel 2:9 BW in vijf punten
- Een bestuurder is tegenover de eigen rechtspersoon aansprakelijk voor onbehoorlijk bestuur waarvan hem een ernstig verwijt treft.
- Alle omstandigheden tellen, en het proces weegt zwaarder dan de uitkomst (Staleman/Van de Ven, 1997).
- Overtreding van beschermende statutaire bepalingen vestigt in beginsel aansprakelijkheid (Schwandt/Berghuizer, 2002).
- Alleen wie aantoont dat hem geen ernstig verwijt treft én dat hij maatregelen nam, ontkomt aan aansprakelijkheid voor een medebestuurder.
- Decharge dekt alleen wat bekend was en bindt de curator in de faillissementsroute niet.
Law & More adviseert bestuurders en vennootschappen over aansprakelijkheidsrisico’s, beoordeelt bestuursbesluiten en procedeert over vorderingen op grond van artikel 2:9 BW; lees meer over ons werk als ondernemingsrechtadvocaat.
