Gepubliceerd op 23 december 2020 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een bestuurder met een tegenstrijdig belang mag niet meepraten en niet meestemmen over dat onderwerp (artikel 2:239 lid 6 BW voor de bv, artikel 2:129 lid 6 BW voor de nv). Hij mag de vennootschap daarna wel gewoon vertegenwoordigen bij het uitvoeren van het besluit; sinds 1 januari 2013 raakt een tegenstrijdig belang de vertegenwoordigingsbevoegdheid niet meer.
Een tegenstrijdig belang ontstaat als het persoonlijke belang van een bestuurder botst met het belang van de vennootschap. Of dat zo is, hangt af van alle omstandigheden van het geval.
Inhoudsopgave
Wanneer heeft een bestuurder een tegenstrijdig belang?
Het bestuur bestuurt de vennootschap in het belang van de vennootschap, niet in het belang van één bestuurder. Soms levert een bestuursbesluit ook voordeel op voor een bestuurder persoonlijk. Dat is op zich geen probleem. Pas als dat persoonlijke belang tegenstrijdig is met het belang van de vennootschap, mag de bestuurder niet meebeslissen.
De Hoge Raad gaf op 29 juni 2007 de maatstaf (ECLI:NL:HR:2007:BA0033). Het is niet nodig dat vaststaat dat de vennootschap echt wordt benadeeld. Het is genoeg dat de bestuurder met zulke onverenigbare belangen te maken heeft, dat redelijkerwijs te betwijfelen is of hij alleen het belang van de vennootschap heeft gediend. Die toets gebeurt aan de hand van alle relevante omstandigheden. Het arrest ging nog over het oude artikel 2:256 BW, maar dezelfde maatstaf wordt gebruikt bij de huidige regeling.
Volgens hetzelfde arrest kan ook een bestuurder die enig aandeelhouder is en aan beide kanten van een transactie staat, een tegenstrijdig belang hebben. Ook dat hangt af van de concrete omstandigheden.
Wat is een kwalitatief tegenstrijdig belang?
Een kwalitatief tegenstrijdig belang speelt als een bestuurder in twee hoedanigheden optreedt, bijvoorbeeld als bestuurder van beide partijen bij een overeenkomst. Hij moet dan de belangen van twee vennootschappen tegelijk behartigen.
Een zuiver kwalitatief belang valt in de regel niet onder artikel 2:239 lid 6 BW. Dat is bijvoorbeeld zo als twee concernvennootschappen een overeenkomst sluiten en de gezamenlijke bestuurder geen aandeelhouder is en ook geen ander persoonlijk belang heeft. Dan ontbreekt het persoonlijke belang dat de regeling vereist.
Een voorbeeld ter illustratie: een bestuurder van een bv sluit namens de vennootschap een leningsovereenkomst met zichzelf in privé. Als geldnemer heeft hij belang bij een lage rente en soepele voorwaarden; als bestuurder van de geldgevende vennootschap moet hij juist opkomen voor gunstige voorwaarden voor de vennootschap. Die belangen lopen niet parallel, dus er is een tegenstrijdig belang.
Wie beslist als de bestuurder niet mag meebeslissen?
De bestuurder met het tegenstrijdig belang neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming. De andere bestuurders beslissen zonder hem. De tabel laat zien wie beslist als dat niet lukt.
| Situatie | Wie beslist? | Grondslag |
|---|---|---|
| Een of meer bestuurders hebben geen tegenstrijdig belang | De overige bestuurders | 2:239 lid 6 / 2:129 lid 6 BW |
| Alle bestuurders hebben een tegenstrijdig belang, er is een raad van commissarissen | De raad van commissarissen | 2:239 lid 6 / 2:129 lid 6 BW |
| Alle bestuurders hebben een tegenstrijdig belang, er is geen raad van commissarissen | De algemene vergadering | 2:239 lid 6 / 2:129 lid 6 BW |
| De statuten geven een eigen regeling | Het orgaan dat de statuten aanwijzen | Statuten |
Deze wettelijke volgorde is een vangnet. De statuten kunnen zelf regelen wie beslist, bijvoorbeeld als zowel het bestuur als de raad van commissarissen een tegenstrijdig belang heeft. De wetstekst staat in Boek 2 BW.
Wat gebeurt er als u toch meebeslist?
Dat u een tegenstrijdig belang heeft, is u niet te verwijten. De wet vraagt alleen dat u zich onthoudt van de beraadslaging en besluitvorming. Het bestuur mag u wel om informatie vragen voordat het agendapunt wordt besproken.
Neemt u toch deel aan de besluitvorming, dan is het besluit vernietigbaar wegens strijd met een wettelijke bepaling die het tot stand komen van besluiten regelt (artikel 2:15 lid 1 sub a BW). Wie een redelijk belang heeft bij naleving van die regel, kan de vernietiging vorderen. Die bevoegdheid vervalt in beginsel een jaar na het besluit (artikel 2:15 lid 5 BW).
Daarnaast kan het negeren van de regeling meewegen bij de vraag of u als bestuurder aansprakelijk bent. Voor bestuurdersaansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 BW geldt een hoge drempel: een ernstig verwijt. Het overtreden van een regel die de vennootschap moet beschermen, is een omstandigheid die bij die beoordeling zwaar kan wegen.
Mag u de vennootschap nog vertegenwoordigen?
Ja. Sinds de Wet bestuur en toezicht (in werking op 1 januari 2013) maakt een tegenstrijdig belang niets meer uit voor de vertegenwoordigingsbevoegdheid. De gewone regels gelden, vooral artikel 2:130 en 2:240 BW. Ook als u niet mag meebeslissen, mag u de rechtshandeling die het besluit uitvoert dus namens de vennootschap verrichten. Onder het oude artikel 2:256 BW beperkte een tegenstrijdig belang die bevoegdheid nog wel.
Hoe meldt u een mogelijk tegenstrijdig belang?
De wet regelt niet precies hoe en wanneer u een tegenstrijdig belang meldt. Het is wel goed bestuur om de andere bestuurders tijdig te informeren, zodat zij kunnen beoordelen of u buiten de besluitvorming moet blijven. Leg de meldingsplicht daarom vast in de statuten of in een bestuursreglement.
Meldt u zich pas tijdens de vergadering zelf, dan is het voor de andere bestuurders vaak te laat om de besluitvorming nog goed te organiseren. Moet de raad van commissarissen of de algemene vergadering beslissen, dan kost dat tijd, bijvoorbeeld voor de oproeping. Meld een mogelijk tegenstrijdig belang daarom zodra u weet dat het speelt.
Twijfelt u of uw belang echt tegenstrijdig is, bespreek de situatie dan toch met de andere bestuurders of de raad van commissarissen. Leg in de notulen vast dat u het belang heeft gemeld en dat u niet heeft deelgenomen aan de besluitvorming.
Waarmee wij helpen bij een tegenstrijdig belang
Wij adviseren bestuurders, commissarissen en aandeelhouders over de besluitvorming als belangen botsen.
- Wij beoordelen of in uw situatie sprake is van een tegenstrijdig belang in de zin van artikel 2:129 of 2:239 lid 6 BW.
- Wij stellen een regeling in de statuten of een bestuursreglement op voor de melding van een tegenstrijdig belang en de besluitvorming daarna.
- Wij beoordelen of een besluit vernietigbaar is (artikel 2:15 BW) en voeren zo nodig de procedure.
- Wij staan bestuurders bij die op grond van artikel 2:9 BW aansprakelijk worden gesteld.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.