Gepubliceerd op 23 december 2020 · Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2026
Een tegenstrijdig belang ontstaat als het persoonlijke belang van een bestuurder botst met het belang van de vennootschap. De bestuurder mag dan niet meebeslissen over dat onderwerp, maar blijft de vennootschap wel gewoon vertegenwoordigen. Dit artikel legt uit wanneer u met een tegenstrijdig belang te maken heeft en wat u dan moet doen.
Inhoudsopgave
Wanneer is er sprake van een tegenstrijdig belang?
Het bestuur bestuurt de vennootschap in het belang van de vennootschap, niet in het belang van één bestuurder. Soms levert een bestuursbesluit ook voordeel op voor een bestuurder persoonlijk. Dat is op zich geen probleem. Pas als dat persoonlijke belang tegenstrijdig is met het belang van de onderneming, mag de bestuurder niet meebeslissen.
In het Bruil-arrest bepaalde de Hoge Raad wanneer dat het geval is. Er is een tegenstrijdig belang als de bestuurder door een persoonlijk belang niet meer in staat is het vennootschapsbelang te bewaken zoals een integere en onbevooroordeelde bestuurder dat zou doen.[1] Of dat zo is, hangt af van alle omstandigheden van het geval.
Er bestaat ook een kwalitatief tegenstrijdig belang. Dat speelt wanneer een bestuurder in twee hoedanigheden optreedt, bijvoorbeeld als bestuurder van beide partijen bij een overeenkomst. De bestuurder moet dan de belangen van beide vennootschappen behartigen.
Een zuiver kwalitatief belang valt niet onder de tegenstrijdig belang-regeling. Dat is bijvoorbeeld zo als twee concernvennootschappen een overeenkomst sluiten en dezelfde bestuurder geen aandeelhouder is en ook geen ander persoonlijk belang heeft. Dan ontbreekt het persoonlijke belang dat de regeling vereist.
Een voorbeeld ter illustratie: een bestuurder van een bv sluit namens de vennootschap een leningsovereenkomst met zichzelf in privé. Als geldnemer heeft hij belang bij een lage rente en soepele voorwaarden; als bestuurder van de geldgevende vennootschap moet hij juist opkomen voor gunstige voorwaarden voor de vennootschap. Die belangen lopen niet parallel, en dus is er een tegenstrijdig belang.
Welke gevolgen heeft een tegenstrijdig belang?
Heeft u als bestuurder een tegenstrijdig belang, dan neemt u niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming (artikel 2:239 lid 6 BW voor de bv en artikel 2:129 lid 6 BW voor de nv). Kan het bestuur zo geen besluit nemen, dan beslist de raad van commissarissen. Is die er niet, dan beslist de algemene vergadering, tenzij de statuten iets anders bepalen.
Deze wettelijke volgorde geldt als vangnet. De statuten kunnen hierop een eigen regeling geven, bijvoorbeeld door aan te wijzen wie het besluit neemt als zowel de bestuurder als de raad van commissarissen een tegenstrijdig belang heeft. Staat daarover niets in de statuten, dan valt u terug op de wettelijke regeling.
Dat u een tegenstrijdig belang heeft, is u niet aan te rekenen; u kunt daar meestal weinig aan doen. De wet vraagt alleen dat u zich onthoudt van de beraadslaging en besluitvorming. Het gaat dus niet om een verbod op het hebben van een tegenstrijdig belang, maar om een regel voor hoe u dan handelt.
U mag dus niet meestemmen. Wel mag het bestuur u nog om informatie vragen voordat het agendapunt wordt besproken. Neemt u toch deel aan de besluitvorming, dan is het besluit vernietigbaar op grond van artikel 2:15 lid 1 sub a BW. Iedereen met een redelijk belang bij naleving van deze regel kan die vernietiging vorderen.
Naast de onthoudingsplicht geldt een meldingsplicht: u informeert het bestuur tijdig over een mogelijk tegenstrijdig belang. Uit artikel 2:9 BW volgt dat u dit ook aan de algemene vergadering kenbaar maakt. De wet zegt niet precies wanneer u aan deze meldingsplicht heeft voldaan; leg dit daarom vast in de statuten of in een interne regeling.
Meldt u zich pas tijdens de vergadering zelf, dan is het voor de andere bestuurders vaak te laat om de besluitvorming nog goed te organiseren. Meld een mogelijk tegenstrijdig belang daarom zodra u weet dat het speelt. Zo kan tijdig worden beoordeeld of de raad van commissarissen of de algemene vergadering het besluit moet nemen.
Deze regels beschermen de vennootschap tegen het risico dat persoonlijke belangen uw handelen als bestuurder beïnvloeden. Voor bestuurdersaansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 BW geldt een hoge drempel: u bent pas aansprakelijk bij een ernstig verwijt. Het niet naleven van de tegenstrijdig belang-regels is zo’n zwaarwegende omstandigheid en leidt in beginsel tot die aansprakelijkheid.
Voor uw bevoegdheid om de vennootschap te vertegenwoordigen maakt een tegenstrijdig belang sinds de wetswijziging van 2013 niets meer uit. Gewone regels van vertegenwoordiging gelden, vooral artikel 2:130 en 2:240 BW. Ook als u niet mag meebeslissen, mag u de rechtshandeling die het besluit uitvoert dus gewoon namens de vennootschap aangaan. Onder het oude recht beperkte een tegenstrijdig belang die bevoegdheid nog wel.
Wat moet u doen bij een tegenstrijdig belang?
Heeft u een persoonlijk belang dat niet parallel loopt met het belang van de vennootschap? Onthoud u dan van de beraadslaging en besluitvorming. Doet u dat niet, dan loopt u het risico op aansprakelijkheid en kan iedereen met een redelijk belang het besluit laten vernietigen. Vertegenwoordigen van de vennootschap blijft u wel toegestaan.
Twijfelt u of uw belang wel echt tegenstrijdig is? Bespreek de situatie dan toch met de andere bestuurders of met de raad van commissarissen, ook als u zelf denkt dat het meevalt. Zo voorkomt u dat een besluit achteraf wordt aangevochten en dat u persoonlijk wordt aangesproken. U kunt dit onderwerp ook vastleggen in de statuten, zodat voor iedereen duidelijk is hoe de vennootschap met een tegenstrijdig belang omgaat.
Samengevat
- Een tegenstrijdig belang ontstaat als uw persoonlijke belang botst met het belang van de vennootschap.
- U mag dan niet meebeslissen (artikel 2:239 lid 6 BW voor de bv, artikel 2:129 lid 6 BW voor de nv).
- Een besluit dat toch met uw stem tot stand komt, is vernietigbaar (artikel 2:15 lid 1 sub a BW).
- U mag de vennootschap ondanks het tegenstrijdig belang wel blijven vertegenwoordigen (artikel 2:130 en 2:240 BW).
- Bij ernstig verwijtbaar handelen kunt u aansprakelijk zijn op grond van artikel 2:9 BW.
Veelgestelde vragen
Mag ik als bestuurder met een tegenstrijdig belang de vennootschap nog vertegenwoordigen?
Ja. Sinds de wetswijziging van 2013 heeft een tegenstrijdig belang geen invloed meer op uw vertegenwoordigingsbevoegdheid. U mag alleen niet meebeslissen over het onderwerp zelf.
Wie beslist als het bestuur door een tegenstrijdig belang geen besluit kan nemen?
De raad van commissarissen neemt dan het besluit. Is die er niet, dan beslist de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen.
Kan een tegenstrijdig belang worden voorkomen?
Niet altijd, maar u kunt wel discussie achteraf voorkomen. Leg in de statuten of in een interne regeling vast wanneer en hoe u een tegenstrijdig belang meldt en hoe de besluitvorming dan verloopt.
Wanneer ben ik als bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor een tegenstrijdig belang?
Pas bij een ernstig verwijt. De rechter kijkt daarbij naar alle omstandigheden, waaronder de vraag of u de onthoudings- en meldingsplicht heeft nageleefd.
Twijfelt u over de aanwezigheid van een tegenstrijdig belang, of over uw meldingsplicht? De advocaten ondernemingsrecht van Law & More denken graag met u mee.
[1] HR 29 juni 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA0033, NJ 2007/420; JOR 2007/169 (Bruil/Kombex).
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
