De actio pauliana is de bevoegdheid om een rechtshandeling te vernietigen die schuldeisers in hun verhaalsmogelijkheden heeft benadeeld. Zij bestaat zowel binnen faillissement, waar de curator haar inroept, als daarbuiten, waar een individuele schuldeiser haar kan gebruiken.
Wettelijke basis
Artikel 3:45 BW geeft de gewone pauliana; artikel 42 van de Faillissementswet de faillissementspauliana voor onverplichte rechtshandelingen. Vereisten zijn een onverplichte rechtshandeling, benadeling van schuldeisers, en wetenschap van benadeling bij de schuldenaar en, bij een rechtshandeling anders dan om niet, ook bij de wederpartij. Artikel 43 Fw bevat bewijsvermoedens: bij bepaalde handelingen binnen een jaar voor het faillissement wordt die wetenschap vermoed aanwezig te zijn, onder meer bij transacties met een aanzienlijk waardeverschil en bij handelingen met groepsvennootschappen of naaste verwanten. Artikel 47 Fw betreft verplichte rechtshandelingen, zoals betaling van een opeisbare schuld; die is alleen aantastbaar bij overleg tot begunstiging of wanneer de ontvanger wist dat het faillissement was aangevraagd.
Hoe het in de praktijk werkt
De curator kijkt standaard naar de laatste jaren voor het faillissement: verkoop van bedrijfsmiddelen aan een gelieerde partij, kwijtschelding van vorderingen, het alsnog stellen van zekerheid voor een oude schuld, of een doorstart waarbij te weinig is betaald. Een goede taxatie en een marktconforme prijs zijn het beste verweer. Bij een voorgenomen doorstart is het verstandig het proces aantoonbaar open te houden voor meerdere geinteresseerden.
Waar het misgaat
Ondernemers brengen vlak voor een faillissement activa onder in een nieuwe vennootschap, in de veronderstelling dat een betaalde koopprijs volstaat; is die prijs te laag of blijft hij onbetaald, dan volgt vernietiging. Een tweede fout is het achteraf stellen van zekerheid aan een financier of aan de directeur-grootaandeelhouder. Ten derde onderschatten wederpartijen dat vernietiging betekent dat zij het goed moeten teruggeven en met hun vordering in de boedel achterblijven.
Verwante begrippen
De pauliana hoort bij het faillissement, raakt aan bestuurdersaansprakelijkheid en aan de activa-passivatransactie bij een doorstart.
Wordt u door een curator aangesproken? Onze ondernemingsrecht advocaten toetsen de vereisten en het bewijsvermoeden.
