Een faillissement is het gerechtelijk beslag op het gehele vermogen van een schuldenaar ten behoeve van zijn gezamenlijke schuldeisers. De rechtbank spreekt het uit en benoemt een curator, die het vermogen beheert en te gelde maakt.
Wettelijke basis
De Faillissementswet regelt de procedure. Artikel 1 geeft de toestandseis: de schuldenaar moet verkeren in de toestand dat hij heeft opgehouden te betalen. In de rechtspraak is dat uitgewerkt als het pluraliteitsvereiste: er moeten ten minste twee schuldeisers zijn, van wie er één een opeisbare vordering heeft. Artikel 23 bepaalt dat de schuldenaar vanaf de dag van de faillietverklaring de beschikking en het beheer over zijn vermogen verliest. Artikel 37 geeft de curator de keuze om lopende wederkerige overeenkomsten al dan niet na te komen. Artikel 68 belast de curator met het beheer en de vereffening; artikel 69 geeft schuldeisers de mogelijkheid bij de rechter-commissaris op te komen tegen handelingen van de curator. De rangorde bij verdeling volgt uit Boek 3 BW en uit de bijzondere voorrechten.
Hoe het in de praktijk werkt
Een faillissement wordt aangevraagd door een schuldeiser, door het openbaar ministerie of door de schuldenaar zelf. Bij een aanvraag door een schuldeiser is de zitting het moment om een betalingsregeling te treffen of om de steunvordering te betwisten; wordt de pluraliteit weerlegd, dan volgt afwijzing. Bestuurders doen er verstandig aan de administratie op orde te hebben, want de curator toetst het bestuur aan artikel 2:248 BW en aan de administratieplicht van artikel 2:10 BW.
Waar het misgaat
Ondernemers wachten te lang met het verkennen van alternatieven, terwijl een WHOA-traject of een gecontroleerde doorstart alleen kans maakt zolang er nog iets te reorganiseren valt. Een tweede fout is selectieve betaling van bevriende schuldeisers vlak voor het faillissement, wat via de pauliana wordt teruggedraaid en tot persoonlijke aansprakelijkheid kan leiden. Ten derde onderschatten schuldeisers de waarde van hun zekerheden: pand- en hypotheekhouders zijn separatist en staan sterk, gewone schuldeisers zelden.
Verwante begrippen
Het faillissement hangt samen met de actio pauliana, met het WHOA-akkoord als alternatief en met bestuurdersaansprakelijkheid.
Dreigt een faillissement of is er een aanvraag ingediend? Onze ondernemingsrecht advocaten beoordelen de mogelijkheden vóór de zitting.
