De Arbeidstijdenwet (Atw) is de wet die de maximale arbeidstijd en de minimale rusttijd van werknemers regelt. De kern staat in hoofdstuk 5, onder meer artikel 5:7 (arbeidstijd), 5:4 (pauze) en 5:8 (nachtdienst). De wet beschermt de veiligheid en gezondheid van werknemers en geldt voor vrijwel elke werkgever in Nederland.
Inhoudsopgave
Hoeveel uur mag u volgens de Arbeidstijdenwet werken?
Een werknemer van 18 jaar of ouder mag maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week werken. Over een periode van 4 weken mag het gemiddelde niet hoger liggen dan 55 uur per week. Over 16 weken is dat gemiddeld maximaal 48 uur per week.
Een cao of bedrijfsregeling kan van de 4-wekennorm afwijken, maar de grens van 60 uur per week blijft gelden. Voor werknemers jonger dan 18 jaar en voor zwangere werkneemsters gelden strengere regels.
Welke rusttijden en pauzes zijn verplicht?
Na een werkdag heeft een werknemer recht op minimaal 11 uur onafgebroken rust. Eén keer per 7 dagen mag die rust worden ingekort tot 8 uur, als het werk dat vraagt.
- Wekelijkse rust: 36 uur aaneengesloten per 7 dagen, of 72 uur per 14 dagen (te splitsen in twee keer minimaal 32 uur).
- Bij een dienst van meer dan 5,5 uur: 30 minuten pauze, te splitsen in twee keer 15 minuten.
- Bij een dienst van meer dan 10 uur: 45 minuten pauze, te splitsen in delen van 15 minuten.
Wat regelt de wet voor nachtdiensten?
Een dienst is een nachtdienst als er meer dan 1 uur wordt gewerkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Een nachtdienst duurt in de regel maximaal 10 uur en een werknemer draait maximaal 36 nachtdiensten per 16 weken.
Eindigt de nachtdienst na 02.00 uur, dan volgt minimaal 14 uur rust. Na een reeks van 3 of meer nachtdiensten heeft de werknemer recht op minimaal 46 uur rust.
Wie controleert de naleving en wat zijn de gevolgen?
De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de Arbeidstijdenwet. Zij kan een bestuurlijke boete opleggen; de hoogte volgt uit artikel 10:7 Atw en de boetebeleidsregels. Bij herhaalde overtreding kan de inspectie het werk laten stilleggen.
Waar moet u als werkgever op letten?
- Maak werk- en rusttijdpatronen vooraf schriftelijk bekend en houd rekening met persoonlijke omstandigheden (artikel 4:1 Atw).
- Registreer de werkelijk gewerkte uren en bewaar die registratie.
- Controleer of uw cao afwijkende regels bevat.
- Plan nachtdiensten binnen de wettelijke maxima.
Waar moet u als werknemer op letten?
- Houd zelf bij hoeveel uur u werkt en hoeveel rust u krijgt.
- Bespreek structurele overschrijdingen eerst met uw leidinggevende of de ondernemingsraad.
- U kunt een melding doen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Veelgestelde vragen
Geldt de Arbeidstijdenwet ook voor leidinggevenden?
Werknemers die minimaal 3 keer het wettelijk minimumloon verdienen, vallen voor een groot deel van de arbeids- en rusttijdregels niet onder de wet. De algemene zorgplicht van de werkgever voor veiligheid en gezondheid blijft wel gelden.
Telt overwerk mee voor de maxima?
Ja. Alle gewerkte uren tellen mee voor de maxima, ook overwerk. Een cao kan overwerk wel anders belonen, maar niet buiten de wettelijke grenzen laten vallen.
Verwante begrippen
Lees meer over onze begeleiding bij werktijden en arbeidsvoorwaarden op onze pagina arbeidsrecht. Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Plan een gratis kennismakingsgesprek.