Een collectieve arbeidsovereenkomst is de overeenkomst tussen een of meer werkgevers of werkgeversorganisaties en een of meer vakbonden over de arbeidsvoorwaarden die in individuele arbeidsovereenkomsten moeten worden nageleefd. Zij werkt dwingend door: een beding in de arbeidsovereenkomst dat strijdig is met de cao is nietig.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
De Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst bevat de kern. Artikel 12 verklaart strijdige bedingen nietig en vervangt ze door de cao-bepaling, artikel 14 verplicht de gebonden werkgever de cao ook toe te passen op ongebonden werknemers. De Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten maakt het mogelijk een cao voor een hele bedrijfstak verbindend te verklaren, waarna ook niet-aangesloten werkgevers eraan gebonden zijn. Uitleg gebeurt volgens de cao-norm: doorslaggevend is de objectieve betekenis van de tekst, omdat werknemers niet bij de totstandkoming betrokken waren.
Hoe het in de praktijk werkt
De eerste vraag is altijd of een cao van toepassing is, en dat hangt af van lidmaatschap, van de werkingssfeerbepaling van een verbindend verklaarde bedrijfstak-cao, of van een incorporatiebeding in de arbeidsovereenkomst. Die werkingssfeer wordt beoordeeld aan de hand van de werkelijke hoofdactiviteit van de onderneming, niet aan de hand van de inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Na afloop van een cao werken de normatieve bepalingen na in de individuele arbeidsovereenkomst totdat er nieuwe afspraken zijn.
Waar het misgaat
Ondernemingen menen buiten een bedrijfstak-cao te vallen en worden na jaren geconfronteerd met een naheffing van het bedrijfstakpensioenfonds en met loonvorderingen. Een tweede fout is een incorporatiebeding dat naar een cao verwijst die inmiddels is vervallen. Ten derde wordt vergeten dat gunstiger individuele afspraken wel mogen, maar alleen als de cao een minimumkarakter heeft.
Verwante begrippen
De cao werkt door in payrolling, in de ketenregeling en in de loondoorbetaling bij ziekte.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: De collectieve arbeidsovereenkomst uitgelegd, Consequenties niet-naleving collectieve arbeidsovereenkomst.
Twijfelt u of een cao op u van toepassing is? Onze arbeidsrecht advocaten beoordelen de werkingssfeer.
