Laatst bijgewerkt op 23 oktober 2026
Hoger beroep in strafzaken is de behandeling van de zaak in tweede instantie door het gerechtshof. Het hof beoordeelt de zaak opnieuw en doet dat zelfstandig: het vonnis van de rechtbank wordt vernietigd en vervangen door een eigen arrest.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Artikel 404 van het Wetboek van Strafvordering bepaalt tegen welke uitspraken beroep openstaat; bij overtredingen waarin uitsluitend een geringe geldboete is opgelegd, is beroep uitgesloten. Artikel 408 Sv geeft de termijn: veertien dagen na de einduitspraak wanneer de verdachte bij de uitspraak aanwezig was of de dagvaarding in persoon is betekend, en anders veertien dagen nadat zich een omstandigheid voordoet waaruit blijkt dat de verdachte met de uitspraak bekend is. Het beroep wordt ingesteld met een akte bij de griffie. Artikel 410 Sv verplicht tot het indienen van een appelschriftuur met grieven binnen veertien dagen; ontbreekt die, dan kan het hof het beroep op grond van artikel 416 Sv niet-ontvankelijk verklaren wanneer geen bezwaren tegen het vonnis zijn opgegeven.
Hoe het in de praktijk werkt
Het hof behandelt de zaak volledig opnieuw, maar in de praktijk wordt het onderzoek toegespitst op de punten die in de appelschriftuur zijn opgegeven. Nieuwe onderzoekswensen, zoals het horen van getuigen of een deskundige, moeten tijdig worden opgegeven; te late verzoeken worden aan een strenger criterium getoetst. Ook het openbaar ministerie kan in beroep gaan. Het hof kan een hogere straf opleggen dan de rechtbank, ook als alleen de verdachte in beroep is gegaan.
Waar het misgaat
De termijn van veertien dagen wordt gemist, zeker bij een uitspraak bij verstek. Een tweede fout is het achterwege laten van de appelschriftuur, waardoor onderzoekswensen aan een zwaarder criterium worden getoetst. Ten derde wordt onderschat dat hoger beroep altijd het risico van een hogere straf meebrengt.
Wanneer is hoger beroep in strafzaken mogelijk?
Bij een misdrijf kunt u altijd in hoger beroep. Bij een overtreding alleen als de rechter een geldboete van meer dan 50 euro of een andere straf of maatregel heeft opgelegd; bij meerdere boetes telt het totaal.
Is in eerste aanleg een geldboete van ten hoogste 500 euro opgelegd, dan beslist de voorzitter van het gerechtshof eerst of de zaak wordt behandeld (artikel 410a Sv). Dat gebeurt alleen als een goede rechtsbedeling dat vereist. Uw schriftelijke grieven wegen daarbij mee.
Kan de straf in hoger beroep hoger worden?
Ja. Het gerechtshof mag een zwaardere straf opleggen dan de rechtbank, ook als alleen u hoger beroep hebt ingesteld. Het Nederlandse strafprocesrecht kent geen verbod op een hogere straf in hoger beroep.
Het hof kan ook een lagere straf opleggen, u vrijspreken of u ontslaan van alle rechtsvervolging. Hebt u alleen hoger beroep ingesteld tegen de strafmaat, dan beoordeelt het hof alleen welke straf passend is.
Hoe verloopt een hoger beroep in strafzaken na het instellen?
De rechtbank moet het dossier binnen 3 maanden naar het gerechtshof sturen. Daarna volgt altijd een zitting, waarop raadsheren de zaak opnieuw behandelen.
Het hof doet meestal binnen 2 weken na de zitting uitspraak, in de vorm van een arrest. Tegen dat arrest kunt u binnen 14 dagen cassatie instellen bij de Hoge Raad (artikel 432 Sv). De Hoge Raad kijkt dan alleen naar de toepassing van het recht, niet opnieuw naar de feiten.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn hoger beroep intrekken?
Ja. U kunt het hoger beroep intrekken tot de bode uw zaak op de zittingsdag uitroept. Daarna wordt de zaak behandeld en beslist het hof.
Hoe vaak kan ik in hoger beroep gaan?
Maar 1 keer per uitspraak. Na het arrest van het hof staat alleen nog cassatie open.
Moet ik zelf naar de zitting in hoger beroep?
Dat is niet verplicht. Bent u er niet en hebt u ook geen advocaat gemachtigd, dan kan het hof de zaak bij verstek behandelen.
Verwante begrippen
Het beroep volgt op de dagvaarding en de zitting, en raakt aan het vormverzuim en aan de voorwaardelijke straf.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Hoger beroep in strafzaken: wanneer loont het om in beroep te gaan?.
Overweegt u beroep? Onze strafrecht advocaten beoordelen de kansen binnen de termijn van veertien dagen.