Gepubliceerd op 25 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026
U kunt in een strafzaak binnen 14 dagen na de uitspraak van de rechtbank hoger beroep instellen bij de griffie van die rechtbank (artikel 408 Wetboek van Strafvordering). Het gerechtshof behandelt de zaak dan opnieuw, maar het hof mag ook een zwaardere straf opleggen, en tegen een vrijspraak kunt u als verdachte zelf geen hoger beroep instellen.
Of hoger beroep loont, hangt af van wat er mis is met het vonnis en van het risico dat het hof strenger oordeelt. In dit artikel leest u wie in hoger beroep kan gaan, hoe u dat doet, wat het hof precies onderzoekt, wat er gebeurt met de vordering van een slachtoffer en hoe u de kansen afweegt.
Inhoudsopgave
Tegen welke uitspraken kunt u in hoger beroep gaan?
Hoger beroep staat open tegen de meeste vonnissen van de politierechter, de meervoudige kamer en de kantonrechter. Er zijn twee belangrijke uitzonderingen: tegen een vrijspraak kan de verdachte zelf niet opkomen, en bij een overtreding met een geldboete van ten hoogste € 50 is hoger beroep uitgesloten (artikel 404 Sv).
Heeft de rechter alleen een geldboete van ten hoogste € 500 opgelegd, of helemaal geen straf, dan beslist eerst de voorzitter van het hof of de zaak inhoudelijk wordt behandeld (artikel 410a Sv). Dat heet het verlofstelsel. De voorzitter laat de zaak alleen door als dat nodig is voor een goede rechtsbedeling, bijvoorbeeld omdat het vonnis duidelijk fout lijkt. Het verschil met bezwaar en beroep in andere procedures leest u in ons artikel over bezwaar, beroep of hoger beroep.
Wie kan hoger beroep instellen?
Zowel de verdachte als de officier van justitie kan hoger beroep instellen. Gaat alleen het openbaar ministerie (OM) in hoger beroep, dan moet u als verdachte toch opnieuw op een zitting bij het hof rekenen.
Het OM gaat vaak in hoger beroep als de straf veel lager uitvalt dan geëist of als de rechtbank vrijspreekt. Het slachtoffer kan geen hoger beroep instellen tegen de strafzaak zelf. Wel kan het slachtoffer, als benadeelde partij, in beperkte gevallen opkomen tegen de beslissing over zijn schadevergoeding (artikel 421 Sv). Daarover leest u hieronder meer.
Hoe stelt u hoger beroep in?
U stelt hoger beroep in door een verklaring af te leggen bij de griffie van de rechtbank die het vonnis heeft gewezen (artikel 449 Sv). U kunt dat zelf doen, of uw advocaat doet het voor u met een bijzondere volmacht (artikel 450 Sv).
U dient dus geen dagvaarding in: het OM zorgt later voor de oproeping voor de zitting bij het hof. De termijn is 14 dagen na de einduitspraak. Was u niet op de zitting en is het vonnis u niet in persoon uitgereikt, dan loopt de termijn van 14 dagen pas vanaf het moment dat u op een andere manier van het vonnis op de hoogte bent geraakt (artikel 408 lid 2 Sv). Te laat ingesteld hoger beroep wordt bijna altijd niet-ontvankelijk verklaard. Daarna wordt het vonnis onherroepelijk en kan het worden uitgevoerd.
Waarom moet u bezwaren tegen het vonnis opgeven?
In Nederland geldt sinds 2007 het zogeheten gericht hoger beroep: het hof richt zijn onderzoek op de bezwaren die tegen het vonnis worden aangevoerd. Geeft u als verdachte geen enkel bezwaar op, dan kan het hof u niet-ontvankelijk verklaren (artikel 416 Sv).
U kunt binnen 14 dagen na het instellen van het hoger beroep een schriftuur met uw bezwaren indienen (artikel 410 Sv). Dat kan ook later, uiterlijk op de zitting, maar een vroege schriftuur geeft het hof en het OM tijd om bijvoorbeeld getuigen op te roepen. Het hof onderzoekt de zaak verder op eigen initiatief als daar aanleiding toe is. Het hof kijkt dus niet automatisch het hele dossier opnieuw door zoals een tweede rechtbank. Voor het OM is de schriftuur met bezwaren verplicht; doet het OM dat niet op tijd, dan kan het hof het OM niet-ontvankelijk verklaren.
Hoe verloopt de procedure bij het gerechtshof?
Na het instellen van het hoger beroep stuurt de rechtbank het dossier naar het hof en wordt u gedagvaard voor een zitting. Hoe lang dat duurt verschilt per hof en per zaak; zit u in voorlopige hechtenis, dan krijgt de zaak voorrang.
Voor de zitting kunt u getuigen of een deskundige laten oproepen. Ter zitting behandelt het hof de zaak meestal met drie raadsheren. Uw advocaat bepleit de bezwaren en u krijgt als verdachte het laatste woord. Het hof doet in de regel twee weken na de zitting uitspraak. Tot het hof heeft beslist, wordt de straf uit het vonnis van de rechtbank niet ten uitvoer gelegd, tenzij de rechter iets anders heeft bepaald of u al in voorlopige hechtenis zit. Hoe de eerste aanleg verloopt, leest u in ons artikel van aanhouding tot vrijspraak.
Wat kan het hof beslissen?
Het hof doet een eigen uitspraak. Het hof kan u vrijspreken, het vonnis bevestigen, de straf verlagen of de straf verhogen.
Een verbod op een zwaardere straf, zoals in sommige andere landen, kent het Nederlandse strafprocesrecht niet. Ook als alleen u in hoger beroep gaat, mag het hof dus strenger straffen. Juristen zeggen daarom wel: appelleren is riskeren. Na de uitspraak van het hof kunt u binnen 14 dagen beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad (artikel 432 Sv). De Hoge Raad kijkt alleen nog naar de toepassing van het recht en de motivering, niet opnieuw naar de feiten.
Wat gebeurt er met de vordering van het slachtoffer?
Heeft de rechtbank de schadevergoeding voor het slachtoffer, de benadeelde partij, (deels) toegewezen, dan blijft dat deel in hoger beroep gewoon in behandeling. Voor het afgewezen deel moet de benadeelde partij zich bij het hof opnieuw voegen, binnen de grenzen van de oorspronkelijke vordering (artikel 421 lid 3 Sv).
Wie zich bij de rechtbank niet als benadeelde partij heeft gevoegd, kan dat in hoger beroep niet meer doen (artikel 421 lid 1 Sv). Het slachtoffer kan dan alleen nog een civiele procedure starten. Voor de verdachte betekent dit dat het hof de schadevergoeding ook kan wijzigen of hoger kan vaststellen binnen de oorspronkelijke vordering.
Hoe weegt u af of hoger beroep loont?
Hoger beroep loont vooral als het vonnis aantoonbare fouten bevat in het bewijs, de motivering of de strafmaat. Bij een straf die al laag uitvalt is het risico groter dan de winst.
- Is het bewijs zwak, bijvoorbeeld omdat het vonnis rust op één verklaring? Dan kan een nieuw getuigenverhoor bij het hof het verschil maken.
- Is een verweer, zoals een beroep op noodweer of een vormfout, niet of slecht besproken? Dan is dat een sterk bezwaar.
- Is de straf veel hoger dan in vergelijkbare zaken? Dan kan het hof de straf matigen.
- Heeft het OM ook hoger beroep ingesteld? Dan staat de zaak hoe dan ook opnieuw open en kunt u beter zelf bezwaren opgeven.
- Overweeg ook de tijd: een hoger beroep verlengt de onzekerheid en kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld een VOG-aanvraag.
U kunt het hoger beroep intrekken zolang het onderzoek op de zitting bij het hof nog niet is begonnen (artikel 453 Sv). Daarna is intrekken niet meer mogelijk.
Wat kunnen wij voor u doen bij hoger beroep in uw strafzaak?
Onze strafrechtadvocaten beoordelen uw vonnis en begeleiden de hele procedure bij het gerechtshof.
- Wij lezen het vonnis en het dossier en beoordelen binnen de termijn van 14 dagen of hoger beroep zinvol is en welk risico u loopt.
- Wij stellen namens u hoger beroep in bij de griffie, met een bijzondere volmacht.
- Wij schrijven de schriftuur met bezwaren binnen 14 dagen na het instellen van het hoger beroep.
- Wij vragen getuigen en deskundigen aan en bereiden u voor op de zitting bij het hof.
- Wij voeren verweer tegen de vordering van de benadeelde partij of beoordelen die vordering als u slachtoffer bent.
- Wij beoordelen na het arrest of beroep in cassatie binnen 14 dagen zinvol is.
Samengevat
- De termijn voor hoger beroep is 14 dagen na de uitspraak; u stelt het in bij de griffie van de rechtbank.
- Tegen een vrijspraak kan de verdachte zelf niet in hoger beroep; bij een geldboete tot € 500 geldt een verlofstelsel.
- Het hof richt zich op de bezwaren tegen het vonnis; zonder bezwaren kan het hof u niet-ontvankelijk verklaren.
- Het hof mag een zwaardere straf opleggen, ook als alleen u in hoger beroep gaat.
- De benadeelde partij moet zich voor het afgewezen deel van haar vordering opnieuw voegen.
Veelgestelde vragen
Wat is de termijn voor hoger beroep in een strafzaak?
De termijn is 14 dagen na de einduitspraak. Was u niet aanwezig en is het vonnis u niet in persoon uitgereikt, dan begint de termijn later te lopen.
Kan het hof mijn straf verhogen?
Ja, het hof mag een zwaardere straf opleggen, ook als alleen u hoger beroep heeft ingesteld. Weeg dat risico mee voordat u beslist.
Moet ik in hoger beroep een schriftuur indienen?
Een schriftuur is voor u als verdachte niet verplicht, maar u moet uiterlijk op de zitting bezwaren opgeven. Een schriftuur binnen 14 dagen geeft u de beste kans om getuigen te laten horen.
Wordt mijn straf al uitgevoerd tijdens het hoger beroep?
In de regel niet: de straf wordt pas uitgevoerd als de uitspraak onherroepelijk is. Voorlopige hechtenis kan wel doorlopen.
Kan ik het hoger beroep intrekken?
Ja, tot het begin van het onderzoek op de zitting bij het hof. Daarna kan het niet meer en beslist het hof.
