Toezichthouders van gemeente, inspectie of markttoezichthouder mogen panden betreden, inlichtingen vorderen en inzage nemen in administratie. Daar staat een plicht tegenover: wie wordt gecontroleerd, moet meewerken.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Artikel 5:20 van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat eenieder verplicht is aan een toezichthouder binnen de door hem gestelde redelijke termijn alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening van zijn bevoegdheden. Die bevoegdheden staan in de artikelen 5:15 tot en met 5:19: het betreden van plaatsen, het vorderen van inlichtingen, het inzien van gegevens en bescheiden, en het onderzoeken van zaken en vervoermiddelen. Artikel 5:13 begrenst dat: een toezichthouder maakt van zijn bevoegdheden slechts gebruik voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is. Het tweede lid van artikel 5:20 maakt een uitzondering voor wie een wettelijke geheimhoudingsplicht heeft. Het opzettelijk niet meewerken is strafbaar gesteld in artikel 184 van het Wetboek van Strafrecht.
Hoe het in de praktijk werkt
Zodra het toezicht overgaat in een onderzoek naar een bestuurlijke boete, verandert het speelveld. Artikel 5:10a Awb geeft de betrokkene dan het zwijgrecht en verplicht tot het geven van de cautie. Het onderscheid dat in de rechtspraak wordt gemaakt, is dat tussen wilsonafhankelijk materiaal, zoals bestaande administratie, dat gevorderd mag blijven worden, en verklaringen, die onder het zwijgrecht vallen. In de praktijk loopt dat moment tijdens een bedrijfsbezoek vaak ongemerkt voorbij.
Waar het misgaat
Drie punten keren terug. Ten eerste het onbeperkt meewerken, waarbij ook stukken worden verstrekt die buiten de vraag vallen. Ten tweede het ontbreken van een verslag van het bezoek, zodat achteraf onduidelijk is wat is gevraagd en gezegd. Ten derde het te laat inroepen van het zwijgrecht, terwijl de verklaring al is afgelegd.
Verwante begrippen
De medewerkingsplicht raakt aan de bestuurlijke boete, aan het handhavingsverzoek en aan de last onder dwangsom.
Staat er een toezichthouder voor de deur? Onze specialisten bestuursrecht begeleiden het bezoek en bewaken de grenzen.
