Een bestuursorgaan mag beslissen, maar moet ook uitleggen waarom. Het motiveringsbeginsel is een van de meest gebruikte gronden in bestuursrechtelijke procedures, juist omdat het zichtbaar maakt of de afweging werkelijk heeft plaatsgevonden.
Wettelijke basis
Artikel 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat een besluit dient te berusten op een deugdelijke motivering. Artikel 3:47 eist dat die motivering bij de bekendmaking van het besluit wordt vermeld, en dat daarbij zo nodig de wettelijke voorschriften worden genoemd waarop het besluit berust. Artikel 3:49 staat toe naar een advies te verwijzen, mits dat advies zelf voldoende is gemotiveerd en met het besluit is meegezonden. Voor de beslissing op bezwaar herhaalt artikel 7:12 de eis, met daarbij de verplichting in te gaan op de aangevoerde bezwaren. Constateert de rechter een motiveringsgebrek, dan kan hij het besluit vernietigen, maar ook de bestuurlijke lus toepassen en het bestuursorgaan de gelegenheid geven het gebrek te herstellen.
Hoe het in de praktijk werkt
Deugdelijk betekent kenbaar, begrijpelijk en dragend. Een standaardformulering die op elk dossier past, voldoet niet; evenmin een motivering die de aangevoerde argumenten onbesproken laat. Naarmate het besluit ingrijpender is of afwijkt van een advies of van eerder beleid, worden hogere eisen gesteld. In bezwaar is dit vaak het meest vruchtbare aanknopingspunt, omdat het bestuursorgaan dan alsnog moet laten zien hoe het de belangen heeft gewogen.
Waar het misgaat
Drie punten keren terug. Ten eerste de motivering die pas in beroep wordt aangevuld, wat op zichzelf mogelijk is maar de geloofwaardigheid aantast. Ten tweede de verwijzing naar een advies dat niet is meegestuurd. Ten derde het besluit dat wel de regels noemt maar niet uitlegt waarom die in dit geval tot deze uitkomst leiden.
Verwante begrippen
Het motiveringsbeginsel raakt aan het evenredigheidsbeginsel, aan de bestuurlijke lus en aan het bezwaarschrift.
Is uw besluit summier gemotiveerd? Onze specialisten bestuursrecht leggen het naast de eisen van de Awb.
