Doodslag is het opzettelijk een ander van het leven beroven (artikel 287 Wetboek van Strafrecht). Moord is doodslag met voorbedachte raad (artikel 289 Sr). Op doodslag staat maximaal 25 jaar gevangenisstraf, op moord levenslang of maximaal 30 jaar. Het verschil zit in één element: of de dader vooraf rustig heeft kunnen nadenken over wat hij ging doen.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen moord en doodslag?
Bij beide feiten moet het Openbaar Ministerie opzet op de dood bewijzen. Voorwaardelijk opzet is genoeg: de verdachte heeft de aanmerkelijke kans aanvaard dat het slachtoffer zou overlijden. Voor moord moet daarnaast voorbedachte raad worden bewezen. De verdachte moet vóór het feit tijd hebben gehad om na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn handelen, en dat ook hebben gedaan of kunnen doen (HR 15 oktober 2019, ECLI:NL:HR:2019:1511).
Een plotselinge opwelling sluit voorbedachte raad meestal uit. Ook een korte tijdspanne tussen besluit en daad kan genoeg zijn, als de verdachte in die tijd kon nadenken. De rechter kijkt daarom naar de concrete omstandigheden: meegebrachte wapens, eerdere bedreigingen en het verloop van de gebeurtenissen.
Welke straf staat op moord en doodslag?
Sinds 1 juli 2023 is het strafmaximum voor doodslag 25 jaar gevangenisstraf; daarvoor was dat 15 jaar. Op moord staat levenslange gevangenisstraf of een tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste 30 jaar. Voor beide feiten kan ook een geldboete van de vijfde categorie worden opgelegd, in 2026 maximaal 110.000 euro. Doodslag die wordt gepleegd om een ander strafbaar feit voor te bereiden of te verdoezelen, valt onder artikel 288 Sr; daarop staat eveneens levenslang of 30 jaar.
Bij het bepalen van de straf gebruikt de rechter de oriëntatiepunten van het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) en weegt hij de persoon van de verdachte mee. Naast een gevangenisstraf kan tbs met dwangverpleging worden opgelegd als de verdachte een stoornis had.
Verjaren moord en doodslag?
Nee. Sinds 1 april 2013 verjaren misdrijven waarop twaalf jaar gevangenisstraf of meer staat niet meer (artikel 70 lid 2 Sr). Moord en doodslag kunnen dus ook na tientallen jaren nog worden vervolgd. Dat speelt vooral in oude zaken waarin nieuw DNA-onderzoek een verdachte oplevert.
Wanneer is het geen moord of doodslag?
Kan opzet op de dood niet worden bewezen, dan komen andere feiten in beeld: zware mishandeling de dood ten gevolge hebbend (artikel 302 lid 2 Sr) of dood door schuld (artikel 307 Sr). Het OM legt daarom vaak primair doodslag en subsidiair een lichter feit ten laste. Een geslaagd beroep op noodweer of noodweerexces (artikel 41 Sr) leidt tot ontslag van alle rechtsvervolging. In de verdediging draait het meestal om de vraag welk opzet bewezen kan worden en of er tijd was voor beraad.
Veelgestelde vragen
Is poging tot doodslag ook strafbaar?
Ja. Bij een poging is het strafmaximum een derde lager dan bij het voltooide feit (artikel 45 Sr). Voor poging tot doodslag is dat ten hoogste 16 jaar en 8 maanden gevangenisstraf.
Wat is voorwaardelijk opzet?
Voorwaardelijk opzet betekent dat iemand bewust de aanmerkelijke kans op de dood heeft aanvaard. De rechter leidt dat af uit de aard van de gedraging, bijvoorbeeld meerdere messteken in de borst, en uit de omstandigheden waaronder die plaatsvond.
Wordt levenslang ooit herzien?
Ja. Na 25 jaar beoordeelt het Adviescollege levenslanggestraften of een levenslang gestrafte kan werken aan terugkeer in de samenleving. Uiteindelijk kan gratie volgen.
Verwante begrippen
Zie ook misdrijf, voorlopige hechtenis, bewijs in strafzaken en tbs.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: LOVS-oriëntatiepunten voor de straftoemeting en Straftoemeting: hoe de rechter tot een straf komt.
Onze advocaten strafrecht staan verdachten bij in elke fase van de strafzaak, van het eerste politieverhoor tot de Hoge Raad. Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Plan een gratis kennismakingsgesprek.