Een misdrijf is een strafbaar feit dat de wet uitdrukkelijk als misdrijf aanmerkt. De misdrijven uit het Wetboek van Strafrecht staan in Boek 2, de overtredingen in Boek 3. Bijzondere wetten, zoals de Opiumwet en de Wegenverkeerswet 1994, bepalen zelf welke feiten een misdrijf zijn. Het onderscheid bepaalt onder meer de straf, de verjaring en of voorlopige hechtenis mogelijk is.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen een misdrijf en een overtreding?
Misdrijven zijn de zwaardere feiten, zoals diefstal, mishandeling, oplichting en witwassen. Gevangenisstraf is alleen mogelijk bij misdrijven. Op een overtreding staat hechtenis van in beginsel ten hoogste één jaar of een geldboete (artikel 18 Sr). Bij een misdrijf moet in de regel opzet of schuld worden bewezen. Bij een overtreding is dat niet nodig: het verwijt ligt in de gedraging zelf, zoals te hard rijden of zonder vergunning een evenement organiseren.
Waarom maakt het verschil uit?
Het onderscheid heeft vijf praktische gevolgen:
- Poging en medeplichtigheid zijn alleen strafbaar bij misdrijven (artikel 45 en 48 Sr).
- Overtredingen verjaren na drie jaar. Misdrijven verjaren na zes jaar of langer, afhankelijk van het strafmaximum; misdrijven waarop twaalf jaar of meer staat, verjaren niet (artikel 70 Sr).
- Voorlopige hechtenis is alleen mogelijk bij misdrijven waarop vier jaar gevangenisstraf of meer staat, of bij misdrijven die de wet apart noemt (artikel 67 Sv).
- Gegevens over een misdrijf blijven langer in de justitiële documentatie staan: in beginsel twintig jaar, tegen vijf jaar bij een overtreding (artikel 4 Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens). Dat weegt mee bij een aanvraag voor een verklaring omtrent het gedrag.
- Overtredingen worden in de regel door de kantonrechter behandeld, misdrijven door de politierechter of de meervoudige strafkamer.
Hoe wordt een misdrijf afgedaan?
De officier van justitie beslist of een zaak wordt vervolgd. Hij kan seponeren, een strafbeschikking uitvaardigen of de verdachte dagvaarden. Een strafbeschikking is mogelijk bij misdrijven waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat (artikel 257a Sv); de officier kan daarbij geen vrijheidsstraf opleggen. Tegen een strafbeschikking kunt u binnen veertien dagen verzet doen (artikel 257e Sv). De rechter behandelt de zaak dan opnieuw.
Veelgestelde vragen
Is rijden onder invloed een misdrijf?
Ja. Rijden onder invloed (artikel 8 Wegenverkeerswet 1994) is een misdrijf. Te hard rijden is meestal een gedraging die met een administratieve sanctie wordt afgedaan op grond van de Wet Mulder; alleen ernstige snelheidsovertredingen worden strafrechtelijk vervolgd.
Is een misdrijf altijd opzettelijk gepleegd?
Nee. Bij culpose misdrijven is schuld genoeg, dat wil zeggen aanmerkelijke onvoorzichtigheid. Een voorbeeld is een verkeersongeval met dodelijke afloop (artikel 6 Wegenverkeerswet 1994).
Kan een misdrijf worden geseponeerd?
Ja. De officier van justitie mag van vervolging afzien op gronden aan het algemeen belang ontleend (artikel 167 lid 2 Sv), bijvoorbeeld bij een licht feit of als de verdachte de schade al heeft vergoed.
Verwante begrippen
Zie ook strafbeschikking, sepot, verklaring omtrent het gedrag, klachtdelict en moord en doodslag.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: OM-zitting en strafbeschikking.
Onze advocaten strafrecht staan verdachten bij in elke fase van de strafzaak, van het eerste politieverhoor tot de Hoge Raad. Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Plan een gratis kennismakingsgesprek.