Omgevingsplan

Het omgevingsplan is het gemeentelijke instrument waarin alle regels over de fysieke leefomgeving staan. Het is met de Omgevingswet in de plaats gekomen van het bestemmingsplan en van een reeks gemeentelijke verordeningen.

Inhoudsopgave

Wettelijke basis

De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Artikel 2.4 bepaalt dat de gemeenteraad voor het gehele grondgebied één omgevingsplan vaststelt. Bij de inwerkingtreding is van rechtswege een tijdelijk deel ontstaan, bestaande uit de oude bestemmingsplannen en de zogeheten bruidsschat met rijksregels die naar gemeenten zijn overgeheveld. Dat tijdelijke deel moet vóór 1 januari 2032 zijn omgezet in een definitief omgevingsplan. Anders dan het bestemmingsplan kent het omgevingsplan geen actualiseringsplicht per tien jaar en werkt het met een bredere reikwijdte: naast ruimtelijke ordening ook geluid, geur, bodem en cultureel erfgoed. Past een initiatief niet in het plan, dan is een buitenplanse omgevingsplanactiviteit mogelijk, met een reguliere procedure van acht weken die eenmaal met zes weken kan worden verlengd, of een wijziging van het plan zelf via de uniforme openbare voorbereidingsprocedure.

Hoe het in de praktijk werkt

Voor initiatiefnemers begint elk traject met de vraag welke regels op de locatie gelden, te raadplegen via het Omgevingsloket. Omdat het tijdelijke deel nog uit oude plannen bestaat, is de praktijk voorlopig gemengd. Bij een buitenplanse activiteit heeft de gemeenteraad in aangewezen gevallen een bindend adviesrecht, wat de doorlooptijd sterk beïnvloedt. Participatie met de omgeving is een vast aandachtspunt bij de aanvraag.

Waar het misgaat

Initiatiefnemers gaan uit van het oude bestemmingsplan zonder de bruidsschatregels te bekijken, die bijvoorbeeld over geluid en bodem gaan. Een tweede fout is het kiezen voor de buitenplanse route terwijl een planwijziging sneller en zekerder is, of andersom. Ten derde wordt de participatie te licht opgevat, terwijl de gemeente die bij het adviesrecht zwaar laat meewegen.