Voor de realisatie van een zonnepark of een windpark is een reeks besluiten nodig. Het omgevingsrecht bepaalt of het project ruimtelijk kan, het energierecht of het park kan worden aangesloten, en het privaatrecht regelt het gebruik van de grond.
Wettelijke basis
Sinds 1 januari 2024 loopt de vergunningverlening via de Omgevingswet. Past het project niet in het omgevingsplan, dan is een buitenplanse omgevingsplanactiviteit nodig, waarbij de gemeenteraad in aangewezen gevallen instemmingsrecht heeft. Voor grotere projecten kan een projectbesluit van provincie of Rijk aan de orde zijn. Vaak is een milieueffectrapportage of een mer-beoordeling vereist. Bij windparken zijn de milieunormen voor geluid, slagschaduw en externe veiligheid het gevoelige punt: de Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde in de Nevele-uitspraak van 30 juni 2021 dat de landelijke normen buiten toepassing moesten blijven omdat een planmilieubeoordeling ontbrak, waarna nieuwe normen zijn voorbereid en gemeenten in de tussentijd eigen, gemotiveerde normen stelden. Daarnaast speelt de Omgevingswet met de natuurbescherming, waaronder de beoordeling van effecten op vogels en vleermuizen en, bij stikstofdepositie, een passende beoordeling.
Hoe het in de praktijk werkt
De volgorde is bepalend: eerst de grondpositie vastleggen met een opstalrecht, dan de netaansluiting aanvragen zodat de plaats in de wachtrij wordt bepaald, en pas daarna het vergunningtraject in. Participatie van de omgeving is inmiddels vast onderdeel; het Klimaatakkoord streeft naar vijftig procent lokaal eigendom, wat geen wettelijke verplichting is maar in gemeentelijk beleid vaak wel als voorwaarde terugkomt.
Waar het misgaat
Ontwikkelaars starten de vergunningprocedure zonder transportindicatie en blijken jaren te moeten wachten op capaciteit. Een tweede fout is een gebrekkige onderbouwing van de natuurtoets. Ten derde wordt de participatie te laat georganiseerd, waarna zienswijzen en beroepen het project vertragen.
Verwante begrippen
Het traject hangt samen met de omgevingsvergunning, met het opstalrecht en met netcongestie.
Ontwikkelt u een duurzaam project? Onze energierecht advocaten bewaken de volgorde en de procedures.
