Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026
Zwart werk is betaald werk waarover de werkgever geen loonheffingen afdraagt en dat buiten de administratie blijft. Ontdekt de Belastingdienst een werknemer die niet in de loonadministratie staat, dan geldt het wettelijk vermoeden dat die werknemer al zes maanden loon kreeg (artikel 30a Wet op de loonbelasting 1964).
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Een werkgever moet loonbelasting en premies inhouden en afdragen. Hij moet een nieuwe werknemer ook vóór de eerste werkdag aanmelden bij de Belastingdienst. Dat heet de eerstedagsmelding.
Blijkt bij een controle dat iemand niet in de loonadministratie staat, of is de eerstedagsmelding niet gedaan? Dan gaat de Belastingdienst ervan uit dat de werknemer al ten minste zes maanden in dienst was (artikel 30a Wet LB 1964). Per loontijdvak geldt dan minimaal het loon dat hij nu verdient. De werkgever mag dat vermoeden weerleggen met bewijs.
Ook civielrechtelijk heeft de werknemer houvast. Werkt iemand drie maanden lang wekelijks of minstens twintig uur per maand tegen betaling, dan wordt een arbeidsovereenkomst vermoed (artikel 7:610a BW). De arbeidsomvang wordt vermoed gelijk te zijn aan het gemiddelde van de drie maanden daarvoor (artikel 7:610b BW).
Hoe het in de praktijk werkt
De Belastingdienst en de Nederlandse Arbeidsinspectie controleren op de werkvloer. Na een controle kan de werkgever een naheffingsaanslag voor zes maanden loonheffingen krijgen, vaak met een boete. Ook kan de Arbeidsinspectie een boete opleggen als het minimumloon niet is betaald.
De werknemer kan zijn achterstallige loon bij de kantonrechter vorderen. Dat recht verjaart na vijf jaar (artikel 3:308 BW). Omdat er een arbeidsovereenkomst is, gelden ook ontslagbescherming, vakantiedagen en loondoorbetaling bij ziekte.
Waar het misgaat
Een werknemer die zwart werkt naast een uitkering, loopt groot risico. Wie opzettelijk inkomsten verzwijgt voor een uitkeringsinstantie, kan strafbaar zijn (artikel 227b Wetboek van Strafrecht, maximaal vier jaar gevangenisstraf). Daarnaast moet de uitkering meestal worden terugbetaald.
Werkgevers onderschatten vaak het zesmaandenvermoeden. Ook als iemand pas een week werkte, rekent de Belastingdienst zes maanden. Zonder roosters, betaalbewijzen of verklaringen van getuigen is dat moeilijk te weerleggen. Een goede administratie vanaf de eerste werkdag voorkomt dit.
Een veelgemaakte fout aan werknemerszijde is het ontbreken van bewijs. Zonder loonstrook moet u met berichten, foto’s of getuigen aantonen dat u werkte en hoeveel uur. Bewaar dat materiaal vanaf de eerste dag. Let ook op het label: een opdrachtgever die u ‘zzp’er’ noemt, kan in werkelijkheid uw werkgever zijn.
Verwante begrippen
Zie ook schijnzelfstandigheid, oproepovereenkomst, fraude en ontslag op staande voet.
Onze arbeidsrechtadvocaten staan werkgevers en werknemers bij in zaken over zwart werk en achterstallig loon.