Gepubliceerd op 11 juni 2026 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Ja, de beheerder van een gesloten distributiesysteem (GDS) kan verplicht worden mee te doen aan congestiemanagement: het College van Beroep voor het bedrijfsleven liet op 2 juni 2026 de codebesluiten van de ACM daarover in stand (ECLI:NL:CBB:2026:234). De verplichting is wel niet absoluut: kan de GDS-beheerder schriftelijk onderbouwen dat hij feitelijk niets kan leveren of dat de veiligheid van zijn net in gevaar komt, dan hoeft hij niet te leveren en is geen geldbedrag verschuldigd.
Voor eigenaren van industrieterreinen, haven- en chemiecomplexen en bedrijvenparken met een eigen stroomnet is dit een belangrijke uitspraak. Hieronder leest u wat er speelde, wat het College oordeelde en wat u nu moet regelen.
Inhoudsopgave
Wat is een gesloten distributiesysteem?
Een GDS is een privaat stroomnet op bijvoorbeeld een industrieterrein. De bedrijven op het terrein zijn aangesloten op dat interne net, niet rechtstreeks op het openbare net.
Het GDS neemt als geheel stroom af van het openbare net en verdeelt die intern. Onder de Elektriciteitswet 1998 kreeg de beheerder daarvoor een ontheffing (artikel 15), waardoor veel regels voor netbeheerders maar beperkt gelden. Sinds 1 januari 2026 regelt de Energiewet het energierecht; de uitspraak van het College is nog getoetst aan de Elektriciteitswet 1998, zoals die gold toen de besluiten werden genomen.
De Energiewet heeft overgangsrecht voor beide punten. Voorwaarden die onder de Elektriciteitswet 1998 van kracht waren, zoals de Netcode elektriciteit, gelden in beginsel als goedgekeurde voorwaarden onder de nieuwe wet (artikel 7.42 lid 1 Energiewet). Een eigenaar met een GDS-ontheffing onder artikel 15 Elektriciteitswet 1998 wordt zolang die ontheffing loopt geacht een erkenning en aanwijzing voor zijn gesloten systeem te hebben (artikel 7.32 lid 1 Energiewet).
Wat is congestiemanagement?
Congestiemanagement is een manier om een vol stroomnet beter te benutten. De netbeheerder betaalt afnemers en producenten een vergoeding als zij op drukke momenten tijdelijk minder afnemen of opwekken dan hun contract toestaat.
De Netcode elektriciteit kent daarvoor onder meer redispatch, waarbij een partij op verzoek haar afname of opwek aanpast, en capaciteitsbeperking, waarbij vooraf minder transportvermogen wordt gebruikt. Grote aangeslotenen zijn verplicht hun regelbaar vermogen daarvoor aan te bieden.
Waar ging de zaak over?
Op voorstel van Netbeheer Nederland breidde de ACM de verplichtingen voor congestiemanagement uit naar GDS-beheerders. Dat gebeurde in twee codebesluiten tot wijziging van de Netcode elektriciteit.
- Besluit I van 8 februari 2024 (Staatscourant 2024, 4917): een nieuw artikel 5.10 en een wijziging van artikel 9.1. GDS-beheerders moeten vrijwillige biedingen van hun aangeslotenen faciliteren.
- Besluit II van 22 augustus 2024 (Staatscourant 2024, 27562): onder meer de nieuwe artikelen 9.1f, 9.1g en 9.1h, met de verplichting congestiemanagementdiensten aan te bieden en financiële gevolgen bij niet-nakoming.
Komt een GDS-beheerder de verplichting niet na, dan volgt eerst een schriftelijke herinnering met een hersteltermijn. Daarna is bij redispatch € 1,25 per MW gecontracteerd transportvermogen per onbalansverrekeningsperiode verschuldigd (artikel 9.1g lid 2) en bij capaciteitsbeperking € 120 per MW per dag (artikel 9.1h lid 2), tenzij sprake is van overmacht.
Brancheorganisatie VEMW ging in beroep met drie bezwaren: de regels zouden de verhouding tussen GDS-beheerder en aangeslotenen raken, ze zouden onuitvoerbaar zijn en ze zouden de veiligheid van het net in gevaar brengen.
Wat oordeelde het College?
Het College verklaarde het beroep op alle drie de punten ongegrond. De codebesluiten blijven in stand, en tegen de uitspraak staat geen hoger beroep open.
Raken de regels de aangeslotenen op het GDS?
Nee. Volgens het College richten de verplichtingen zich alleen tot de GDS-beheerder in zijn rol van afnemer van het openbare net. Artikel 5.10 legt de aangeslotenen niets op en werkt niet door in de verhouding tussen de GDS-beheerder en zijn aangeslotenen, die zelf geen afnemers van het openbare net zijn. De ACM bleef daarmee binnen de artikelen 31 en 36 Elektriciteitswet 1998.
Is de verplichting uitvoerbaar?
Ja, omdat zij niet absoluut is. Kan een aangeslotene feitelijk niet of maar beperkt bijdragen, dan meldt hij dat schriftelijk en onderbouwd aan de netbeheerder (artikel 9.1f lid 4), en blijkt levering werkelijk onmogelijk, dan is geen geldbedrag verschuldigd.
Dat de GDS-beheerder zelf vooral kabels en transformatoren beheert en de flexibiliteit bij zijn aangeslotenen zit, maakt de regels dus niet onuitvoerbaar. Het College vond het redelijk dat de beheerder moet uitleggen waarom hij niet kan leveren, omdat de netbeheerder dat anders niet kan controleren.
Gaat congestiemanagement voor de veiligheid van het net?
Nee. Een GDS-beheerder hoeft niet mee te doen als de veiligheid of betrouwbaarheid van zijn net daardoor in gevaar komt, zo volgt uit artikel 36 lid 1 Elektriciteitswet 1998. Hij moet die uitzonderingssituatie wel schriftelijk onderbouwen.
Wat betekent de uitspraak voor de praktijk?
GDS-beheerders kunnen niet om congestiemanagement heen, maar de verplichting heeft waarborgen. De schriftelijke onderbouwing is daarbij de sleutel om geldbedragen te voorkomen.
Omdat de flexibiliteit bij de aangeslotenen zit, heeft de GDS-beheerder contractuele afspraken met hen nodig, ook al legt de Netcode hun zelf niets op. Denk aan afspraken over het aanbieden van regelbaar vermogen, de verdeling van vergoedingen van de netbeheerder en de informatie die aangeslotenen moeten aanleveren.
Waar let u als GDS-beheerder op?
- Breng in kaart welk regelbaar vermogen de aangeslotenen op uw terrein hebben.
- Leg afspraken met aangeslotenen vast over biedingen en de verdeling van vergoedingen.
- Documenteer per situatie waarom levering niet mogelijk is of de netveiligheid raakt.
- Reageer binnen de hersteltermijn op een herinnering van de netbeheerder.
Waar let u als aangeslotene op een GDS op?
- Ga na wat uw aansluitovereenkomst met de GDS-beheerder zegt over flexibiliteit.
- Spreek af welk deel van de vergoeding van de netbeheerder u ontvangt.
- Laat vastleggen dat uw bedrijfsvoering en veiligheid voorgaan.
Wat kunnen wij voor u doen bij congestiemanagement op een GDS?
- Beoordelen welke Netcode-verplichtingen voor uw GDS gelden.
- Overeenkomsten met aangeslotenen over flexibiliteit en vergoedingen opstellen.
- Een schriftelijke onderbouwing voor een uitzonderingssituatie opstellen.
- Bezwaar maken tegen een geldvordering van de netbeheerder of een geschil voorleggen aan de ACM.
- U adviseren over de overgang naar de Energiewet; meer leest u bij onze advocaten energierecht.
Samengevat
- Het CBb liet op 2 juni 2026 de codebesluiten over congestiemanagement voor GDS’en in stand (ECLI:NL:CBB:2026:234).
- De verplichtingen gelden voor de GDS-beheerder, niet rechtstreeks voor de aangeslotenen.
- Wie schriftelijk onderbouwt dat levering feitelijk onmogelijk is, betaalt geen geldbedrag.
- Netveiligheid gaat voor, mits de GDS-beheerder dat onderbouwt.
Veelgestelde vragen
Welke bedragen gelden bij niet-nakoming?
Na een herinnering en hersteltermijn € 1,25 per MW gecontracteerd transportvermogen per onbalansverrekeningsperiode bij redispatch, en € 120 per MW per dag bij capaciteitsbeperking. Bij overmacht of feitelijke onmogelijkheid zijn ze niet verschuldigd.
Kan ik nog in hoger beroep?
Nee. Het CBb oordeelt in deze zaken in eerste en enige aanleg; de codebesluiten staan daarmee vast.
Moeten mijn aangeslotenen zelf iets doen?
De Netcode legt hun niets op. In de praktijk heeft de GDS-beheerder hun medewerking wel nodig, dus zult u daar contractuele afspraken over moeten maken.
