Bedreiging in Nederland: strafmaat, bewijs & aangifte

Een bedreiging is strafbaar zodra iemand opzettelijk een ander in redelijke vrees brengt voor de dood, zwaar lichamelijk letsel, verkrachting of brandstichting (artikel 285 Sr). De wet stelt daarop maximaal twee jaar gevangenisstraf of een geldboete van € 22.500. Wie wordt bedreigd, zet de eerste stap door aangifte te doen bij de politie; zonder officiële melding kan het Openbaar Ministerie niets beginnen.

Dit artikel neemt u stap voor stap mee: van de exacte wettekst en de strafrichtlijnen tot praktische tips voor bewijsgaring en een helder stappenplan voor aangifte. Daarnaast bespreken we welke rechten en vormen van ondersteuning beschikbaar zijn voor slachtoffers én verdachten, en beantwoorden we veelgestelde vragen. Zo vindt u razendsnel de informatie die u nú nodig heeft. Bent u slachtoffer? Sla de sectie ‘Aangifte doen’ direct open. Wordt u verdacht? Bekijk ‘Beschuldigd van bedreiging’ en voorkom onnodige fouten. Zo haalt u meer uit uw rechten én vergroot u de kans op een rechtvaardige uitkomst.

Wat is bedreiging volgens de Nederlandse wet?

Bedreiging is in Nederland in één wetsartikel gevangen, maar het bereik is breed: van een verhitte kreet op straat tot een pistool-emoji in een chat. Verbale, schriftelijke en digitale dreigementen kúnnen dus allemaal strafbaar zijn.

Artikel 285 Sr: het juridisch kader in gewone mensentaal

Artikel 285 lid 1 Sr luidt kort: Hij die opzettelijk en wederrechtelijk een ander bedreigt met een misdrijf tegen het leven of zware mishandeling, wordt gestraft.

Kernbegrippen:

• opzettelijk = bewust dreigen;
• wederrechtelijk = zonder rechtvaardiging;
• vrees = een gemiddeld mens moet écht bang kunnen worden.

Praktijkvoorbeelden: fysiek, verbaal, online en indirect

Typische scenario’s:

• WhatsApp: “Ik steek je neer” – strafbaar.
• Mail met foto benzinekan – strafbaar.
• Instagramstory met wapen-emoji naar ex – meestal strafbaar.
• Boze kreet “ik maak je kapot” tegen teamgenoot – hangt af van toon en context.

Niet-strafbare uitingen: grove taal of vrije meningsuiting?

Een scheldpartij is niet meteen strafbaar. De rechter bekijkt: is een ernstig misdrijf concreet aangekondigd én moest een gemiddeld persoon echt bang zijn? Zo niet, dan valt de uiting onder vrije meningsuiting.

Wanneer wordt een bedreiging strafbaar?

Niet elk dreigend woord of plaatje leidt automatisch tot een strafblad. De rechter toetst een uitlating aan drie cumulatieve eisen:

1. de inhoud moet een concreet misdrijf aankondigen (dood, zware mishandeling, verkrachting, brandstichting);
2. een gemiddeld persoon moet redelijkerwijs vrees kunnen voelen;
3. de uiting moet opzettelijk zijn gedaan.
   Voldoet een situatie aan alledrie, dan spreken we van een strafbare bedreiging zoals bedoeld in artikel 285 Sr. Hieronder lichten we de criteria verder toe.

Het objectieve vreescriterium

De angst die wordt opgewekt, hoeft niet subjectief extreem te zijn; zij moet objectief gerechtvaardigd lijken. Een appje “Ik kom je vanavond steken 🔪” zorgt bij de meeste mensen voor paniek, terwijl dezelfde tekst in een game‐chat vol inside jokes misschien geen redelijke vrees oproept. Rechters kijken naar toon, timing en eerdere gebeurtenissen om te bepalen of de vrees logisch was.

Intentie (opzet) en de context van de uitlating

De dader moet de bedoeling hebben gehad om angst te zaaien, óf dit bewust voor lief hebben genomen (voorwaardelijk opzet). Alcohol of woede vernauwt dat bewustzijn niet automatisch weg. Factoren zoals de onderlinge relatie, een lopend conflict of een voorafgaand gevecht kleuren de beoordeling. Grap, hyperbool of rap‐lyrics? Zonder dreigingscontext meestal niet strafbaar.

Zwaardere kwalificaties en beschermde categorieën

Bedreigingen aan het adres van bijvoorbeeld politieagenten, hulpverleners of in de huiselijke sfeer wegen zwaarder. Hetzelfde geldt voor discriminatoire motieven of gecombineerd geweld; de officier kan dan hogere strafeisen of extra feiten ten laste leggen. Ook online massabedreigingen richting een school of stadion kunnen onder terrorisme‐artikelen vallen.

Strafmaat en richtlijnen bij bedreiging

Hoe hard de hamer van de strafrechter neerkomen kan, hangt af van de ernst en de context van de bedreiging. Het Wetboek van Strafrecht zet het maximum voor ‘gewone’ bedreiging op twee jaar gevangenisstraf of een geldboete van € 22.500. In de praktijk kijkt het Openbaar Ministerie echter eerst naar eigen oriëntatiepunten voordat het een eis formuleert.

Wettelijke maximumstraffen en bijkomende maatregelen

Bijkomend kan de rechter een contact- of locatieverbod, schadevergoeding of zelfs TBS met voorwaarden opleggen.

OM-richtlijn voor strafvordering bedreiging (BWBR0037200)

De richtlijn dwingt officieren te wegen: aard van het misdrijf, duur van angst, recidive en slachtofferkwetsbaarheid. Een eerste verdachte krijgt vaak een taak- of geldstraf; herhaling of wapenvertoon leidt snel tot onvoorwaardelijke celstraf.

Verzwarende en verzachtende factoren

Celstraffen stijgen bij: gebruik (vuur)wapen, minderjarig slachtoffer, discriminatoire drijfveer of bedreiging van een hulpverlener. Verzachtend werken snel spijt betuigen, schade vergoeden of succesvolle mediation. Elk vonnis is dus maatwerk: de rechter balanceert wet, richtlijn én persoonlijke omstandigheden.

Bewijs verzamelen: hoe toon je bedreiging aan?

De politie en het Openbaar Ministerie kunnen pas optreden als er hard bewijs is. Screenshots, geluidsbestanden of getuigen­verklaringen maken het dreigement tastbaar en objectief; alleen uw woord is zelden genoeg. Hieronder leest u welke bronnen het meest overtuigen en hoe u die veilig vastlegt.

Direct bewijs: screenshots, geluidsopnames, camerabeelden

• Maak een volledige screenshot van chat of e-mail inclusief datum, tijd en afzender.
• Exporteer WhatsApp-gesprekken als .txt én afbeelding; zet ze direct in de cloud.
• Bewaar voicemail of video opnames onbewerkt; noteer toesteltype en opslaglocatie.
• Bij huis- of bedrijfscamera’s: sla originele clip op en download de log­bestanden.

Indirect bewijs en getuigenverklaringen

Geen opname? Verzamel dan:

1. appjes waarin de dader zijn dreiging herhaalt;
2. verklaringen van buren, collega’s of omstanders;
3. gedrag vóór of na het incident, zoals stalking of wapen­vertoon.
   Zet elke gebeurtenis in een tijdlijn met datum, locatie en betrokkenen.

Veilig en rechtsgeldig bewijs verzamelen

• U mag gesprekken waaraan u zelf deelneemt heimelijk opnemen.
• Manipuleer nooit bestanden; bewaar het origineel en werk met kopieën.
• Vermijd eigenrichting: ga niet terugdreigen of hacken.
• Twijfel over digitale sporen? Laat een gecertificeerd IT-forensisch expert de data veiligstellen. Zo blijft het materiaal bruikbaar in de rechtszaal.

Aangifte doen van bedreiging: stappenplan

Wacht bij een bedreiging niet tot de spanning oploopt; een snelle en goede aangifte vergroot de kans op vervolging én beschermingsmaatregelen. Onderstaand stappenplan laat zien waar u terechtkunt, welke stukken u meeneemt en wat er na de melding gebeurt. Zo wordt “online aangifte doen bedreiging” geen doolhof, maar een overzichtelijk proces.

Waar en wanneer aangifte doen

• Acuut gevaar? Bel 112 eerst; de operator schakelt direct politiehulp in.
• Geen noodsituatie: maak een afspraak bij het dichtstbijzijnde bureau of start de online aangifte via politie.nl.
• Online kunt u 24/7 melden; een rechercheur belt later voor aanvulling of bewijsstukken.
• Houd de verjaringstermijn van zes jaar in het achterhoofd, maar meld liefst zo snel mogelijk: vers bewijs is sterker.

Wat mee te nemen naar het politiebureau

• Geldig identiteitsbewijs
• Originele bewijsmaterialen: telefoon, USB-stick, geprinte screenshots
• Chronologisch verslag (data, tijden, locaties)
• Lijst met namen + contactgegevens van getuigen
• Eventuele medische of psychologische rapporten bij stress of letsel

Stop alles in een map; zo verloopt het verhoor vlot en zorgvuldig.

Hoe verloopt het traject na aangifte?

U krijgt een zaak- of registratienummer. De officier van justitie bekijkt vervolgens of er voldoende bewijs is voor onderzoek, strafbeschikking of dagvaarding. Wordt er geseponeerd en hebt u het gevoel dat de “bedreiging politie doet niets”? Dien dan een klacht in bij de hoofdofficier of start een artikel 12 Sv-procedure via een advocaat. Zo houdt u druk op de ketel en blijft uw zaak op de radar.

Rechten en ondersteuning voor slachtoffers

Een bedreiging kan u lamleggen, maar u staat er juridisch niet alleen voor. De wet biedt directe beschermingsmiddelen, financiële compensatie en gratis hulporganisaties die u stap voor stap begeleiden.

Veiligheidsmaatregelen en bescherming

• Spoedcontact- of straatverbod via de hulpofficier; binnen 24 uur geregeld
• Huisverbod bij huiselijk geweld, max. 28 dagen met verlengingsoptie
• Technische maatregelen: alarmknop, smartphone-app of tijdelijk beveiligd verblijf

Schadevergoeding en voeging benadeelde partij

Slachtoffers kunnen materiële én immateriële schade verhalen in hetzelfde strafproces. Dien het voegingsformulier vóór de zitting in; de rechter kan een voorschotregeling opleggen zodat u sneller geld ontvangt.

Hulpinstanties en juridische bijstand

• Slachtofferhulp Nederland: emotionele steun, hulp bij aangifte en schadeclaim
• Veilig Thuis voor dreiging binnen het gezin
• Gespecialiseerde strafrechtadvocaat voor strategisch advies, bewijs en het volgen van de zaak

Beschuldigd van bedreiging? Mogelijke verdediging

Een verdenking van bedreiging kan grote gevolgen hebben – van een aantekening op uw strafblad tot een contactverbod. Toch staat u niet met lege handen; het strafproces geeft ook de verdachte duidelijke rechten en verdedigingslijnen.

Rechten van de verdachte tijdens verhoor

• Zwijgrecht: u hóeft geen antwoord te geven.
• Recht op bijstand: vraag vóór het eerste verhoor om een advocaat en laat die aanwezig zijn.
• Inzage in processtukken: na eerste verhoor mag u het dossier inzien en kopiëren.

Veelvoorkomende verweren

• Dreiging was te vaag of figuurlijk bedoeld (“rap-tekst”, “game-trash-talk”).
• Gebrek aan opzet: u wilde geen angst zaaien.
• Bewijsproblemen: gemanipuleerde screenshot, onbetrouwbare getuige of ontbrekende tijdstempel.

Het belang van tijdige juridische bijstand

Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat kan direct onderhandelen met het OM, bemiddelen over een taakstraf in plaats van cel en aanwijzen welke bewijzen onrechtmatig zijn verkregen. Vroeg schakelen vergroot de kans op sepot of vrijspraak aanzienlijk.

Veelgestelde vragen over bedreiging

“Is ‘ik maak je kapot’ altijd strafbaar?”

Niet per se. Rechters toetsen de letterlijke betekenis, toon en voorgeschiedenis. Pas als een gemiddeld persoon daadwerkelijk bang moet zijn voor dood of zwaar letsel, is de uiting strafbaar.

“Kan ik anoniem aangifte doen van bedreiging?”

Een volledige strafrechtelijke aangifte kan alleen op naam. Via Meld Misdaad Anoniem kunt u wel informatie delen; de politie start dan zelf onderzoek maar u bent geen formele aangever.

“Wat als de politie niets doet met mijn zaak?”

Vraag om herbeoordeling, dien desnoods een art. 12 Sv-klacht in bij het hof en zoek juridische hulp om druk op de ketel te houden.

“Mag ik een dreigende WhatsApp-opname heimelijk maken?”

Ja, als u zélf deelnemer bent aan het gesprek. Bewaar het originele bestand onbewerkt; manipulatie maakt het bewijs waardeloos.

“Hoe snel verjaart bedreiging?”

De standaard verjaringstermijn is zes jaar vanaf de dag van het feit. Bij gekoppelde zwaardere misdrijven kan de termijn langer zijn.

Samenvatting en vervolgstappen

Een strafbare bedreiging ontstaat zodra iemand u opzettelijk en zonder rechtvaardiging in redelijke vrees brengt voor ernstig geweld, verkrachting, doodslag of brandstichting. De wet stelt daar maximaal twee jaar cel of een forse geldboete op, al kan de rechter ook een contact- of locatieverbod opleggen. Of u nu slachtoffer bent of verdachte: bewijs bepaalt de uitkomst. Leg daarom chats, audio en getuigen direct vast en doe snel aangifte; zo houdt u regie over uw veiligheid én de procedure. Wordt u juist beschuldigd, schakel dan nog vóór het eerste verhoor juridische hulp in om fouten te voorkomen.

Heeft u na het lezen nog vragen, of wilt u advies van een gespecialiseerde advocaat? Neem contact op met Law & More.