CE-markering in de praktijk: juridische verplichtingen voor fabrikanten en importeurs

Als je producten wilt verkopen in de Europese Unie, heb je vast wel eens gehoord van CE-markering. Dat kleine CE-logo lijkt misschien onbelangrijk, maar het bepaalt of je legaal mag verkopen of flinke juridische problemen riskeert.

Fabrikanten en importeurs hebben wettelijke verplichtingen om te zorgen dat hun producten aan alle relevante EU-veiligheidsrichtlijnen voldoen voordat ze de CE-markering aanbrengen. Het gaat echt veel verder dan zomaar een stickertje plakken.

Je moet denken aan technische documentatie, risicobeoordelingen, conformiteitstesten en soms zelfs certificering door onafhankelijke instanties. De juridische gevolgen van een verkeerde CE-markering kunnen pittig zijn.

Boetes en zelfs strafrechtelijke vervolging zijn mogelijk als er veiligheidsrisico’s ontstaan. De EU pakt productveiligheid serieus aan.

Dit artikel licht toe welke verplichtingen er gelden voor verschillende partijen in de keten. Je leest ook hoe conformiteitsbeoordelingen werken en wat er gebeurt als je de regels negeert.

Wat is CE-markering en waarom is het belangrijk?

CE-markering is wettelijk verplicht en laat zien dat producten voldoen aan Europese eisen voor veiligheid, gezondheid en milieu. Zonder deze markering kom je de EU-markt niet op.

Definitie en doel van CE-markering

CE-markering staat voor “Conformité Européenne” en bestaat uit de letters C en E. Het logo moet minimaal 5 mm hoog zijn en goed zichtbaar op het product staan.

Met deze markering verklaart de fabrikant dat het product aan alle relevante Europese wetgeving voldoet. Het is geen kwaliteitskeurmerk, maar een juridische verklaring van conformiteit.

De markering heeft drie hoofddoelen:

• Toegang tot de markt: Producten kunnen vrij circuleren binnen de EU.
• Juridische bescherming: Fabrikanten tonen aan dat ze voldoen aan de wet.
• Consumentenvertrouwen: Kopers zien dat het product veilig is.

CE-markering geldt alleen als het product echt aan alle Europese richtlijnen voldoet. Oneigenlijk gebruik kan leiden tot boetes en een verkoopverbod.

Reikwijdte binnen de Europese Unie en de interne markt

De CE-markering geldt in de Europese Economische Ruimte (EER), dus in alle EU-landen plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein.

Producten met CE-markering mogen vrij over de grenzen binnen deze zone bewegen. Dat vrije verkeer is een van de pijlers van de interne markt.

De markering is verplicht voor bepaalde productgroepen:

• Medische hulpmiddelen
• Elektrische apparaten
• Speelgoed
• Bouwproducten
• Machines

Producten die niet tot deze groepen behoren, mogen geen CE-markering dragen. Onterecht gebruik is strafbaar.

Importeurs die producten van buiten de EER halen, moeten checken of de CE-markering terecht is aangebracht.

Betekenis voor veiligheid, gezondheid en milieu

De CE-markering betekent dat producten aan essentiële veiligheidseisen voldoen. Europese richtlijnen leggen die eisen vast op drie gebieden.

Veiligheid: Het product mag geen onacceptabele risico’s voor gebruikers opleveren. Fabrikanten voeren risicoanalyses uit en nemen maatregelen.

Gezondheid: Producten mogen geen schadelijke stoffen of straling bevatten. Ze blijven binnen grenswaarden voor chemische emissies en andere risico’s.

Milieu: Duurzaamheid en beperking van milieuschade zijn belangrijk. Denk aan energieverbruik, recyclebaarheid en het vermijden van gevaarlijke stoffen.

De Europese richtlijnen stellen per productgroep specifieke eisen. Fabrikanten moeten kunnen aantonen dat hun producten voldoen via technische documentatie en conformiteitsbeoordelingen.

Juridische basis: Europese regelgeving en normen

De CE-markering rust op een uitgebreid systeem van EU-richtlijnen en verordeningen. Geharmoniseerde normen bieden de technische basis en nationale autoriteiten zoals ILT houden toezicht.

Belangrijkste EU-richtlijnen en verordeningen

EU-richtlijnen vormen de basis van de CE-markering. Meer dan twintig richtlijnen dekken productgroepen als machines, elektrische apparaten en medische hulpmiddelen.

De Machinerichtlijn (2006/42/EG) regelt veiligheid van werktuigen. De EMC-richtlijn (2014/30/EU) gaat over elektromagnetische compatibiliteit.

De Laagspanningsrichtlijn (2014/35/EU) stelt eisen aan elektrische apparatuur. EU-verordeningen werken direct in alle lidstaten.

De Bouwproductenverordening (305/2011/EU) gaat over constructiematerialen. De Medische Hulpmiddelenverordening (2017/745/EU) geldt voor medische apparatuur.

Fabrikanten moeten alle relevante richtlijnen voor hun product identificeren. Eén product kan onder meerdere richtlijnen vallen, elk met eigen technische eisen en procedures.

De Europese Commissie publiceert richtsnoeren die fabrikanten helpen bij de juiste toepassing van de wetgeving.

Geharmoniseerde normen en rol van NEN

Geharmoniseerde normen zijn technische specificaties die voldoen aan EU-richtlijnen. Ze staan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

NEN (Nederlands Normalisatie-instituut) zet deze normen om in Nederland als NEN-EN normen. Fabrikanten mogen deze normen gebruiken om te laten zien dat ze aan de eisen voldoen.

Het gebruik van geharmoniseerde normen is niet verplicht. Je mag alternatieve methodes kiezen, maar dan moet je zelf bewijzen dat je product aan de eisen voldoet.

Normen veranderen regelmatig. Fabrikanten moeten nieuwe versies in de gaten houden en toepassen, want verouderde normen verliezen hun geharmoniseerde status na een overgangsperiode.

De lijst van geharmoniseerde normen per richtlijn vind je op de website van de Europese Commissie. Die lijst wordt steeds bijgewerkt.

Toepassing van EU-wetgeving en nationale toezicht

EU-regels worden in Nederland opgenomen in verschillende wetten en besluiten.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert of producten aan de CE-markering voldoen voor verschillende categorieën. De NVWA kijkt naar consumentenproducten en speelgoed.

Markttoezichthouders testen producten, vragen documentatie op en kunnen sancties opleggen. Ze halen producten van de markt of verbieden verkoop bij overtredingen.

Nationale autoriteiten werken samen via het RAPEX-systeem. Gevaarlijke producten worden EU-breed gemeld en teruggeroepen.

Notified bodies zijn keuringsinstanties die lidstaten aanwijzen. Ze beoordelen producten met hogere risico’s en hebben een uniek identificatienummer.

Fabrikanten blijven altijd eindverantwoordelijk, zelfs als ze een notified body inschakelen. De juridische aansprakelijkheid ligt bij de fabrikant of importeur.

Verplichtingen voor fabrikanten

Fabrikanten zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor de CE-markering van hun producten. Ze beoordelen de conformiteit, houden technische documentatie bij en stellen een EU-conformiteitsverklaring op voordat ze het product op de markt brengen.

Verantwoordelijkheid voor conformiteit

De fabrikant moet wettelijk zorgen dat het product aan alle relevante EU-eisen voldoet. Die verantwoordelijkheid start al bij het ontwerp.

Fabrikanten zoeken uit welke EU-richtlijnen en verordeningen gelden voor hun product. Dat zijn eisen voor veiligheid, gezondheid, milieu of andere aspecten.

Belangrijkste punten:

• Alle relevante EU-wetgeving identificeren
• Productrisico’s beoordelen
• Veiligheidsmaatregelen nemen
• Productieprocessen controleren

De fabrikant blijft verantwoordelijk zolang het product op de markt is. Bij wijzigingen aan het product moet je de conformiteit opnieuw bekijken.

Stappenplan conformiteitsbeoordeling

De conformiteitsbeoordeling verloopt volgens een vast proces. Dit proces verschilt per productgroep.

Voor de meeste producten geldt zelfcertificatie. Dat betekent dat de fabrikant zelf verantwoordelijk is voor de beoordeling.

Stappen in de conformiteitsbeoordeling:

1. Bepaal welke richtlijnen van toepassing zijn

2. Identificeer de essentiële eisen

3. Voer risicoanalyse uit

4. Test het product volgens relevante normen

5. Documenteer alle resultaten

Bij producten met hoge veiligheidsrisico’s moet een notified body inspringen. Dit zijn officieel erkende keuringsinstanties die bij de overheid geregistreerd staan.

De fabrikant kiest welke geharmoniseerde normen hij gebruikt. Die normen laten zien hoe je aan de essentiële eisen voldoet.

Technische documentatie en behoud

De fabrikant stelt technische documentatie samen om aan te tonen dat het product voldoet. Deze documentatie vormt de basis voor de CE-markering.

Verplichte onderdelen technische documentatie:

• Algemene beschrijving van het product

• Ontwerptekeningen en schema’s

• Risicoanalyse en veiligheidsbeoordeling

• Lijst van toegepaste normen

• Testresultaten en certificaten

• Gebruiksaanwijzing en installatiehandleiding

De fabrikant moet deze documentatie 10 jaar na het laatste product bewaren. Markttoezichthouders kunnen deze documenten opvragen.

Alle documenten moeten in een officiële EU-taal zijn opgesteld. Nationale autoriteiten mogen een vertaling in hun eigen taal eisen.

Opstellen en ondertekenen van de EU-conformiteitsverklaring

De EU-conformiteitsverklaring is een juridisch bindend document. Hierin verklaart de fabrikant dat het product aan alle eisen voldoet.

Verplichte inhoud conformiteitsverklaring:

• Naam en adres van de fabrikant

• Identificatie van het product

• Verwijzing naar relevante richtlijnen

• Toegepaste normen en specificaties

• Identificatie van notified body (indien van toepassing)

• Handtekening van bevoegd persoon

Een bevoegde persoon moet de verklaring ondertekenen en dateren. Een kopie hoort bij elke levering.

De fabrikant is aansprakelijk voor de juistheid van de verklaring. Fouten kunnen leiden tot boetes of het terugroepen van producten.

Verplichtingen voor importeurs en distributeurs

Importeurs en distributeurs hebben hun eigen juridische verplichtingen. Ze mogen producten met CE-markering pas op de markt brengen als alles klopt.

Deze partijen moeten controleren of de fabrikant zich aan de regels houdt. Ze moeten zorgen voor traceerbaarheid en ingrijpen als er risico’s zijn.

Controle op naleving van fabrikantverplichtingen

Een importeur moet goed checken of de fabrikant alle verplichte stappen heeft gezet. Denk aan de technische documentatie, de conformiteitsverklaring en het CE-logo.

Belangrijkste controlepunten:

• EU-conformiteitsverklaring aanwezig

• Technische documentatie compleet en actueel

• Gebruiksaanwijzing in het Nederlands

• CE-markering correct aangebracht

De importeur draagt juridische verantwoordelijkheid als het product niet voldoet. Twijfelt de importeur? Dan mag het product niet op de markt komen.

Distributeurs controleren minder uitgebreid. Zij kijken vooral of de verplichte markering en documentatie aanwezig zijn.

Traceerbaarheid en etikettering

Importeurs moeten hun contactgegevens duidelijk op het product of de verpakking zetten. Dit maakt het product traceerbaar in de keten.

Verplichte gegevens:

• Naam en adres importeur

• Contactinformatie voor markttoezicht

• Productidentificatie en batchnummer

• Bewaarperiode technische documenten (10 jaar)

Verkoopt een distributeur producten onder eigen naam? Dan wordt hij juridisch gezien als fabrikant.

Deze partij krijgt dan alle fabrikantverplichtingen, inclusief conformiteitsbeoordeling. Dat kan best een flinke verantwoordelijkheid zijn.

Wederzijdse erkenning speelt een rol bij handel tussen EU-landen. Deze verklaring kan handig zijn voor distributeurs die producten in verschillende landen verkopen.

Verantwoordelijkheden bij risico’s en non-conformiteit

Importeurs en distributeurs moeten direct ingrijpen bij risico’s of non-conformiteit. Dit geldt zodra ze redelijke twijfels hebben over de veiligheid.

Verplichte acties:

• Meteen melden bij markttoezicht

• Product van de markt halen

• Consumenten waarschuwen

• Corrigerende maatregelen treffen

Ze moeten samenwerken met toezichthouders en alle informatie geven die nodig is. Documenteer altijd welke acties je neemt—dat is belangrijk voor je juridische positie.

Distributeurs hebben een beperktere rol. Toch moeten ze markttoezicht informeren als ze problemen ontdekken.

Conformiteitsbeoordelingsprocedures en rol van aangemelde instanties

De fabrikant of een aangemelde instantie voert de conformiteitsbeoordeling uit. Welke optie geldt, hangt af van het producttype en de EU-regels.

Zelfcertificering door fabrikanten

Voor veel producten doet de fabrikant de beoordeling zelf. Ze voeren een interne controle uit om aan te tonen dat het product voldoet.

Deze procedure bestaat uit meerdere stappen:

• Risicoanalyse van het product

• Opstellen van technische documentatie

• Testen volgens relevante normen

• Opstellen van EU-conformiteitsverklaring

De fabrikant schat alle mogelijke risico’s in en legt die vast. Het technische dossier bevat alle bewijsstukken.

Voor AI-systemen met hoog risico mogen aanbieders soms ook interne controle toepassen. Dan is een aangemelde instantie niet nodig.

Verplichte inschakeling van notified bodies

Voor sommige producten schrijft de EU voor dat een aangemelde instantie (notified body) de beoordeling doet. EU-landen wijzen deze instanties aan voor bepaalde productcategorieën.

Je vindt aangemelde instanties in de online database NANDO. Elke instantie mag alleen voor bepaalde categorieën certificeren.

Let op misleidende certificaten:

• Alleen aangemelde instanties mogen conformiteitscertificaten geven

• “Vrijwillige certificaten” van niet-aangemelde instanties zijn ongeldig

• Zulke certificaten hebben geen wettelijke waarde

Importeurs moeten een notified body inschakelen als de EU-regelgeving dat vereist. Daar valt niet aan te ontkomen.

Procedure bij producten met verhoogd risico

Producten met verhoogd risico volgen een strikter traject. De aangemelde instantie test en controleert uitgebreid voordat CE-markering mag.

De procedure bestaat meestal uit:

1. Typeonderzoek van het product

2. Beoordeling van het kwaliteitssysteem

3. Controle van de productie

4. Periodieke inspecties

Aangemelde instanties proberen onnodige lasten voor aanbieders te vermijden. Ze houden rekening met de grootte van de aanbieder en de sector.

Voor deze producten moet de technische documentatie uitgebreider zijn. Alles over ontwerp, productie en kwaliteitscontrole hoort erin.

Praktische toepassing: CE-markering per productcategorie

Verschillende productcategorieën hebben hun eigen EU-richtlijnen. Fabrikanten en importeurs moeten per producttype andere technische en veiligheidsnormen volgen.

Machines en industriële apparatuur

Machines vallen onder de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Deze richtlijn geldt voor alles van eenvoudige gereedschappen tot complexe installaties.

Belangrijkste verplichtingen:

• Risicoanalyse uitvoeren en vastleggen

• Technisch constructiedossier opstellen

• Gebruiksaanwijzing in lokale taal toevoegen

• EG-conformiteitsverklaring afgeven

Voor gevaarlijke machines is vaak een externe keuring nodig. Denk aan hijskranen, houtbewerkingsmachines en grondverzetmachines.

De fabrikant moet alle veiligheidseisen uit de richtlijn volgen. Dat gaat om mechanische veiligheid, elektrische veiligheid en bescherming tegen risico’s als lawaai en trillingen.

Medische hulpmiddelen en gezondheidsproducten

Medische hulpmiddelen vallen onder de Medical Device Regulation (MDR) 2017/745. Sinds 2021 is deze van kracht en vervangt de oude richtlijn.

Classificatie en eisen:

• Klasse I: Laag risico (verbandmiddelen, brillen)

• Klasse IIa/IIb: Gemiddeld risico (bloeddrukmeter, condooms)

• Klasse III: Hoog risico (hartkleppen, implantaten)

Bij klasse I mag de fabrikant zelf de conformiteit beoordelen. Voor hogere klassen is een aangemelde instantie verplicht.

Alle medische hulpmiddelen moeten een uniek device identificatie (UDI) systeem hebben. Zo kun je producten traceren en terugroepen als dat nodig is.

Speelgoed, elektrische en elektronische producten

Deze producten vallen vaak onder meerdere richtlijnen tegelijk. Speelgoed moet aan de Speelgoedrichtlijn 2009/48/EG voldoen voor kinderveiligheid.

Elektrische producten kennen drie hoofdrichtlijnen:

• LVD (Low Voltage Directive): Elektrische veiligheid
• EMC: Elektromagnetische compatibiliteit
• RoHS: Beperking gevaarlijke stoffen

Speelgoed met elektrische onderdelen moet aan alle relevante richtlijnen voldoen. Dit betekent testen op chemische veiligheid, mechanische sterkte en uiteraard elektrische veiligheid.

RoHS verbiedt het gebruik van lood, kwik en andere gevaarlijke stoffen. Fabrikanten moeten de materiaalsamenstelling documenteren en hun leveranciers goed in de gaten houden.

Handhaving, sancties en juridische risico’s

Nederlandse toezichthouders hebben veel bevoegdheden om CE-markering te controleren. Ze kunnen flinke sancties opleggen.

Bij overtredingen krijgen fabrikanten en importeurs te maken met bestuurlijke boetes, productrecalls en schadeclaims. Het risico is dus niet gering.

Rolverdeling bij toezicht in Nederland

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt vooral toezicht op CE-markering voor veel productcategorieën. ILT checkt of producten voldoen aan de verplichte veiligheidseisen.

ILT heeft verschillende handhavingsmiddelen:

• Bestuurlijke waarschuwingen bij lichte overtredingen
• Verbod op handel als CE-markering ontbreekt of niet klopt
• Productrecalls als er een veiligheidsprobleem is
• Bestuurlijke boetes tot maximaal €450.000 per overtreding

Voor sommige producten werkt ILT samen met andere toezichthouders. De Europese Commissie coördineert de handhaving tussen EU-landen.

Toezichthouders vragen technische documentatie op. Fabrikanten en importeurs moeten die binnen 10 dagen aanleveren.

Lukt dat niet? Dan volgt vaak direct een sanctie.

Sancties bij non-conformiteit en productrecalls

Bestuurlijke boetes zijn de meest voorkomende sanctie bij overtredingen rond CE-markering. Hoe hoog die uitvallen, hangt af van de ernst en de grootte van het bedrijf.

Categorieën van sancties:

Productrecalls kosten veel geld. Fabrikanten moeten alles betalen voor het terughalen, repareren of vervangen van producten.

Die kosten kunnen snel oplopen tot miljoenen euro’s. Bovendien kunnen schadeclaims van consumenten of bedrijven volgen.

Verzekeraars sluiten schade door non-conformiteit vaak uit van hun dekking.

Juridische procedures en preventief compliancebeleid

Bij geschillen over CE-markering starten partijen soms juridische procedures. Bestuursrechtelijke procedures tegen handhavingsbesluiten lopen via de rechtbank.

Bedrijven nemen best preventieve maatregelen, bijvoorbeeld:

• Interne audits van CE-processen
• Compliance training voor medewerkers
• Juridisch advies bij complexe producten
• Verzekering voor productaansprakelijkheid

Civiele procedures ontstaan soms tussen concurrenten over onterechte CE-markering. Dat kan leiden tot claims wegens oneerlijke concurrentie of misleidende reclame.

Regelmatige updates van technische documentatie zijn een must. Europese regels veranderen regelmatig en bedrijven moeten hun processen en documentatie daarop aanpassen.

Veelgestelde Vragen

Fabrikanten en importeurs moeten een aantal duidelijke stappen volgen voor CE-markering. Ze moeten aan documentatie-eisen voldoen en precies weten welke EU-richtlijnen gelden.

Wat zijn de stappen die een fabrikant moet volgen om een product te voorzien van CE-markering?

Een fabrikant kijkt eerst of CE-markering verplicht is voor het product. De overheid biedt hiervoor de Regelhulp CE-markering aan.

Daarna zoekt de fabrikant uit welke EU-richtlijnen van toepassing zijn. Die bevatten eisen voor veiligheid, gezondheid en milieu.

De fabrikant voert een conformiteitsbeoordeling uit. Gaat het om een risicovol product, dan moet een aangemelde instantie (notified body) meekijken.

Na goedkeuring stelt de fabrikant technische documentatie samen. Denk aan testrapporten, tekeningen en technische specificaties.

De fabrikant maakt een EU-conformiteitsverklaring op. Daarmee verklaart hij formeel dat het product aan alle EU-eisen voldoet.

Als laatste brengt hij de CE-markering aan op het product. Het logo moet goed zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar zijn.

Welke documentatie is vereist voor het aantonen van conformiteit met de CE-markeringseisen?

De technische documentatie moet alles bevatten dat de conformiteit aantoont. Dus tekeningen, technische specificaties en testrapporten horen erbij.

Keuringscertificaten van aangemelde instanties zijn soms verplicht. Ook gebruiksaanwijzingen horen tot de vereiste documenten.

Een EU-conformiteitsverklaring is altijd verplicht. Dit bindende document maakt de fabrikant aansprakelijk als er iets misgaat.

Voor machines heet het een EG Verklaring van Overeenstemming. Gaat het om bouwproducten, dan noemt men het een Prestatieverklaring.

De fabrikant bewaart alle documentatie 10 jaar lang. Markttoezichthouders kunnen deze documenten opvragen.

Hoe identificeer ik de toepasselijke EU-richtlijnen en normen voor mijn product?

Met de Regelhulp CE-markering zie je snel welke richtlijnen gelden voor jouw productgroep. Dit online hulpmiddel geeft direct inzicht.

Elektrische producten vallen vaak onder meerdere richtlijnen. LVD en EMC zijn meestal verplicht.

RoHS stelt limieten aan gevaarlijke stoffen zoals lood en kwik. Die gelden voor veel elektronische producten.

Geharmoniseerde normen bevatten technische specificaties voor conformiteit. Je vindt ze bij het normalisatie-instituut NEN.

Brancheorganisaties geven vaak extra informatie over richtlijnen. Op de website van de Europese Commissie staan alle officiële teksten.

Wat zijn de verantwoordelijkheden van importeurs met betrekking tot CE-gemarkeerde producten?

Importeurs moeten controleren of de fabrikant een EU-conformiteitsverklaring heeft. Die verklaring moet volledig en juist zijn.

Ze checken of de CE-markering correct op het product staat. Het logo moet voldoen aan de officiële eisen.

Importeurs zorgen dat technische documentatie beschikbaar is. Ze bewaren die 10 jaar na het op de markt brengen.

Bij non-conformiteit nemen importeurs corrigerende maatregelen. Soms moeten ze producten van de markt halen.

Importeurs werken samen met toezichthouders bij controles. Ze leveren de gevraagde informatie en documentatie op tijd aan.

Welke tests of certificeringsprocedures zijn nodig om aan de CE-markeringseisen te voldoen?

Voor de meeste producten mag de fabrikant zelfcertificatie toepassen. Hij test dan zelf of het product aan de eisen voldoet.

Producten met een hoog veiligheidsrisico moeten door een aangemelde instantie worden gekeurd. Deze notified bodies zijn geregistreerd bij de Europese Commissie.

Tests gebeuren volgens geharmoniseerde normen of gelijkwaardige methoden. Die normen beschrijven de testprocedures en acceptatiecriteria.

De conformiteitsbeoordeling volgt de procedures uit de EU-richtlijnen. Elke richtlijn bepaalt welke beoordelingsprocedure geldt.

Testlaboratoria moeten geaccrediteerd zijn voor de juiste testmethoden. Dat geeft vertrouwen in de testresultaten.

Hoe moet ik omgaan met wijzigingen in wetgeving omtrent CE-markering voor bestaande producten?

Nieuwe wetgeving geldt meestal niet voor producten die al op de markt zijn. Je mag bestaande producten vaak gewoon blijven verkopen onder de oude regels.

Pas je iets belangrijks aan het product aan? Dan gelden de nieuwe eisen. Dit gaat bijvoorbeeld over ontwerp, functionaliteit of gebruikte materialen.

Fabrikanten moeten de nieuwe richtlijnen zelf in de gaten houden. Kijk daarvoor in het Publicatieblad van de Europese Unie—daar komen zulke wijzigingen te staan.

Er zijn overgangsperiodes waarin je nog kunt voldoen aan de oude eisen. Soms heb je maar een paar maanden, soms zelfs jaren.

Twijfel je of de nieuwe regels voor jouw product gelden? Vraag dan gerust advies.