Samenlevingscontract versus huwelijk: juridische verschillen duidelijk uitgelegd

Veel stellen denken dat een samenlevingscontract en een huwelijk grotendeels hetzelfde zijn. Niets is minder waar.

De juridische verschillen tussen een samenlevingscontract en een huwelijk zijn groot en hebben directe gevolgen voor uw vermogen, erfrecht, kinderen en fiscale positie. Bij een huwelijk krijgt u automatisch rechten en plichten tegenover elkaar, terwijl u bij een samenlevingscontract bijna alles zelf moet vastleggen.

De keuze tussen deze twee relatievormen bepaalt onder andere of u automatisch recht heeft op elkaars erfenis, hoe uw bezittingen en schulden worden verdeeld, en wie er gezag krijgt over eventuele kinderen. Ook bij een scheiding of overlijden merkt u de verschillen direct.

In dit artikel leest u precies waar de verschillen zitten tussen een samenlevingscontract en een huwelijk. U krijgt inzicht in de financiële, fiscale en erfrechtelijke consequenties van beide keuzes.

Ook komt aan bod wat dit betekent voor kinderen, hoe u een relatie kunt beëindigen, en welke praktische overwegingen een rol spelen bij uw beslissing.

Fundamentele juridische verschillen tussen samenlevingscontract en huwelijk

Bij een huwelijk krijg je automatisch een wettelijk pakket aan rechten en plichten, terwijl je bij een samenlevingscontract deze zelf moet vastleggen. De manier waarop je relatie wordt geformaliseerd en geregistreerd verschilt ook sterk tussen beide opties.

Definitie en wettelijke status

Een huwelijk is een officiële verbintenis die wordt vastgelegd door de burgerlijke stand. Je krijgt een huwelijksakte die bewijst dat jullie volgens de wet bij elkaar horen.

Bij een samenlevingscontract hoort jullie volgens de wet niet bij elkaar. Het is een contract tussen twee mensen die samenwonen, maar het geeft je geen officiële status als echtgenoten.

De gemeente registreert alleen huwelijken en geregistreerd partnerschap. Een samenlevingscontract wordt niet ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie.

Dit verschil heeft ook gevolgen bij overlijden. Bij een huwelijk staat je partner in de overlijdensakte vermeld. Bij een samenlevingscontract gebeurt dit niet, omdat je geen officiële partners bent volgens de wet.

Rechten en plichten tussen partners

Bij een huwelijk krijg je automatisch rechten en plichten tegenover elkaar. Je hebt recht op elkaars erfenis en de plicht om voor elkaar te zorgen.

Deze regels gelden vanaf het moment dat je trouwt.

Bij een samenlevingscontract moet je alles zelf regelen:

• Je hebt geen automatisch erfrecht op elkaars bezittingen
• Je moet in het contract vastleggen of je elkaar wilt laten erven
• Je bepaalt zelf de hoogte van bijdragen voor het huishouden
• Je legt zelf vast welke rechten en plichten je tegenover elkaar hebt

De wettelijke gemeenschap van goederen geldt automatisch bij een huwelijk (vanaf 1 januari 2018). Dit betekent dat jullie samen eigenaar zijn van bezittingen en schulden tijdens het huwelijk.

Wil je dit niet? Dan moet je huwelijkse voorwaarden laten opstellen bij een notaris.

Bij een samenlevingscontract geldt geen automatische gemeenschap van goederen. Je blijft eigenaar van je eigen spullen en schulden, tenzij je anders afspreekt.

Formalisering en registratie van de relatie

Een huwelijk formaliseer je via een officiële ceremonie bij de gemeente. Je moet minstens twee getuigen meenemen.

De ambtenaar van de burgerlijke stand trouwt jullie en jullie krijgen een huwelijksakte.

Voor een samenlevingscontract is geen ceremonie nodig. Je kunt het zelf opstellen of een notaris inschakelen.

Een notaris is niet verplicht, maar wel aan te raden voor juridische zekerheid.

De kosten verschillen ook. Een huwelijk kost gemeenteleges en eventueel extra kosten voor een feestelijke ceremonie.

Een samenlevingscontract bij een notaris kost tussen de 500 en 1000 euro, afhankelijk van de complexiteit.

Je kunt een samenlevingscontract op elk moment afsluiten, ook als je al jaren samenwoont. Een huwelijk moet je vooraf aanvragen bij de gemeente.

Je moet rekening houden met een wachttijd van minimaal twee weken.

Vermogens en goederen: bezit, schulden en hun verdeling

De manier waarop je samenwoont bepaalt direct wie eigenaar is van bezittingen en wie verantwoordelijk is voor schulden. Bij een huwelijk geldt standaard een gemeenschap van goederen, terwijl bij een samenlevingscontract ieder zijn eigen vermogen behoudt.

Gemeenschap van goederen versus individuele eigendom

Trouwde je vóór 1 januari 2018? Dan geldt automatisch een algehele gemeenschap van goederen. Alle bezittingen en schulden die je en je partner hadden voor het huwelijk én tijdens het huwelijk zijn gezamenlijk eigendom geworden.

Dit betekent dat jullie koopwoning, bankrekening, auto en zelfs schulden voor 50% van jullie beiden zijn.

Vanaf 1 januari 2018 geldt voor gehuwden een beperkte gemeenschap van goederen. Wat je voor het huwelijk bezat blijft jouw eigen vermogen.

Wat je tijdens het huwelijk koopt of ontvangt wordt gezamenlijk eigendom. Een erfenis of schenking die je tijdens het huwelijk krijgt blijft jouw persoonlijk bezit.

Bij een samenlevingscontract werk je met individuele eigendom. Spullen die je zelf koopt blijven van jou.

Alleen wat je samen aanschaft is gezamenlijk eigendom. Ben je geen mede-eigenaar van de koopwoning volgens het kadaster? Dan heb je geen eigendomsrechten, ook niet na jarenlang samenwonen.

Je moet kunnen bewijzen wat van jou is door kassabonnen, facturen of bankafschriften te bewaren.

Huwelijkse voorwaarden versus samenlevingscontractafspraken

Huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden leg je vast bij een notaris in een notariële akte. Hierin maak je afspraken die afwijken van de standaard gemeenschap van goederen.

Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat jullie ieder jullie eigen vermogen houden, vergelijkbaar met samenwonen. Of je kiest voor een periodieke verrekening waarbij jullie inkomensverschillen compenseren.

In een samenlevingscontract bepaal je zelf welke regels gelden. Je kunt afspreken dat bepaalde bezittingen gezamenlijk eigendom worden, ook al heb je ze alleen gekocht.

Dit contract hoeft niet bij de notaris, maar een notariële versie biedt meer zekerheid.

Het grote verschil zit in de standaardsituatie. Zonder huwelijkse voorwaarden vallen alle bezittingen en schulden automatisch in de gemeenschap.

Zonder samenlevingscontract blijft alles strikt gescheiden en ben je alleen verantwoordelijk voor je eigen schulden.

Beheer en verdeling bij scheiding of beëindiging

Bij een huwelijk in gemeenschap wordt alles fifty-fifty verdeeld bij scheiding. Het maakt niet uit wie meer verdiende of wat inbracht.

Jullie bezittingen worden opgeteld, de schulden afgetrokken, en het resterende vermogen gelijk gedeeld. De koopwoning verkoop je of een van jullie koopt de ander uit.

Heb je huwelijkse voorwaarden? Dan volg je de afspraken uit de notariële akte. Vaak staat hierin precies beschreven hoe jullie de verdeling van bezittingen regelen.

Sommige voorwaarden bevatten een verrekenbeding waarbij jullie vermogensgroei tijdens het huwelijk alsnog verdeeld wordt.

Bij beëindiging van een samenlevingscontract neem je mee wat van jou is. Gezamenlijke bezittingen zoals een koopwoning of bankrekening verdeel je volgens de afspraken in het contract.

Maakte je geen afspraken? Dan moet je bij de verdeling bewijzen wie wat bezit. Staat de koopwoning alleen op jouw naam? Dan blijft deze van jou, tenzij je partner kan aantonen dat hij of zij heeft meebetaald.

Rechten bij overlijden en erfrechtelijke gevolgen

Bij overlijden ontstaan er grote verschillen tussen gehuwden en samenwoners met een samenlevingscontract. Getrouwde partners zijn automatisch erfgenaam, terwijl samenwoners dit niet zijn zonder aanvullende regelingen.

Automatisch erfgenaamschap

Als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, ben je automatisch erfgenaam van je partner. De wet regelt dit zonder dat je daar zelf iets voor hoeft te doen.

Bij overlijden krijg je volgens het erfrecht een deel van de erfenis.

Met een samenlevingscontract ben je geen erfgenaam. Je hebt zonder testament geen recht op de erfenis van je partner.

Dit geldt zelfs als je al jaren samenwoont en gezamenlijk vermogen hebt opgebouwd.

Er zijn uitzonderingen op deze regel. Je partner kan wel aanspraak maken op partnerpensioen als je elkaar aanmeldt bij het pensioenfonds.

Ook een overlijdensrisicoverzekering met kruislingse begunstiging zorgt voor financiële bescherming.

Testamenten en verblijvingsbeding

Met een testament kun je je partner als erfgenaam benoemen. Dit moet je bij een notaris laten vastleggen.

Zonder testament vererft je bezit aan je kinderen, ouders, broers of zussen.

Een verblijvingsbeding is een clausule in je notarieel samenlevingscontract. Dit regelt dat gezamenlijke bezittingen zoals je koopwoning en inboedel naar de langstlevende partner gaan.

Je hebt hiervoor geen apart testament nodig.

Let op de nadelen van een verblijvingsbeding. Als jullie kort na elkaar overlijden, gaat alles eerst naar de langstlevende.

Daarna vererft het naar de familie van de langstlevende. De familie van de eerst overleden partner heeft dan geen recht op de erfenis.

Erfbelasting en schenkingen

Gehuwden betalen weinig erfbelasting over erfenissen van elkaar. Ze vallen in tariefgroep 1 met een vrijstelling van €774.530 (2025).

Over het bedrag daarboven betaal je 10% tot 20% erfbelasting.

Samenwoners zonder geregistreerd partnerschap vallen in tariefgroep 2. Je vrijstelling is slechts €2.694.

Over grotere bedragen betaal je 30% tot 40% erfbelasting. Dit maakt erven veel duurder voor samenwoners.

Bij schenkingen geldt hetzelfde verschil. Gehuwden kunnen elkaar meer belastingvrij schenken dan samenwoners.

Opname in overlijdensakte

De overlijdensakte vermeldt automatisch je echtgenoot of geregistreerd partner. De gemeente registreert dit op basis van jullie burgerlijke staat.

Dit vergemakkelijkt de afwikkeling van de erfenis.

Als je samenwoont, staat je partner niet vermeld in de overlijdensakte. Jullie relatie is juridisch niet geregistreerd bij de gemeente.

Dit kan problemen geven bij het regelen van de erfenis en andere zaken. Je moet dan zelf bewijzen dat je een relatie had met de overledene.

Dit doe je met je samenlevingscontract en andere documenten. Het proces kost meer tijd en moeite dan bij gehuwden.

Kinderen en juridisch ouderschap

Bij een huwelijk krijgen beide partners automatisch het ouderlijk gezag over hun kind. Bij een samenlevingscontract moet de vader het kind eerst erkennen en daarna apart gezag aanvragen via de rechtbank.

Ouderlijk gezag en juridisch ouder worden

In een huwelijk ben je automatisch de juridische ouder van het kind dat geboren wordt. Dit geldt voor beide partners.

Je hoeft niets extra te regelen.

Bij een samenlevingscontract ligt dit anders. Het kind is juridisch alleen van de moeder.

De vader moet het kind erkennen bij de burgerlijke stand om juridisch ouder te worden.

Juridisch ouder zijn betekent niet dat je automatisch ouderlijk gezag hebt. Als vader met een samenlevingscontract moet je na de erkenning apart het gezamenlijk gezag aanvragen.

Gezamenlijk gezag en gezagsregister

Na het erkennen van het kind kun je als ouders een verzoek indienen bij de rechtbank. Dit doe je via rechtspraak.nl.

De rechtbank registreert het gezamenlijk gezag in het gezagsregister.

Pas na deze registratie ben je beide de wettelijke vertegenwoordiger van je kind. Dit betekent dat je beslissingen mag nemen over medische zorg.

Je kunt bepalen waar het kind naar school gaat. Je geeft toestemming voor paspoorten en reizen.

Je bent verantwoordelijk voor de opvoeding.

Bij een huwelijk staat dit gezag direct vast. Je hoeft geen extra stappen te ondernemen na de geboorte.

Rechten en plichten bij geboorte binnen relatievormen

De relatie waarin je het kind krijgt bepaalt je juridische positie direct na de geboorte. Bij een huwelijk heb je beide vanaf dag één alle rechten en plichten als ouder.

Met een samenlevingscontract moet de vader actie ondernemen. Zonder erkenning heeft hij geen enkele juridische band met het kind.

Hij mag geen beslissingen nemen en heeft geen automatisch omgangsrecht.

Ook bij alimentatie en erfrecht maakt je relatie verschil. In beide gevallen moet je bij uit elkaar gaan een ouderschapsplan maken.

Dit is verplicht zodra er kinderen zijn. Het plan regelt waar het kind woont, hoe de omgang verloopt en welke financiële afspraken er gelden.

Beëindiging van relatie: scheiding en gevolgen

Bij het uit elkaar gaan zie je grote verschillen tussen getrouwde stellen en samenwoners. Getrouwde partners doorlopen een formele echtscheiding via de rechtbank, terwijl samenwoners meestal zelfstandig hun relatie kunnen beëindigen.

Ook de financiële gevolgen zoals alimentatie en de verdeling van bezittingen lopen sterk uiteen.

Procedure van beëindiging

Als je getrouwd bent, moet je officieel scheiden via de rechtbank. Dit betekent dat je een advocaat nodig hebt die je verzoek tot echtscheiding indient.

De rechter spreekt de scheiding uit en neemt beslissingen over openstaande zaken.

Bij een samenlevingscontract hoef je niet naar de rechtbank. Je kunt de relatie zelf beëindigen door het contract op te zeggen.

Dit mag je eenzijdig doen, ook als je partner het er niet mee eens is.

Zonder tussenkomst van de rechtbank regel je alles onderling. Dit maakt het proces vaak sneller en goedkoper dan een echtscheiding.

Wel moet je zelf zorgen dat alle afspraken goed op papier komen te staan.

Alimentatie en onderhoudsplicht

Partneralimentatie bestaat alleen bij een huwelijk. Als je getrouwd bent geweest, kun je partneralimentatie aanvragen als je ex-partner meer verdient en jij niet genoeg inkomsten hebt.

Deze onderhoudsplicht kan meerdere jaren duren.

Met een standaard samenlevingscontract heb je geen recht op partneralimentatie. Jullie hebben geen wettelijke onderhoudsplicht naar elkaar.

Kinderalimentatie geldt voor iedereen met kinderen. Of je nu getrouwd was of samenwoonde maakt hierbij niet uit.

Beide ouders blijven verplicht bij te dragen aan de kosten van hun kind. De hoogte van de alimentatie hangt af van jullie inkomens en de zorgtaken.

Verdeling van bezittingen en schulden

Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen verdeel je alle bezittingen en schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan. Dit betekent dat jullie alles fifty-fifty delen, tenzij jullie andere afspraken maken.

Samenwoners met een samenlevingscontract hebben geen gemeenschap van goederen. Wat op jouw naam staat blijft van jou.

Wat op naam van je ex staat blijft van je ex. Dit geldt ook voor schulden.

Hebben jullie samen een koophuis op beide namen? Dan moeten jullie dit verdelen, verkopen of één van jullie koopt de ander uit.

Deze regel geldt voor zowel gehuwden als samenwoners. Je kunt altijd een verdeling of verkoop afdwingen bij de rechtbank als jullie het niet eens worden.

Betrokkenheid van de rechtbank

Bij een echtscheiding ben je verplicht naar de rechtbank te gaan. De rechter spreekt de scheiding uit en neemt besluiten over alimentatie, verdeling van bezittingen en pensioenverevening.

Dit proces kost tijd en geld.

Samenwoners kunnen meestal zonder rechtbank uit elkaar gaan. Dit geldt voor de beëindiging van de relatie zelf.

Je hoeft geen toestemming te vragen aan een rechter.

Toch kan de rechtbank ook bij samenwoners nodig zijn. Dit gebeurt bijvoorbeeld als je het niet eens wordt over de verdeling van het koophuis.

Of als jullie kinderen hebben en geen overeenstemming bereiken over het ouderschapsplan. In die gevallen moet je alsnog naar de rechter stappen voor specifieke geschillen.

Fiscale en sociale gevolgen

De keuze tussen een samenlevingscontract en een huwelijk heeft directe impact op je belastingaangifte en recht op toeslagen. Ook je aanspraak op sociale uitkeringen wordt anders beoordeeld, afhankelijk van je relatievorm.

Fiscaal partnerschap

Met een notarieel samenlevingscontract kun je kiezen voor een fiscaal partnerschap bij de inkomstenbelasting. Je moet wel aan drie voorwaarden voldoen: beide partners zijn meerderjarig, jullie wonen samen op hetzelfde adres volgens de Basis Registratie Personen, en jullie hebben een notarieel samenlevingscontract.

Ook zonder notarieel contract word je automatisch fiscaal partner als jullie meer dan zes maanden onafgebroken samenwonen in hetzelfde kalenderjaar én samen een kind hebben of een woning bezitten.

Als fiscaal partners kunnen jullie jaarlijks bepaalde vermogensbestanddelen zo gunstig mogelijk toewijzen. Dit geldt voor de rendementsgrondslag in box 3, inkomsten uit eigen woning, en aftrekbare giften.

Inkomsten uit arbeid kun je niet vrij verdelen.

Bij een huwelijk ben je automatisch fiscaal partner. Dit hoef je niet apart aan te vragen.

Belasting en toeslagen

Voor de erfbelasting worden samenwoners met een notarieel contract met verzorgingsclausule gelijkgesteld aan gehuwden. Jullie moeten wel langer dan zes maanden op hetzelfde adres ingeschreven staan.

Dit betekent dat je gebruikmaakt van dezelfde vrijstelling als bij een huwelijk.

Zonder notarieel contract krijg je pas de volledige vrijstelling na vijf jaar samenwonen. Een samenlevingscontract versnelt dus je recht op de partnervrijstelling bij erfbelasting.

Voor toeslagen kijkt de Belastingdienst naar je toeslagpartnerschap. Je bent toeslagpartner als je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt, of samenwoont en samen een kind hebt.

Ook als je een samenlevingscontract hebt met notariële vastlegging van wederzijdse zorgverplichting, ben je toeslagpartner.

Invloed op uitkeringen en sociale rechten

Bij samenwonen met een samenlevingscontract word je voor sociale uitkeringen anders beoordeeld dan bij een huwelijk. UWV en gemeenten hanteren hun eigen criteria om te bepalen of je een gezamenlijke huishouding voert.

Voor een bijstandsuitkering kijkt de gemeente naar je totale woonsituatie. Ze beoordelen of je een gezamenlijke huishouding voert, ook als je geen samenlevingscontract hebt.

Dit gaat verder dan alleen de juridische vorm van je relatie. Een huwelijk of geregistreerd partnerschap betekent dat je inkomen en vermogen altijd samen telt voor uitkeringen.

Bij een samenlevingscontract kan dit verschillen per instantie en situatie. Je pensioenrechten blijven gescheiden bij samenwonen, terwijl gehuwden standaard aanspraak maken op partnerpensioen.

Praktische en symbolische overwegingen bij keuze relatievorm

De keuze tussen een samenlevingscontract en huwelijk gaat verder dan alleen juridische verschillen. De maatschappelijke betekenis, internationale erkenning en de begeleiding door een notaris spelen ook een belangrijke rol bij deze beslissing.

Symboliek en maatschappelijke erkenning

Een huwelijk heeft in Nederland een sterke symbolische waarde die een samenlevingscontract niet heeft. Wanneer u trouwt, maakt u uw relatie publiekelijk bekend en krijgt u automatisch maatschappelijke erkenning.

Bij een samenlevingscontract ontbreekt deze symbolische lading grotendeels. Volgens de wet hoort u niet officieel bij elkaar, ook al woont u samen en heeft u afspraken op papier staan.

Dit verschil merkt u in de praktijk bij familie, vrienden en sociale situaties. De symbolische waarde speelt vooral een rol bij persoonlijke overtuigingen en culturele achtergronden.

Voor sommige mensen is trouwen een belangrijk doel in hun leven. Anderen kiezen juist bewust voor een minder formele band.

Internationale erkenning (inclusief homohuwelijk)

Een huwelijk wordt wereldwijd erkend, wat belangrijk is als u in het buitenland gaat wonen of werken. Een samenlevingscontract heeft geen internationale status en wordt buiten Nederland meestal niet erkend.

Het homohuwelijk is in Nederland sinds 2001 mogelijk en heeft dezelfde juridische status als een traditioneel huwelijk. Wanneer u naar het buitenland verhuist, moet u wel rekening houden met lokale wetgeving.

Niet alle landen erkennen het homohuwelijk of zelfs reguliere buitenlandse huwelijken op dezelfde manier. Voor internationale paren of mensen die regelmatig verhuizen is trouwen daarom praktischer.

U krijgt dan automatisch rechten in veel landen, zoals bij medische beslissingen of erfeniskwesties.

Rol van de notaris en juridische advisering

Een notaris helpt u bij het maken van afspraken over uw relatie. Bij een samenlevingscontract is de notaris niet altijd verplicht, maar het is wel verstandig om juridisch advies in te winnen.

De notaris kan het contract precies afstemmen op uw situatie en wensen. Wanneer u trouwt en huwelijkse voorwaarden wilt opstellen, is een notaris wel verplicht.

De notaris legt uit wat de standaard wetgeving betekent en welke alternatieven er zijn. Dit geldt voor zaken als vermogen, schulden en erfenis.

Vraag de notaris altijd om duidelijke uitleg over de juridische gevolgen van uw keuze. De kosten voor een notaris variëren, maar deze investering kan veel problemen voorkomen.

Veelgestelde vragen

Bij een huwelijk krijg je automatisch een wettelijk pakket aan rechten en plichten, terwijl je bij een samenlevingscontract bijna alles zelf moet vastleggen. De verschillen in vermogen, erfrecht, pensioen en fiscale behandeling zijn groter dan veel mensen denken.

Wat zijn de belangrijkste verschillen in vermogensrecht tussen een samenlevingscontract en een huwelijk?

Wanneer je trouwt, krijg je automatisch te maken met de wettelijke gemeenschap van goederen. Dit betekent dat alle bezittingen en schulden die je tijdens het huwelijk krijgt automatisch van jullie samen zijn.

Ben je op of na 1 januari 2018 getrouwd? Dan vallen bezittingen en schulden van voor het huwelijk buiten deze gemeenschap, tenzij ze al gezamenlijk waren.

Met een samenlevingscontract krijg je geen automatische gemeenschap van goederen. Jullie blijven eigenaar van je eigen spullen en verantwoordelijk voor je eigen schulden.

Wil je als samenwoners wel een gemeenschap van goederen? Dan moet je dit expliciet vastleggen in het samenlevingscontract bij de notaris.

Hoe verschilt de wettelijke erfrechtregeling tussen gehuwden en partners met een samenlevingscontract?

Als echtgenoot heb je automatisch recht op een deel van de erfenis van je partner. Je krijgt het vruchtgebruik over de hele nalatenschap, wat betekent dat je het mag gebruiken maar niet verkopen zonder toestemming van andere erfgenamen.

Bij een samenlevingscontract heb je geen enkel automatisch erfrecht. Je partner kan zelfs volledig onterfd zijn als er geen testament is gemaakt.

Wil je als samenwonenden dat je partner erft? Dan moet je dit regelen via een testament. Zonder testament gaat de erfenis naar bloedverwanten zoals kinderen, ouders of broers en zussen.

Op welke manier wordt pensioenopbouw anders behandeld bij samenwonenden versus gehuwden?

Gehuwden hebben automatisch recht op nabestaandenpensioen wanneer hun partner overlijdt. Dit geldt voor zowel het AOW-partnerpensioen als het pensioen via de werkgever.

Met een samenlevingscontract moet je dit nabestaandenpensioen apart aanvragen bij je pensioenfonds. Niet alle pensioenfondsen verlenen dit automatisch aan ongetrouwde partners.

Je moet vaak kunnen aantonen dat je minstens zes maanden samenwoont en op hetzelfde adres staat ingeschreven. Sommige fondsen stellen strengere eisen of kennen wachttijden.

Wat zijn de fiscale verschillen tussen een huwelijk en een samenlevingscontract met betrekking tot schenkingen en erfenissen?

Echtgenoten betalen geen schenkbelasting over giften aan elkaar tijdens het huwelijk. Jullie kunnen elkaar onbeperkt geld en goederen schenken zonder fiscale gevolgen.

Bij overlijden geldt voor gehuwden een hoge vrijstelling in de erfbelasting. In 2025 bedraagt deze vrijstelling meer dan €700.000.

Partners met een samenlevingscontract worden fiscaal gezien als vreemden voor elkaar. Jullie kunnen elkaar maar €2.658 per jaar belastingvrij schenken.

Voor erfenissen geldt voor samenwoners dezelfde lage vrijstelling. Alles daarboven wordt belast tegen het hoge tarief voor vreemden van 30% tot 40%.

Hoe verloopt de procedure voor het ontbinden van een samenlevingscontract in vergelijking met een echtscheiding?

Een echtscheiding moet altijd via de rechter verlopen. Je hebt verplicht een advocaat nodig en de procedure duurt minimaal enkele maanden.

Een samenlevingscontract kun je eenvoudiger beëindigen. In veel contracten staat dat je het kunt opzeggen met een opzegtermijn van drie tot zes maanden.

Je hoeft niet naar de rechter als jullie het eens zijn over de verdeling van bezittingen. Wel is het verstandig om de beëindiging schriftelijk vast te leggen.

Staan er kinderen op het spel of zijn er geschillen over bezittingen? Dan kan het toch ingewikkeld worden en heb je mogelijk rechtshulp nodig.

Welke invloed heeft een huwelijk of samenlevingscontract op de ouderlijke verantwoordelijkheden en rechten?

Als gehuwden krijgen kinderen die jullie samen krijgen automatisch twee ouders met gezamenlijk gezag. Jullie zijn allebei vanaf de geboorte volledig verantwoordelijk voor het kind.

Bij een samenlevingscontract heeft alleen de moeder automatisch het ouderlijk gezag. De andere ouder moet het kind eerst officieel erkennen.

Na erkenning heeft de andere ouder alle rechten en plichten als ouder. Maar het gezamenlijk gezag komt niet automatisch.

Je moet gezamenlijk gezag apart aanvragen bij de rechtbank. Dit kan ook vastgelegd worden bij de geboorteaangifte als de erkenning tegelijk gebeurt.