Term Sheet en Due Diligence: Hoe Verhouden Die Zich Tot Elkaar in het Investeringsproces

Inleiding

Een term sheet en due diligence zijn geen losstaande processen, maar nauw verweven onderdelen van elke investeringsronde waarbij de term sheet meestal voorafgaat aan due diligence en beide elkaar wederzijds beïnvloeden tijdens onderhandelingen. De term sheet bepaalt de focus en scope van het due diligence proces, terwijl due diligence bevindingen kunnen leiden tot aanpassingen van de oorspronkelijke term sheet voorwaarden.

Deze wisselwerking heeft grote impact op het succes van investeringen, of het nu gaat om een Series A ronde voor start ups of bedrijfsovernames door private equity fondsen.

Wat Deze Gids Behandelt

Deze gids verkent de chronologische volgorde tussen term sheet en due diligence, hun praktische wisselwerking tijdens onderhandelingen, en de strategische overwegingen die van cruciaal belang zijn voor Nederlandse ondernemers en investeerders. We behandelen NIET de technische details van specifieke waarderingsmethoden of juridische contractelementen.

Voor Wie Is Dit

Deze gids is bedoeld voor Nederlandse ondernemers die investeringen overwegen, venture capital investeerders en juridische adviseurs die het investeringsproces begeleiden. Of je nu je eerste financieringsronde voorbereidt of als investeerder nieuwe kansen evalueert, je vindt hier praktische inzichten over timing en procesoptimalisatie.

Waarom Dit Belangrijk Is

Verkeerde timing of onvoldoende begrip van hoe term sheet en due diligence elkaar beïnvloeden kan ertoe leiden dat investeringsdeals mislukken of onrealistische verwachtingen ontstaan. Goede voorbereiding en begrip van deze relatie verhoogt het vertrouwen tussen partijen en verkort onderhandelingstijden aanzienlijk.

Wat Je Zal Leren:

• De chronologische relatie tussen term sheet en due diligence in het investeringsproces
• Hoe beide processen elkaar beïnvloeden tijdens onderhandelingen en waardering
• Praktische timing en strategische overwegingen voor Nederlandse context
• Veelvoorkomende valkuilen en concrete oplossingsstrategieën

De Fundamenten: Term Sheet en Due Diligence Uitgelegd

Een term sheet is een niet-bindend document dat de belangrijkste voorwaarden van een voorgenomen investering vastlegt, terwijl due diligence het verificatieproces is waarin investeerders het bedrijf gewaardeerd en gecontroleerd wordt.

De term sheet fungeert als basis voor onderhandelingen en bevat essentiële elementen zoals waardering, aandelenstructuur, liquidation preferences en controlerechten. Hierbij is het aandeel van groot belang, omdat het bepaalt welk deel van het bedrijf een investeerder krijgt, en speelt de aandeelhouder een centrale rol bij investeringen en het beschermen van belangen. Het contract staat centraal in het creëren van wederzijds vertrouwen en helpt beide partijen hun verwachtingen af te stemmen voordat kostbare due diligence processen starten.

Vaak wordt de pre-money waardering berekend op basis van het totale aantal uitstaande aandelen, inclusief opties en converteerbare effecten, om het exacte aandeel van de investeerder te bepalen.

Due diligence daarentegen is de systematische controle waarbij investeerders willen verifiëren of de aannames uit de term sheet kloppen en welke risico’s er bestaan. Dit proces heeft een grote invloed op de risico’s en het verloop van Series A-financiering, omdat het de haalbaarheid en betrouwbaarheid van de investering bepaalt.

Bij de governance-structuur is besluitvorming essentieel: aandeelhouders hebben vaak stemrechten en invloed op belangrijke strategische beslissingen binnen het bedrijf.

Bij de waardering van een onderneming wordt niet alleen gekeken naar de huidige cijfers, maar ook naar het groeipotentieel en de schaalbaarheid, wat investeerders vertrouwen geeft in de toekomstige waarde van het bedrijf.

De Term Sheet als Startpunt

De term sheet vestigt de basis voor alle verdere onderhandelingen en geeft concrete richting aan het due diligence proces. Belangrijkste elementen omvatten pre-money waardering, investeringsbedrag, uitgifte van nieuwe aandelen, en bepalingen voor bestaande aandelen en andere aandeelhouders. Liquidation preference zorgt ervoor dat investeerders hun inleg terugkrijgen voordat andere aandeelhouders worden betaald, wat een cruciale bescherming biedt in geval van een exit.

Bij controlerechten en belangrijke beslissingen speelt de meerderheid van de stemrechten een doorslaggevende rol. De verdeling van stemrechten en het behalen van een meerderheid bepalen wie welke controle heeft bij besluiten zoals uitgifte van aandelen, dividenduitkeringen of verkoop van het bedrijf.

Exclusiviteitsbepalingen in de term sheet beschermen de due diligence periode door te voorkomen dat de onderneming tegelijkertijd met andere investeerders onderhandelt. Deze bepalingen geven investeerders de zekerheid om tijd en geld te investeren in grondige verificatie.

Venture capital fondsen gebruiken de term sheet ook om hun interne goedkeuringsprocessen te starten, waarbij belangrijke beslissingen over portfolio-allocatie worden voorbereid. Voor belangrijke besluiten zoals de goedkeuring van de jaarrekening, statutenwijzigingen of investeringsbesluiten is vaak expliciete goedkeuring van aandeelhouders of investeerders vereist.

Due Diligence als Verificatiemechanisme

Due diligence controleert systematisch de aannames en beweringen uit de term sheet door financiële gegevens, juridische documenten en operationele processen te onderzoeken. De scope wordt vaak bepaald door specifieke voorwaarden in de term sheet, zoals liquidation preference structuren of anti-verwateringsbepalingen.

Resultaten kunnen leiden tot aanpassingen van de oorspronkelijke term sheet, waarbij aspecten zoals waardering, bescherming voor investeerders, of zelfs fundamentele deal-structuur opnieuw worden onderhandeld. Bevindingen uit due diligence kunnen aanleiding geven tot onderhandeling over de voorwaarden van de term sheet, zoals de aandelenprijs of investeringsvoorwaarden. Daarnaast is due diligence essentieel bij het voorbereiden op een nieuwe financieringsronde, omdat het helpt om mogelijke risico’s en uitdagingen in kaart te brengen die van invloed kunnen zijn op de waardering en de onderhandelingspositie.

Overgang: Deze fundamentele relatie speelt zich in de praktijk verschillend uit afhankelijk van het type investering en de Nederlandse marktcontext.

De Praktische Wisselwerking in Investeringsrondes

De wijze waarop term sheet voorwaarden de focus van due diligence bepalen varieert sterk tussen verschillende investeringsscenario’s, waarbij timing en exclusiviteitsperiodes cruciale factoren zijn voor het succes van de investering plaatsvindt. Start-ups doorlopen vaak verschillende investeringsscenario’s, waarbij iedere fase unieke uitdagingen en aandachtspunten met zich meebrengt.

Bij latere financieringsrondes is het van groot belang om goede afspraken te maken over de voorwaarden, omdat deze direct invloed hebben op de waardering, aandelenverdeling en investeerdersrechten in de volgende fasen.

Series A en Venture Capital Context

Bij Nederlandse VC-rondes volgt doorgaans een typische volgorde waarbij eerst de term sheet wordt onderhandeld en ondertekend, waarna een exclusiviteitsperiode van 6-8 weken start voor due diligence. Investeerders nemen tijdens deze periode de leidende rol in verificatie, terwijl ondernemers transparantie moeten bieden zonder concurrerende processen.

De term sheet bepaalt welke aspecten prioriteit krijgen tijdens due diligence: bij preferente aandelen met liquidation preferences ligt focus op financiële prestaties en exit-scenario’s, terwijl weighted average anti dilution clausules extra aandacht vereisen voor toekomstige financieringsrondes. Bij anti-verwateringsclausules kan het voorkomen dat er extra aandelen worden uitgegeven aan bestaande investeerders om hun belang te beschermen wanneer nieuwe aandelen worden uitgegeven tegen een lagere prijs.

Tijdsdruk ontstaat vaak door exclusiviteitsperiodes, waarbij beide partijen genoodzaakt zijn efficiënt samen te werken om het proces binnen gestelde termijnen af te ronden.

Bedrijfsovername Scenario’s

Bij acquisities door private equity fondsen verschillen de processen aanzienlijk van VC-investeringen in zowel timing als intensiteit. Een Letter of Intent speelt vaak een vergelijkbare rol als een term sheet, maar bevat doorgaans meer bindende elementen en kortere exclusiviteitsperiodes.

Due diligence bij overnames focust meer op volledige controle-overname scenario’s, waarbij aspecten zoals bestaande contracten, aandeelhoudersovereenkomsten en potentiële aansprakelijkheden intensiever worden onderzocht dan bij minderheidsbelangen. In aandeelhoudersovereenkomsten is het belangrijk om de positie van de oprichter te waarborgen, bijvoorbeeld door afspraken te maken over stemrechten en exit-regelingen zodat de oprichter voldoende invloed behoudt bij een overname.

De andere kant van acquisities vereist ook bredere due diligence scope, inclusief integratiemogelijkheden, synergiën en culturele fit-aspecten die minder relevant zijn bij traditionele financieringsrondes. Een ander voorbeeld van governance in overnames is het instellen van een onafhankelijke raad die beslissingen goedkeurt om belangen van alle partijen te waarborgen.

Belangrijkste Aandachtspunten

Waardering vormt het kritieke snijpunt waarbij due diligence bevindingen direct kunnen leiden tot heronderhandeling van term sheet voorwaarden. Lagere waardering kan resulteren als financiële gegevens inconsistenties tonen of als belangrijkste punten uit de business case niet kunnen worden geverifieerd.

Juridische voorwaarden zoals material adverse change clausules beschermen investeerders tegen significante negatieve bevindingen tijdens due diligence, waarbij het aantal aandelen en aandelenkapitaal kunnen worden aangepast. Bij anti-verwateringsclausules is het belangrijk het verschil te kennen tussen weighted average en full ratchet anti-dilution: bij full ratchet anti-dilution wordt de prijs van de aandelen van eerdere investeerders volledig aangepast naar de lagere prijs van nieuwe aandelen, waardoor investeerders maximaal worden beschermd tegen verwatering bij een neerwaartse herwaardering.

Financiële verificatie kan leiden tot EBITDA adjustments of working capital aanpassingen die direct invloed hebben op de nieuwe prijs en de uiteindelijke investeringsbedrag.

Overgang: Om deze complexe wisselwerking succesvol te navigeren is een gestructureerde, stapsgewijze aanpak essentieel.

Kunstmatige Intelligentie in de Financiële Sector

Kunstmatige intelligentie (KI) is in rap tempo een onmisbaar instrument geworden binnen de financiële sector, vooral bij start ups en venture capital fondsen die streven naar een voorsprong in een steeds competitievere markt. Door de inzet van KI kunnen investeerders en ondernemers sneller en nauwkeuriger financiële gegevens analyseren, potentiële investeringen identificeren en risico’s beter beheersen. Dit heeft een grote impact op het gehele investeringsproces, van de eerste waardering tot het opstellen van de term sheet en het uitvoeren van due diligence.

Voor start ups betekent dit dat KI kan worden ingezet om historische financiële prestaties, markttrends en andere relevante data te analyseren. Hierdoor ontstaat een realistischer beeld van de waardering van de onderneming, wat voorkomt dat er een te lage waardering of juist onrealistische verwachtingen ontstaan. Venture capital fondsen gebruiken KI-tools om sneller kansen te spotten en om de belangrijkste voorwaarden van een investering, zoals het investeringsbedrag, het aantal uit te geven aandelen en de liquidation preference, objectief te onderbouwen.

De term sheet blijft het centrale document waarin deze inzichten worden vastgelegd. Door gebruik te maken van KI kunnen partijen tijdens onderhandelingen beter onderbouwde beslissingen nemen over bijvoorbeeld preferente aandelen, de voorwaarden van een converteerbare lening of de keuze voor een mildere variant van de liquidation preference. Dit voorkomt discussies achteraf en zorgt ervoor dat de belangen van investeerders, oprichters en andere aandeelhouders op een eerlijke manier worden afgewogen.

In de praktijk zien we dat KI ook het due diligence proces versnelt en verdiept. Door slimme algoritmes kunnen grote hoeveelheden financiële gegevens en contracten snel worden geanalyseerd, waardoor materiële risico’s eerder aan het licht komen. Dit stelt investeerders in staat om gerichter te onderhandelen over de belangrijkste voorwaarden in de term sheet en om het investeringsbedrag en de waardering aan te passen op basis van objectieve bevindingen.

Een goede voorbereiding blijft essentieel: het tijdig verzamelen en structureren van alle relevante documenten en het betrekken van een ervaren juridisch adviseur zijn onmisbaar om het maximale uit KI te halen. Door de inzet van KI kunnen start ups en investeerders niet alleen sneller tot een overeenkomst komen, maar ook een duurzame relatie opbouwen waarin verwachtingen helder zijn en de belangen van alle aandeelhouders worden beschermd.

De term sheet is daarmee niet alleen een juridisch document, maar ook een strategisch instrument dat dankzij KI steeds dynamischer en data-gedreven wordt. In een series A financiering of bij latere investeringsrondes biedt dit kansen om sneller te schakelen, beter te onderhandelen en de samenwerking tussen fondsen, oprichters en andere aandeelhouders te versterken. Door KI slim te integreren in het investeringsproces, kunnen zowel start ups als investeerders hun doelen efficiënter en met meer vertrouwen realiseren.

Stap-voor-Stap: Het Geïntegreerde Proces Doorlopen

Wanneer te gebruiken: Deze gestructureerde aanpak is cruciaal bij Series A rondes of bedrijfsovernames waarbij zowel ondernemers als investeerders duidelijkheid willen over timing, verantwoordelijkheden en verwachtingen. Ondernemers die financiering zoeken, krijgen onvermijdelijk met deze stappen te maken krijgt om hun belangen en zeggenschap goed te structureren en beschermen.

1. Term Sheet Onderhandelingen en Ondertekening: Onderhandel en onderteken de term sheet inclusief exclusiviteitsbepalingen, waarbij belangrijkste voorwaarden zoals waardering, liquidation preference en anti-verwatering worden vastgelegd. Juridische adviseurs van beide partijen bespreken bindende clausules zoals confidentialiteit.
2. Due Diligence Kick-off met Data Room: Start due diligence met professionele data room voorbereiding en management presentaties. Investeerders krijgen toegang tot financiële gegevens, juridische documenten en operationele informatie. Kunstmatige intelligentie tools worden steeds vaker gebruikt voor document analyse.
3. Due Diligence Bevindingen Analyseren: Analyseer bevindingen en identificeer materiële problemen die impact hebben op term sheet voorwaarden. Heronderhandel waar nodig aspecten zoals waardering, inleg terug garanties of extra bescherming voor investeerders.
4. Definitieve Overeenkomsten Opstellen: Stel definitieve investeringscontract op gebaseerd op zowel term sheet afspraken als due diligence uitkomsten, waarbij alle wijzigingen en aanpassingen worden geïntegreerd in de finale overeenkomst. Zorg ervoor dat de documentatie ook rekening houdt met de belangen van de oprichter richting een volgende ronde, zodat toekomstige investeringsrondes soepel kunnen verlopen en de controle en positie van de oprichter behouden blijven.

Vergelijking: Nederlandse vs Internationale Praktijk

Nederlandse peculiariteiten omvatten langere notariële processen voor aandelenuitgifte en specifieke governance vereisten voor BV en NV structuren. Internationale trends tonen snellere processen door meer gestandaardiseerde term sheet templates en efficiëntere due diligence tools.

In vergelijking met traditionele financiering, zoals bankleningen of persoonlijke investeringen, bieden venture capital en private equity doorgaans meer groeikapitaal en begeleiding, maar stellen zij ook strengere eisen aan het proces en de structuur van de onderneming.

Voor Nederlandse ondernemers betekent dit dat goede voorbereiding extra tijd kan besparen, terwijl investeerders rekening moeten houden met lokale juridische complexiteiten die het proces kunnen vertragen.

Overgang: Ondanks zorgvuldige planning ontstaan er regelmatig uitdagingen die het proces kunnen compliceren of vertragen.

Veelvoorkomende Uitdagingen en Oplossingen

Deze fase is kritiek voor deal-succes omdat miscommunicatie of verkeerde verwachtingen kunnen leiden tot mislukking van investeringen, ongeacht hoe goed de initiële term sheet onderhandelingen zijn verlopen.

Uitdaging 1: Due Diligence Onthult Materiële Problemen

Oplossing: Definieer vooraf in de term sheet wat constitueert als deal-killers versus aanpasbare issues, en implementeer escrow regelingen en prijs-aanpassingsmechanismen voor mildere problemen.

Concrete afspraken over hoe om te gaan met bevindingen voorkomen dat kleine problemen escaleren tot deal-breakers, terwijl beide partijen beschermd blijven tegen onverwachte risico’s.

Uitdaging 2: Tijdsdruk en Exclusiviteitsperiodes

Oplossing: Plan realistisch met professionele data room voorbereiding voordat term sheet gesprekken beginnen, en bouw verlengingsopties in voor complexe situaties die meer tijd vereisen.

Back-up scenario’s helpen voorkomen dat tijdsdruk leidt tot slordige due diligence of overhaaste beslissingen die later problemen veroorzaken in de samenwerking.

Uitdaging 3: Verschillende Verwachtingen Over Scope

Oplossing: Stem het due diligence plan expliciet af op term sheet voorwaarden en maak heldere afspraken over kosten, verantwoordelijkheden en welke bevindingen kunnen leiden tot heronderhandeling.

Duidelijke communicatie over verwachtingen voorkomt dat one party zich overvallen voelt door de intensiteit of richting van het verificatieproces.

Overgang: Met begrip van deze uitdagingen kunnen ondernemers en investeerders het geïntegreerde proces optimaal benutten.

Conclusie en Volgende Stappen

Term sheet en due diligence zijn complementaire processen die elkaar versterken wanneer ze goed worden gecoördineerd, waarbij de term sheet de basis legt en due diligence de verificatie en fine-tuning verzorgt voor succesvolle investeringsdeals.

De belangrijkste takeaway betreft hun wederzijdse afhankelijkheid: een zwakke term sheet leidt tot gefocuste due diligence, terwijl grondige due diligence vaak resulteert in aanpassingen die de uiteindelijke overeenkomst sterker maken voor beide partijen.

Om te beginnen:

1. Bepaal je investeringsstrategie en timeline voordat je term sheet gesprekken start
2. Bereid je data room voor voordat term sheet gesprekken beginnen om vertraging te voorkomen
3. Zoek ervaren juridische en financiële adviseurs die Nederlandse markt en internationale beste praktijken kennen