Wanneer een huwelijk klapt en er een onderneming bij betrokken is, wordt het snel ingewikkeld. De waarde van het bedrijf moet eerlijk op tafel komen, zodat beide ex-partners weten waar ze aan toe zijn.
Een deskundige waardering door een accountant of bedrijfswaarderingsexpert is eigenlijk onmisbaar. Die kijkt niet alleen naar de cijfers, maar ook naar marktomstandigheden en de rechtsvorm van het bedrijf.
Het waarderen van een onderneming hangt sterk af van het huwelijksregime, de rechtsvorm en de gekozen waarderingsmethode. Ondernemers zoeken een eerlijke verdeling, maar willen hun bedrijf ook niet om zeep helpen.
Goede voorbereiding en professionele hulp zijn dan ook geen overbodige luxe.
Waarom is waardering van een onderneming bij echtscheiding essentieel?
De waardering van een onderneming bij echtscheiding bepaalt wie wat krijgt en of het bedrijf kan blijven draaien. Dit heeft flinke impact op de financiële toekomst van beide ex-partners.
Belang voor eerlijke verdeling van huwelijksvermogen
Een onderneming is vaak het grootste deel van het huwelijksvermogen. Zonder goede waardering krijgt de één misschien te veel, de ander te weinig.
De waarde bepaalt de verdeling:
- Boekhoudkundige waarde zegt niet alles
- Toekomstige winsten tellen ook mee
- Marktwaarde geeft het beste beeld
Bij veel scheidingen vliegen partners elkaar in de haren over de bedrijfswaarde. Iedereen heeft wel een eigen idee over wat het bedrijf waard is.
Wat beïnvloedt de waarde?
- Jaarlijkse omzet en winst
- Hoe sterk staat het bedrijf in de markt?
- Groeikansen
- Risico’s in de branche
De rechter gebruikt deze waardering om te bepalen wat de niet-ondernemende partner ontvangt. Een te lage waardering is gewoonweg oneerlijk.
Invloed op partneralimentatie en financiële afwikkeling
De bedrijfswaarde heeft direct invloed op de hoogte van partneralimentatie. Hogere waarde? Dan kan de alimentatie zomaar omhoog schieten.
Gevolgen voor alimentatie:
- Inkomen uit de onderneming telt mee
- Vermogensopbouw is relevant
- Toekomstige inkomsten worden ingeschat
De afwikkeling hangt af van de juiste cijfers. Een verkeerde waardering zorgt voor afspraken waar je later spijt van krijgt.
Soms moeten partners zelfs schulden maken om de ander uit te kopen. Is de waardering te hoog, dan wordt financiering lastig.
Banken kijken kritisch naar de bedrijfswaarde voordat ze geld overmaken.
Praktische gevolgen:
- Uitkoop van de partner
- Verkoop van aandelen
- Verdeling van winsten
- Schulden aflossen
Continuïteit van de onderneming waarborgen
De waardering moet rekening houden met het voortbestaan van het bedrijf. Te veel geld uit het bedrijf trekken? Dan kun je faillissement verwachten.
Risico’s voor het bedrijf:
- Liquiditeitsproblemen door uitkoop
- Verlies van belangrijke klanten
- Bedrijfsvoering raakt verstoord
- Tekort aan werkkapitaal
Een goede waardering kijkt naar wat het bedrijf kan missen zonder in de problemen te komen. Niet alles is direct om te zetten in cash.
Hoe kun je het bedrijf redden?
- Afbetalingsregelingen treffen
- Aandelen verkopen in plaats van uitkoop
- Externe financiering zoeken
- Waarde spreiden over meerdere jaren
De ondernemer moet het bedrijf kunnen voortzetten na de scheiding. Werknemers en klanten willen vertrouwen blijven houden.
Juridische kaders en de invloed van huwelijkse voorwaarden
Het type huwelijkse regeling bepaalt of en hoe de waarde van een onderneming wordt verdeeld. De voorwaarden hebben direct invloed op welk deel van de ondernemingswaarde bij het huwelijksvermogen hoort.
Gemeenschap van goederen en beperkte gemeenschap van goederen
Bij gemeenschap van goederen valt de onderneming volledig in het huwelijksvermogen. Beide partners hebben dan evenveel recht op de waarde van het bedrijf.
De waarde moet bij scheiding eerlijk verdeeld worden. Het maakt niet uit wie het bedrijf startte of runt.
Bij beperkte gemeenschap van goederen werkt het anders. Sinds 1 januari 2018 is dit de standaard bij nieuwe huwelijken.
Alles wat je voor het huwelijk had, blijft buiten de gemeenschap. Een onderneming die al bestond, telt dus meestal niet mee.
Winsten die tijdens het huwelijk in het bedrijf zijn gebleven, vallen vaak wel in de gemeenschap. Dat zorgt nogal eens voor discussie.
Huwelijkse voorwaarden en het verrekenbeding
Met huwelijkse voorwaarden kun je de standaardregels aanpassen. Zo bepaal je samen hoe de ondernemingswaarde bij scheiding wordt behandeld.
Een verrekenbeding wordt vaak gebruikt. Daarmee reken je bepaalde vermogensgroei tijdens het huwelijk alsnog af.
Ook bij huwelijkse voorwaarden ontstaat discussie over winsten die in het bedrijf zijn gebleven. Advocaten vinden meestal dat deze winsten bij het huwelijksvermogen horen.
De precieze tekst van de huwelijkse voorwaarden bepaalt alles. Elke overeenkomst kan weer anders zijn.
Let hierop:
- Wanneer is het bedrijf gestart en wanneer getrouwd?
- Hoe ga je om met winstreserves?
- Zijn er afspraken over de bedrijfswaarde?
Het waarderingsproces: van peildatum tot verdeling
Het waarderen van een onderneming bij echtscheiding verloopt in een aantal stappen. Kies je voor gezamenlijke waardering of schakel je een deskundige in? Dat maakt uit voor de kosten en de snelheid.
Stap-voor-stap het waarderen van de onderneming
De waardering begint met het bepalen van de peildatum. Dat is het moment waarop je de waarde van het bedrijf vastlegt.
Meestal is dat de datum van feitelijke verdeling. Soms wordt de datum van het verzoekschrift gebruikt.
Wat heb je nodig?
- Jaarcijfers van de laatste drie jaar
- Balans en winst-en-verliesrekening
- Belastingaangiften
- Overzicht van stille reserves
- Info over vergunningen en goodwill
De accountant of waarderingsdeskundige duikt in deze documenten. Hij let op persoonlijke goodwill, stille reserves en belastinglatentie.
Waar moet je op letten?
- Is de goodwill persoonlijk of overdraagbaar?
- Welke stille reserves zijn er?
- Wat is een normale beloning voor de ondernemer?
- Zijn er potentiële kopers?
Gezamenlijk bepalen versus inschakelen van een deskundige
Soms kiezen echtgenoten samen een register valuator. Dat bespaart geld en tijd vergeleken met een procedure via de rechter.
Een gezamenlijke aanpak werkt vooral als beide partijen willen meewerken. De deskundige moet onpartijdig zijn en ervaring hebben met waardering bij echtscheiding.
Voordelen van samen kiezen:
- Lagere kosten
- Snellere afhandeling
- Je houdt zelf de regie
- Deskundige met de juiste ervaring
Word je het niet eens? Dan zit er niks anders op dan een waarderingsdeskundige inschakelen. Dat gebeurt vaak als de emoties hoog oplopen of de belangen te ver uit elkaar liggen.
De expert kijkt naar de waarde in het economische verkeer. Oftewel: wat levert het bedrijf echt op als je het verkoopt?
De rol van de rechter bij geschillen
De rechter wijst een waarderingsdeskundige aan als partijen er samen niet uitkomen. Meestal kiest hij een register valuator of een accountant met ervaring in dit soort zaken.
Bevoegdheden van de rechter:
- Aanstelling van deskundige
- Vaststelling van peildatum
- Goedkeuring van waarderingsmethode
- Beslissing over verdeling
Hij kan van de standaard peildatum afwijken als daar goede reden voor is. Denk aan situaties waarin nalatigheid van één partij de waarde drukt.
Een gerechtelijk traject duurt vaak langer en kost meer. De deskundige rapporteert direct aan de rechter, die uiteindelijk de knoop doorhakt.
Rechters pakken het meestal praktisch aan. Ze letten op wat een onderneming echt waard is als je het nú zou moeten verkopen.
Een puur theoretische waardering, bijvoorbeeld met alleen de DCF-methode, krijgt zelden de voorkeur.
Belangrijkste waarderingsmethoden uitgelegd
Er zijn nogal wat manieren om een onderneming te waarderen bij een scheiding. Welke methode je kiest, hangt af van het soort bedrijf en de situatie.
Intrinsieke waarderingsmethode
De intrinsieke waarde draait niet alleen om cijfers. Je kijkt naar het werkelijke eigen vermogen van het bedrijf.
Hierbij herwaardeer je alles tegen de huidige marktprijzen. Machines, gebouwen en voorraden krijgen hun actuele waarde, niet de boekwaarde van jaren terug.
Belangrijke onderdelen van de intrinsieke waarde:
- Werkelijke waarde van bedrijfsmiddelen
- Actuele marktwaarde van voorraden
- Verborgen reserves in het bedrijf
- Werkelijke waarde van onroerend goed
Deze aanpak geeft meestal een realistischer beeld dan alleen boekwaarde. Vooral bij bedrijven met veel fysieke bezittingen die meer waard zijn geworden, werkt dit goed.
Boekwaarde en liquiditeitswaarde
De boekwaarde is nogal rechttoe rechtaan. Je pakt het eigen vermogen uit de boeken: bezittingen min schulden.
Deze methode gebruikt simpelweg de balanscijfers. Het is een basis, maar zegt weinig over de werkelijke waarde.
Liquiditeitswaarde gaat uit van verkoop:
- Opbrengsten van alle bezittingen
- Minus alle schulden
- Minus kosten van verkoop
- Minus liquidatiekosten
De liquiditeitswaarde ligt meestal lager dan bij andere methoden. Je ziet wat er overblijft als je alles verkoopt en de tent sluit.
Rentabiliteitswaarde
Hier draait het om de winst die het bedrijf maakt. De rentabiliteitswaarde kijkt wat die toekomstige winst vandaag waard is.
De berekening werkt als volgt:
Jaarlijkse winst ÷ Rendementseis = Rentabiliteitswaarde
De rendementseis hangt af van het risico. Is het bedrijf risicovoller? Dan ligt de rendementseis hoger en zakt de waarde.
Factoren die meespelen:
- Gemiddelde winst van de laatste jaren
- Verwachte toekomstige ontwikkelingen
- Risico’s in de sector
- Persoonlijke goodwill van de ondernemer
Vooral bij eenmanszaken moet je opletten. De persoonlijke goodwill verdwijnt vaak als de ondernemer vertrekt.
Discounted cash flow (DCF) methode
De DCF-methode is behoorlijk uitgebreid. Je kijkt naar alle toekomstige geldstromen die het bedrijf naar verwachting gaat opleveren.
Je maakt prognoses voor meerdere jaren vooruit. Alle verwachte inkomsten en uitgaven tel je bij elkaar op en reken je terug naar nu.
Stappen in de DCF-methode:
- Prognose van kasstromen voor 5-10 jaar
- Berekening van eindwaarde na die periode
- Terugrekenen naar huidige waarde
- Aftrekken van netto schulden
De DCF-methode geeft een volledig beeld van wat een bedrijf waard is. Je houdt rekening met groei, investeringen en veranderende marktomstandigheden.
Het vraagt wel veel kennis en een scherpe blik op prognoses. Kleine aanpassingen in de aannames kunnen de uitkomst flink veranderen.
Specifieke aandachtspunten per ondernemingsvorm
Elke ondernemingsvorm vraagt om een eigen waarderingsaanpak bij echtscheiding. De rechtsvorm bepaalt hoe je het vermogen waardeert en verdeelt.
Waardering van een eenmanszaak
Bij een eenmanszaak lopen privé- en bedrijfsvermogen door elkaar. Dat maakt het waarderen een stuk lastiger.
Vermogensvermenging speelt hier een grote rol. Alle bedrijfsmiddelen zijn automatisch onderdeel van het huwelijksvermogen. Dus machines, voorraden, vorderingen en goodwill tellen allemaal mee.
Een accountant moet goed uitzoeken wat zakelijk is en wat privé. Die posten lopen vaak door elkaar in de administratie.
Schulden van de eenmanszaak zijn ook persoonlijke schulden van de ondernemer. Ze tellen dus ook mee bij de verdeling. De ex-partner kan er zelfs voor aansprakelijk zijn.
Je waardeert meestal via de intrinsieke waarde methode. Alle activa en passiva krijgen hun marktwaarde. Ook stille reserves in panden of machines neem je mee.
Behandeling van aandelen en zakelijke partners
Bij een BV of NV vormen de aandelen het vermogensdeel. De onderneming zelf blijft gewoon bestaan tijdens de scheiding.
Aandelenwaardering kan op verschillende manieren. De intrinsieke waarde kijkt naar het eigen vermogen van de BV. De DCF-methode rekent met toekomstige winsten.
Zakelijke partners hebben invloed op de waardering. Bij een minderheidsbelang krijg je vaak een korting, want je hebt minder te zeggen.
Persoonlijke goodwill telt vooral bij kleinere bedrijven. Als de winst volledig afhankelijk is van de ondernemer, is de onderneming voor anderen minder waard.
Zijn er meerdere aandeelhouders? Dan kunnen er afspraken zijn over verkoop van aandelen. Statutaire bepalingen kunnen de overdracht beperken. Dat drukt de waarde bij echtscheiding.
Invloed op fiscale aspecten
Elke ondernemingsvorm heeft z’n eigen fiscale gevolgen bij waardering en overdracht. Die aspecten bepalen de netto waarde die je kunt verdelen.
Bij een eenmanszaak zijn alle stille reserves direct belast met inkomstenbelasting. De ondernemer moet daar rekening mee houden bij de waardering.
BV-aandelen vallen onder de aanmerkelijkbelangregeling. De belasting komt pas bij verkoop of uitkering. Die latente belasting verlaagt de waarde van de aandelen.
Een accountant berekent de belastinglatentie op verschillende manieren. De nominale waarde kijkt niet naar uitstel, terwijl de contante waarde de belasting terugrekent naar nu.
Verliescompensatie kan de belastingclaim verlagen. Heeft het bedrijf verliesvoorraad, dan is er minder belastingdruk. Dat verhoogt de netto waarde.
Praktische tips en het belang van deskundige begeleiding
Een goede waardering vraagt om vakkennis en onafhankelijkheid. De hoogte van de waardering bepaalt niet alleen de verdeling, maar ook de alimentatie. Daarom is professionele begeleiding eigenlijk onmisbaar.
Redelijke prijs en risico’s van te hoge of te lage waardering
Een verkeerde waardering kan flinke financiële gevolgen hebben. Is de waardering te hoog? Dan moet de ondernemer misschien meer betalen dan redelijk is.
Dat kan tot liquiditeitsproblemen leiden. Er blijft dan te weinig geld over om het bedrijf draaiende te houden.
Is de waardering juist te laag, dan krijgt de ex-partner minder dan waar hij of zij recht op heeft.
Belangrijke risico’s bij verkeerde waardering:
- Ondernemer kan bedrijf niet meer voortzetten
- Ex-partner krijgt onterecht minder uitkering
- Juridische procedures worden nodig
- Extra kosten voor hernieuwde waardering
Een register valuator of erkende accountant helpt dit te voorkomen. Die gebruikt objectieve waarderingsmethoden en kijkt onafhankelijk naar de cijfers.
Voorkomen van dubbele telling bij alimentatie
Bij alimentatieberekeningen moet je oppassen voor dubbele telling van bedrijfswaarde. Dit gebeurt als je zowel de bedrijfswaarde verdeelt als de winst gebruikt voor alimentatie.
De waarderingsdeskundige moet duidelijk maken welk deel van de bedrijfswinst al in de bedrijfswaarde zit. Anders betaal je als ondernemer dubbel.
Voorbeeld van dubbele telling:
- Bedrijfswaarde: €200.000 (gebaseerd op jaarwinst €40.000)
- Alimentatie: €1.500 per maand (gebaseerd op dezelfde €40.000 winst)
- Resultaat: ondernemer betaalt voor hetzelfde geld twee keer
Een ervaren accountant maakt onderscheid tussen vermogenswaarde en inkomenswaarde. Zo voorkom je oneerlijke berekeningen.
Het inschakelen van een onafhankelijke deskundige
Een onafhankelijke register valuator zorgt voor een objectieve en juridisch houdbare waardering. Deze deskundige heeft geen belang bij een hoge of lage uitkomst.
Beide partners kunnen samen één deskundige kiezen. Dat bespaart flink op de kosten en voorkomt eindeloze discussies over verschillende waarderingen.
Voordelen van één gezamenlijke deskundige:
- Lagere kosten dan twee aparte experts
- Sneller proces
- Minder discussie over methoden
- Rechtbank accepteert uitkomst sneller
Komen partners er samen niet uit? Dan schakelt ieder vaak een eigen deskundige in. Soms wijst de rechtbank zelfs een derde, onafhankelijke waarderingsdeskundige aan om knopen door te hakken.
Het is slim om altijd te kiezen voor iemand met ervaring in echtscheidingswaarderingen. Zo’n deskundige weet precies wat de juridische eisen zijn en waar de valkuilen liggen.
Veelgestelde vragen
De waardering van een onderneming bij echtscheiding roept vaak specifieke vragen op. Vooral over methoden, procedures en fiscale gevolgen.
Welke methoden worden er gebruikt om een bedrijf te waarderen in het geval van een echtscheiding?
Er bestaan verschillende waarderingsmethoden voor bedrijven tijdens een scheiding. De DCF-methode (discounted cash flow) berekent de huidige waarde van toekomstige kasstromen.
De boekwaardemethode kijkt puur naar het eigen vermogen op de balans. Heel simpel, maar het zegt weinig over de echte marktwaarde.
Met de vergelijkingsmethode leg je het bedrijf naast soortgelijke ondernemingen die recent zijn verkocht. Dat werkt vooral goed in sectoren waar genoeg vergelijkingsmateriaal is.
De liquidatiemethode komt om de hoek kijken als het bedrijf niet levensvatbaar is. Hierbij tel je de waarde van losse onderdelen bij elkaar op.
Hoe wordt de waarde van ondernemingsvermogen bepaald bij een scheiding?
Het ondernemingsvermogen wordt gewaardeerd op basis van de waarde in het economische verkeer. Dat is eigenlijk wat een onafhankelijke derde voor het bedrijf zou willen betalen.
Financiële cijfers vormen de basis voor deze waardering. Denk aan winst- en verliesrekeningen, balansen en kasstroomoverzichten van meerdere jaren.
Marktomstandigheden maken nogal wat uit. Een bedrijf in een groeimarkt is meer waard dan eentje in een krimpende sector.
De rechtsvorm van het bedrijf speelt ook een rol. Eenmanszaken en besloten vennootschappen worden anders beoordeeld.
Wat is de rol van een onafhankelijke waardeerder of deskundige bij de bedrijfswaardering tijdens een echtscheidingsprocedure?
Een onafhankelijke waardeerder stelt een objectieve waardering op die beide partijen kunnen accepteren. Deze deskundige heeft geen belang bij de uitkomst.
De waardeerder duikt diep in alle financiële gegevens van het bedrijf. Hij kijkt ook naar de markt en de verwachtingen voor de toekomst.
De rechter volgt meestal het oordeel van een erkende deskundige. Zo voorkom je eindeloze discussies tussen de ex-partners.
De waardeerder zet alles netjes op papier in een rapport. Dat rapport vormt de basis voor de verdeling van het huwelijksvermogen.
Op welke wijze wordt goodwill meegenomen in de waardering van een onderneming bij een scheiding?
Goodwill is de meerwaarde bovenop de boekwaarde van de activa. Het gaat om zaken als klantentrouw, reputatie en marktpositie.
De waardeerder kijkt naar de rol van de ondernemer bij het ontstaan van goodwill. Persoonlijke goodwill hangt vaak samen met de ondernemer zelf.
Bedrijfsgoodwill bestaat los van de ondernemer. Die waarde telt meestal volledig mee in de waardering.
De waardeerder bepaalt welk deel van de goodwill overdraagbaar is. Alleen dat deel telt mee voor de verdeling.
Hoe wordt omgegaan met de waardering van aandelen van een besloten vennootschap in een echtscheidingsproces?
Aandelen in een BV waardeer je op basis van de waarde van de hele vennootschap. De waardeerder kijkt eerst naar het totale bedrijf.
Het aantal aandelen en het percentage zijn bepalend voor de waarde van het aandelenpakket. Minderheidsaandelen krijgen vaak een korting.
Aandeelhoudersovereenkomsten kunnen de verhandelbaarheid beperken. Zulke afspraken drukken de waarde van de aandelen.
De statuten van een BV zijn belangrijk bij de waardering. Sommige statuten bevatten specifieke regels voor waardering bij overdracht.
Welke fiscale aspecten moeten worden overwogen bij het waarderen van een bedrijf voor de verdeling bij een echtscheiding?
Inkomstenbelasting kan verschuldigd zijn over de waardestijging van het bedrijf tijdens het huwelijk. Hoeveel belasting je betaalt, hangt af van de gekozen waarderingsmethode.
Schenkingsbelasting komt in beeld als een partner zijn aandeel in het bedrijf overdraagt. Bij overdrachten in het kader van echtscheiding geldt meestal een uitzondering.
Vennootschapsbelasting speelt een rol bij de verdeling van aandelen in een BV. Sommige transacties kunnen fiscale gevolgen hebben voor de vennootschap zelf.
Een fiscaal adviseur kan echt helpen om de belastingdruk te beperken. Met wat slimme planning voorkom je nare verrassingen na de scheiding.
