Welke gevolgen heeft een strafrechtelijke veroordeling voor werk en reizen?

Een strafrechtelijke veroordeling heeft vaak zware en langdurige gevolgen, zeker voor uw werk en de mogelijkheid om naar het buitenland te reizen. Het kan uw kansen op een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) flink verkleinen – een document dat voor talloze banen onmisbaar is. Daarnaast kan het de deur naar landen als de VS of Canada stevig in het slot gooien.

De onzichtbare gevolgen van een strafblad

Een veroordeling door de strafrechter is veel meer dan alleen de straf die wordt opgelegd. Het laat een juridisch spoor na, een ‘strafblad’, dat onverwachte deuren kan sluiten in uw professionele en persoonlijke leven, lang nadat de zaak juridisch is afgerond. Veel mensen beseffen pas achteraf hoe diep deze gevolgen kunnen ingrijpen.

De impact voelt u ver buiten de rechtbank. Het raakt uw vermogen om bepaalde beroepen uit te oefenen, vrijwilligerswerk te doen of zelfs een stageplaats te bemachtigen. Zowel de maatschappelijke beeldvorming als de formele eisen van werkgevers en overheden weven een complex web van hindernissen.

Wat dit artikel voor u betekent

In deze gids ontrafelen we de concrete gevolgen die een strafblad met zich meebrengt. We leggen uit hoe uw verleden uw toekomst kan beïnvloeden en geven u praktische handvatten om door deze nieuwe realiteit te navigeren.

We zoomen in op de belangrijkste struikelblokken:

• De VOG-aanvraag: De sleutel tot veel banen, en waarom een strafblad deze deur kan sluiten.
• Carrièrebeperkingen: Welke sectoren extra strenge eisen stellen en hoe u daarmee om kunt gaan.
• Internationale reisbeperkingen: Waarom een vakantie of zakenreis plotseling onmogelijk kan worden.

Beschouw dit artikel als uw gids door de complexe wereld na een veroordeling. We bieden heldere uitleg en direct toepasbaar advies, zodat u beter begrijpt waar u staat en welke stappen u kunt zetten. Het doel is u te informeren over de harde realiteit, van VOG-screenings tot de strikte visumcontroles aan de grens.

Snelle overzicht van de gevolgen van een strafblad

Om de meest directe gevolgen in kaart te brengen, hebben we de belangrijkste punten voor u samengevat. Dit overzicht helpt u snel te zien waar de grootste uitdagingen liggen.

Zoals de tabel laat zien, zijn de gevolgen niet beperkt tot één aspect van uw leven. Ze kunnen doorwerken in uw carrière, uw persoonlijke vrijheid en uw toekomstplannen. In de rest van dit artikel gaan we dieper op elk van deze onderwerpen in.

De Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG): een onmisbare sleutel

Voor talloze banen en vrijwilligersfuncties in Nederland is de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) simpelweg de sleutel tot de voordeur. Zonder dit document blijft die deur voor veel kansen gesloten. Een strafrechtelijke veroordeling kan die sleutel echter onbruikbaar maken, met directe en voelbare gevolgen voor je carrière.

Wanneer je een VOG aanvraagt, duikt de Dienst Justis – de screeningsautoriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid – in je verleden. Ze onderzoeken of jouw justitiële documentatie een risico vormt voor de specifieke functie of het doel waarvoor je de VOG nodig hebt. Dit is gelukkig geen zwart-wit beoordeling; de context is alles.

Hoe wordt een delict gewogen?

Het screeningsproces is een zorgvuldige belangenafweging. Justis kijkt niet alleen óf je een strafblad hebt, maar spitst zich vooral toe op de aard van het delict in relatie tot de baan die je ambieert.

Stel, je solliciteert als accountant. Een veroordeling voor fraude of verduistering weegt dan vanzelfsprekend veel zwaarder dan een oude snelheidsovertreding. Andersom zal een zware verkeersovertreding juist wél een struikelblok zijn voor een baan als taxichauffeur, maar veel minder relevant zijn voor een functie in de IT.

Een VOG-beoordeling draait om de vraag: vormt het gedrag uit het verleden een onaanvaardbaar risico voor de toekomstige functie? De relevantie van het delict is hierin de belangrijkste factor.

Een veroordeling kan dus aanzienlijke gevolgen hebben. Zelfs relatief lichte strafbare feiten, zoals een taakstraf van minder dan 40 uur, kunnen al een strafblad opleveren dat de professionele toekomst negatief beïnvloedt. Dit heeft directe impact op je toegang tot werk, stages en vrijwilligersactiviteiten. Een volledige analyse van de gevolgen voor jongeren lees je in dit onderzoek van de Universiteit Leiden.

De rol van de terugkijktermijn

Een cruciale factor in het hele proces is de terugkijktermijn. Dit is de periode waarin Justis terugkijkt in je justitiële documentatie.

• Standaardtermijn: De algemene terugkijktermijn is vier jaar. Delicten die langer dan vier jaar geleden zijn, worden in principe niet meegenomen in de beoordeling.
• Uitzonderingen: Voor bepaalde functies, denk aan de beveiliging, het onderwijs of de taxibranche, gelden langere termijnen van vijf tot tien jaar.
• Zedendelicten: Hiervoor geldt een onbeperkte terugkijktermijn.

De termijn start op de datum van de rechterlijke uitspraak. Voor jongeren tot 23 jaar hanteert men overigens een kortere standaardtermijn van twee jaar, tenzij het om zware misdrijven of zedendelicten gaat.

Wat als je VOG-aanvraag wordt afgewezen?

Een afwijzing betekent niet direct het einde van de weg. Je ontvangt eerst een ‘voornemen tot afwijzing’, waarin de redenen worden uitgelegd. Vanaf dat moment krijg je de kans om je ‘zienswijze’ in te dienen.

Dit is jouw moment om je kant van het verhaal te vertellen en te beargumenteren waarom je de VOG alsnog zou moeten krijgen. Het is zeer verstandig om hierbij juridisch advies in te winnen. Mocht de aanvraag daarna alsnog definitief worden afgewezen, dan kun je in bezwaar gaan en eventueel in beroep bij de rechter.

Uw carrièrekansen na een veroordeling

Een strafblad heeft niet alleen invloed op uw VOG-aanvraag. In de praktijk kan het de deuren naar specifieke beroepen en sectoren direct sluiten. Veel branches hanteren namelijk eigen, strenge integriteitseisen die veel verder gaan dan de VOG-procedure. De gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling voor uw werk zijn dus breder dan veel mensen denken.

Bepaalde delicten worden in specifieke sectoren als bijzonder problematisch ervaren. De aard van het misdrijf wordt dan direct gekoppeld aan de kernwaarden van de branche, wat de deur op slot doet.

• Financiële sector: Delicten als fraude, verduistering of witwassen maken een loopbaan in de bank- of verzekeringswereld praktisch onmogelijk.
• Overheid en justitie: Een veroordeling voor een geweldsmisdrijf, corruptie of meineed sluit functies bij de politie, defensie of in de rechtspraak uit.
• Beveiliging: Elk delict dat ook maar enige twijfel zaait over uw betrouwbaarheid, zoals diefstal of geweld, is een absolute dealbreaker.

De impact van een veroordeling kan zelfs doorwerken in de bedrijfsvoering van werkgevers. In 2020-2021 werden bijvoorbeeld tien strafrechtelijke onderzoeken naar arbeidsuitbuiting afgerond, naast 52 bestuursrechtelijke onderzoeken. Zulke zaken maken bedrijven extra voorzichtig en kunnen ertoe leiden dat ze werknemers met een relevant strafblad weren om risico’s te minimaliseren. Meer hierover leest u in de monitor over de gevolgen van arbeidsuitbuiting.

Het beroepsverbod als directe maatregel

In sommige gevallen kan de rechter als onderdeel van de straf een beroepsverbod opleggen. Dit is een directe en bindende maatregel die u verbiedt om een specifiek beroep uit te oefenen, voor een bepaalde periode. Dit gebeurt vaak wanneer het misdrijf direct te maken heeft met het werk, zoals een arts die een ernstige medische fout begaat of een financieel adviseur die fraudeert.

Een beroepsverbod is een van de zwaarste professionele consequenties die een veroordeling kan hebben. Het beperkt niet alleen uw huidige mogelijkheden, maar dwingt u vaak om een compleet nieuwe carrière te overwegen.

Moet u uw verleden melden tijdens een sollicitatie?

Een vraag die vaak opkomt: bent u verplicht om uw strafblad te melden tijdens een sollicitatiegesprek? Het korte antwoord is: nee, meestal niet. Een werkgever mag hier alleen naar vragen als het direct relevant is voor de functie.

Een taxibedrijf mag bijvoorbeeld informeren naar verkeersdelicten, maar een softwarebedrijf heeft dat recht niet. U hoeft alleen informatie te delen die strikt noodzakelijk is om uw geschiktheid voor die specifieke rol te beoordelen.

Toch kan openheid soms de beste strategie zijn. Als u verwacht dat uw verleden via een VOG-aanvraag of een andere screening toch naar boven komt, kan het verstandiger zijn om het zelf voorzichtig ter sprake te brengen.

Hoe pakt u dat zorgvuldig aan? Hier een paar tips:

1. Kies het juiste moment: Begin er niet direct over, maar wacht tot er een zekere vertrouwensband is opgebouwd in het gesprek.
2. Wees beknopt en feitelijk: Vertel wat er is gebeurd zonder onnodige details of excuses. Hou het zakelijk.
3. Focus op wat u hebt geleerd: Leg de nadruk op de lessen die u uit uw verleden hebt getrokken en hoe u sindsdien als persoon bent gegroeid.
4. Verbind het met de toekomst: Maak duidelijk waarom u, ondanks uw verleden, de juiste persoon bent voor de baan en hoe u uw ervaringen juist positief kunt inzetten.

Reizen met een strafblad buiten Europa

Die langverwachte droomvakantie of cruciale zakenreis kan al bij de douane in duigen vallen, nog voor hij goed en wel begonnen is. Terwijl reizen binnen het Schengengebied meestal geen problemen oplevert, hanteren veel landen buiten Europa een bijzonder streng toelatingsbeleid. Een strafrechtelijke veroordeling kan dan zomaar een onoverkomelijke hindernis worden.

Landen als de Verenigde Staten, Canada en Australië staan erom bekend hier heel strikt in te zijn. Voor hen is een strafblad meer dan een administratieve notitie; het wordt gezien als een indicator voor een potentieel risico. Dit kan leiden tot een directe weigering van je visum of zelfs de toegang tot het land. Vooral veroordelingen voor gewelds-, drugs- of zedendelicten wegen zwaar en resulteren vaak in een langdurig inreisverbod. Meer achtergrond over dit internationale beleid vind je in dit onderzoek naar de extraterritoriale gevolgen van strafrechtelijke beslissingen.

De Verenigde Staten: een speciaal geval

De VS staat bekend om haar rigide immigratiebeleid. Voor de meeste Nederlandse reizigers lijkt de ESTA-procedure (Electronic System for Travel Authorization) een simpele formaliteit. Voor iemand met een strafblad is dit echter het eerste en vaak grootste struikelblok.

Tijdens de ESTA-aanvraag krijg je namelijk een paar cruciale vragen voor je kiezen. Bijvoorbeeld: “Bent u ooit gearresteerd of veroordeeld voor een misdrijf dat heeft geleid tot ernstige schade aan eigendommen, of ernstige schade aan een andere persoon of overheidsinstantie?” Een andere vraag gaat specifiek over drugsdelicten.

Het beantwoorden van deze vragen vereist absolute eerlijkheid. Liegen op een ESTA-formulier wordt beschouwd als fraude. Als dit uitkomt, riskeer je een levenslang inreisverbod, zelfs als je met je leugen in eerste instantie het land binnen was gekomen.

Moet je op zo’n vraag ‘ja’ antwoorden? Dan wordt je ESTA vrijwel zeker geweigerd. Dit betekent niet per se dat je de VS nooit meer in komt, maar je zult de veel complexere en duurdere procedure voor een regulier visum moeten doorlopen. Dit houdt in dat je wordt uitgenodigd voor een persoonlijk interview op het consulaat, waar jouw situatie wordt beoordeeld. In sommige gevallen kun je een ‘waiver of ineligibility’ aanvragen, maar dit is een lang en onzeker traject.

Strikte regels in Canada en Australië

Net als de VS hebben ook Canada en Australië strenge criteria voor reizigers met een crimineel verleden.

• Canada: Dit land beschouwt vrijwel iedereen met een strafblad als ‘criminally inadmissible’. Zelfs een veroordeling die in Nederland als relatief licht wordt beschouwd, kan in Canada als een ernstig misdrijf worden gezien. Je moet kunnen aantonen dat je gerehabiliteerd bent, wat vaak pas mogelijk is vijf tot tien jaar na het uitzitten van je straf.
• Australië: Hier wordt een zogenoemde ‘character test’ toegepast. Een visumaanvraag kan worden geweigerd als je een ‘substantieel strafblad’ hebt. Dat wordt gedefinieerd als een gevangenisstraf van 12 maanden of langer, zelfs als deze voorwaardelijk is opgelegd.

Hoe zit het met reizen binnen het Schengengebied?

Binnen de Europese Unie en het Schengengebied is reizen met een strafblad gelukkig een stuk eenvoudiger. Dankzij het vrije verkeer van personen zijn er doorgaans geen grenscontroles. In principe kun je dus zonder problemen op reis.

Toch zijn er uitzonderingen. Bij ernstige delicten, met name die gerelateerd zijn aan terrorisme, zware georganiseerde misdaad of mensenhandel, kan je informatie gedeeld worden via het Schengeninformatiesysteem (SIS II). Mocht je dan bij een (incidentele) controle worden staande gehouden, kan dit alsnog problemen opleveren. Hoewel dit voor minder zware vergrijpen zelden voorkomt, is het risico nooit helemaal nul. Een goede voorbereiding, ongeacht je bestemming, blijft dus essentieel.

Hoe u de negatieve gevolgen kunt beperken

Een strafblad is een gegeven, maar dat betekent niet dat uw toekomst vastligt. De gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling voor uw werk of reisplannen kunnen ingrijpend zijn, maar er zijn manieren om de regie weer in eigen hand te nemen. U bent immers meer dan een fout uit het verleden, en met de juiste aanpak kunt u dat laten zien.

Het draait allemaal om één ding: aantonen dat u gerehabiliteerd bent. Dit houdt in dat u hebt geleerd van wat er is gebeurd en nu een betrouwbaar lid van de samenleving bent. Dit is geen vaag concept, maar iets wat u met concrete acties kunt onderbouwen.

Toon uw betrouwbaarheid en rehabilitatie

De meest overtuigende manier om te laten zien dat u veranderd bent, is door een periode van stabiel en positief gedrag. Zo bouwt u een nieuw ‘trackrecord’ op dat de oude misstap kan overschaduwen. Dit is van onschatbare waarde, zowel in de ogen van een potentiële werkgever als bij een buitenlandse overheid.

Een paar concrete stappen die u kunt nemen:

• Wacht de terugkijktermijn af: Zoals we eerder bespraken, is tijd uw bondgenoot. Na het verstrijken van de termijn wordt een VOG vaak alsnog verleend. Geduld en in die periode geen nieuwe strafbare feiten plegen, zijn dus cruciaal.
• Doe vrijwilligerswerk: Door u in te zetten voor de maatschappij toont u betrokkenheid en een groot verantwoordelijkheidsgevoel.
• Volg een opleiding of cursus: Investeren in uzelf laat zien dat u vooruitkijkt en ambitie hebt om uw leven een positieve wending te geven.

Dergelijke acties helpen niet alleen om een beter beeld van uzelf te schetsen, maar vergroten ook uw zelfvertrouwen en leveren u nieuwe vaardigheden op.

Wees proactief en strategisch in uw communicatie

Als u solliciteert, is eerlijkheid vaak de beste – hoewel misschien ook de spannendste – weg. Weet u dat een VOG-aanvraag onderdeel is van de procedure? Dan is het meestal verstandiger om zelf het initiatief te nemen. Een werkgever heeft liever dat u open kaart speelt dan dat er later een onverwachte verrassing opduikt.

Een veelgemaakte fout is het verleden proberen te verbergen of te bagatelliseren. Een betere aanpak is om het kort en feitelijk te benoemen, de nadruk te leggen op wat u ervan geleerd heeft, en daarna direct de focus te verleggen naar uw kwalificaties voor de functie.

Bereid een korte, constructieve uitleg voor. Leg uit wat er is gebeurd, neem verantwoordelijkheid en benadruk hoe u sindsdien bent gegroeid. Koppel dit vervolgens aan waarom u juist dé gemotiveerde en betrouwbare kandidaat bent die zij zoeken.

Zoek juridische bijstand voor specifieke situaties

Voor complexe zaken, en dan met name reisbeperkingen, is juridische hulp eigenlijk onmisbaar. Zelf een weg proberen te vinden door de ingewikkelde regels van bijvoorbeeld de Amerikaanse immigratiedienst is vaak een recept voor teleurstelling.

Een gespecialiseerde advocaat kan u helpen bij:

1. Het aanvragen van een ‘waiver of ineligibility’: Dit is een speciale ontheffing die, ondanks uw strafblad, toegang tot de Verenigde Staten mogelijk kan maken.
2. De voorbereiding op een visuminterview: Een advocaat weet precies welke documenten nodig zijn en hoe u uw zaak overtuigend kunt presenteren op het consulaat.
3. Bezwaar maken tegen een afgewezen VOG: Bent u van mening dat uw VOG onterecht is afgewezen? Een jurist kan u helpen een sterke ‘zienswijze’ op te stellen en u begeleiden als u in beroep wilt gaan.

Het inschakelen van een expert is een investering in uw toekomst. Het vergroot uw kansen aanzienlijk en geeft u de rust dat u er alles aan heeft gedaan om de negatieve gevolgen van uw strafblad te minimaliseren. Voor advies op maat kunt u altijd terecht bij een kantoor als Law & More.

Veelgestelde vragen over een strafblad

Als u te maken krijgt met een strafrechtelijke veroordeling, is het logisch dat er allerlei vragen door uw hoofd spoken. De onzekerheid over de gevolgen voor uw werk, een vergunningaanvraag of die ene vakantie naar het buitenland kan behoorlijk stressvol zijn. Om u snel van duidelijke informatie te voorzien, geven we hier antwoord op de vragen die we het vaakst voorbij zien komen.

Hoe lang blijft een strafblad eigenlijk bestaan?

Een strafblad, dat officieel ‘justitiële documentatie’ heet, verdwijnt niet zomaar. Hoe lang de registratie blijft staan, hangt helemaal af van de zwaarte van het delict.

• Voor overtredingen (denk aan een lichte snelheidsovertreding) geldt een termijn van 5 jaar.
• Voor misdrijven waar minder dan 6 jaar gevangenisstraf op staat, is de termijn 20 jaar.
• Bij zwaardere misdrijven met een straf van 6 jaar of meer, geldt een termijn van 30 jaar.

Een belangrijk detail: deze termijnen beginnen pas te lopen nadat de straf volledig is uitgevoerd of de zaak definitief is afgedaan. Voor zedendelicten gelden overigens uitzonderlijk lange bewaartermijnen die kunnen oplopen tot wel 80 jaar.

Kan ik een strafblad laten verwijderen of opschonen?

Nee, u kunt een strafblad niet actief laten ‘opschonen’ of eerder laten verwijderen. De registratie en de bijbehorende bewaartermijnen zijn strikt wettelijk vastgelegd. De enige manier waarop gegevens verdwijnen, is door het verstrijken van die wettelijke termijn.

Er bestaat geen procedure om een verzoek in te dienen voor een vroegtijdige verwijdering, zelfs niet als de gevolgen voor uw carrière zwaar wegen. Zodra de termijn voorbij is, worden de gegevens automatisch uit het systeem gehaald.

Ziet elke werkgever zomaar mijn strafblad?

Nee, gelukkig niet. Een werkgever kan uw justitiële documentatie niet zelf opvragen of inzien. Ze krijgen alleen indirect informatie via een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Als u geen VOG krijgt, weet de werkgever dat er een relevant strafbaar feit op uw naam staat, maar de precieze details van de veroordeling zien ze niet.

Zoals we eerder bespraken, wordt een VOG alleen geweigerd als het gepleegde delict een risico vormt voor die specifieke functie. Voor de vele banen waar geen VOG vereist is, blijft uw strafblad dus volledig onzichtbaar, tenzij u er zelf over besluit te vertellen.

Levert een simpele geldboete ook al een strafblad op?

Ja, dat kan zeker. Een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie (OM) voor een misdrijf, zoals een boete voor winkeldiefstal of een taakstraf voor vernieling, leidt direct tot een aantekening op uw strafblad. Dit gebeurt ook als er helemaal geen rechter aan te pas is gekomen.

Bij overtredingen, zoals de meeste verkeersboetes, krijgt u alleen een strafblad als de boete hoger is dan € 100,-. Een simpele parkeerboete levert dus geen registratie op, maar een zwaardere verkeersovertreding wel. De impact van zo’n registratie voor een overtreding is uiteraard veel kleiner dan die van een misdrijf.