Inleiding
In 2023 werden 225.000 Nederlanders van 15 jaar of ouder slachtoffer van stalking. Dit betrof 137.000 vrouwen en 90.000 mannen. Vaak kent het slachtoffer de stalker, bijvoorbeeld een ex-partner, kennis, familielid, collega of vriend. Bij Law & More begrijpen we hoe belangrijk het is om snel en effectief in te grijpen, of u nu slachtoffer bent of wordt beschuldigd van stalking. In deze blog bespreken we wat stalking precies inhoudt, welke juridische stappen mogelijk zijn en hoe wij u kunnen ondersteunen.
Wat is stalking?
Stalking is het herhaaldelijk lastigvallen van iemand op een manier die angst of onrust veroorzaakt. Waar stalking vroeger vaak fysiek plaatsvond, zoals het opwachten op straat, zien we tegenwoordig een toename van online stalking. Dit kan bestaan uit dreigende berichten, herhaaldelijke telefoontjes, pogingen om social media-accounts te hacken of het verspreiden van leugens over het slachtoffer en diens familie. Het is belangrijk om dit gedrag serieus te nemen en actie te ondernemen. Wacht niet te lang om juridische stappen te zetten – hoe eerder u ingrijpt, hoe sneller wij u kunnen helpen.
Vormen van stalking
Stalking kan verschillende vormen aannemen. Hier zijn de meest voorkomende gedragingen:
- Fysiek volgen: De stalker volgt het slachtoffer op straat, naar werk, school of andere locaties.
- Communicatie: Dit kan variëren van herhaaldelijk bellen, sms’en, e-mails sturen tot het achterlaten van berichten op sociale media.
- Surveillance: De stalker houdt het slachtoffer continu in de gaten, mogelijk met behulp van technologie zoals GPS-trackers of verborgen camera’s.
- Intimidatie: Bedreigingen of andere vormen van agressief gedrag om angst in te boezemen.
Checklist bij stalking
Hoe meer vragen met “ja” beantwoord worden, hoe groter de kans dat er sprake is van stalking:
- Is de stalking al langer dan twee weken aan de gang?
- Investeert de stalker veel tijd, energie en/of geld?
- Volgt de stalker het slachtoffer naar verschillende locaties zoals werk, school, of huis?
- Heeft de stalker geprobeerd contact op te nemen via verschillende kanalen (telefoon, e-mail, social media)?
- Heeft de stalker ongewenste cadeaus of pakketjes naar het slachtoffer gestuurd?
- Heeft de stalker persoonlijke informatie van het slachtoffer gebruikt om deze te intimideren of schade toe te brengen?
- Hebben stalker en slachtoffer een intieme relatie gehad?
- Heeft de stalker eerder geweld gebruikt?
- Heeft de stalker aangegeven ten einde raad te zijn?
- Heeft de stalker gedreigd met moord of zelfmoord?
- Laat de stalker heftige boosheid zien?
- Heeft de stalker spullen van het slachtoffer vernield?
- Is het slachtoffer erg bang voor de stalker en diens gedragingen?
- Is de stalker ooit gearresteerd of veroordeeld voor stalking of gerelateerde misdrijven?
Stalking in de praktijk: slachtoffers
Voor slachtoffers kan stalking leiden tot aanzienlijke emotionele en psychische stress. Bij Law & More begrijpen we dat uw veiligheid en rust prioriteit hebben. Veelvoorkomende gevolgen zijn:
- Angst en onveiligheid: Slachtoffers voelen zich constant in de gaten gehouden, wat hun dagelijkse leven kan ontwrichten.
- Sociale isolatie: Uit angst voor confrontaties beperken slachtoffers vaak hun sociale contacten.
- Juridische procedures: Het is belangrijk om zo snel mogelijk aangifte te doen bij de politie en bewijsmateriaal te verzamelen.
- Beschermingsmaatregelen: Wij kunnen een straat- of contactverbod aanvragen om de stalker op afstand te houden.
Tips om met stalking om te gaan:
- Bewijs verzamelen: leg elke actie, maar dan ook echt elke actie, vast met een videocamera en schrijf alles op. Registreer elk klein detail met datum en tijdstip. Neem gesprekken op, maak screenshots van berichten;
- Wees duidelijk tegen uw directe omgeving over wat er speelt;
- Neem contact op met een advocaat;
- Neem contact op met de politie;
- Ga goed om met de stalker. Is de stalker een bekende, stel deze exact op de hoogte van wat u wilt en vooral van wat u niet wilt. Verder is het belangrijk om nooit in te gaan op voorstellen of eisen van de stalker.
Hoe wij kunnen helpen
Ons advocatenkantoor biedt uitgebreide ondersteuning aan slachtoffers van stalking. Wij helpen u met:
- Het verzamelen van bewijsmateriaal; dit bewijs wordt vaak geleverd op basis van verstuurde sms- en Whatsapp-berichten, historische belgegevens van de telefoon, verklaringen van getuige dat de verdachte herhaaldelijk op een bepaalde plaats is geweest en camerabeelden;
- Het indienen van aangiftes bij de politie;
- Het aanvragen van beschermingsmaatregelen, zoals een contact- of straatverbod;
- Vertegenwoordiging in de rechtszaal om uw zaak krachtig te verdedigen.
Onze advocaten begeleiden u bij elke stap, van het verzamelen van bewijs tot de verdediging van uw zaak in de rechtszaal.
Stalking in de praktijk: verdachten
Als u wordt beschuldigd van stalking, kan dit ingrijpende juridische en persoonlijke gevolgen hebben. Het proces verloopt meestal als volgt:
- Aangifte en onderzoek: Na de aangifte begint de politie een onderzoek, waarbij u mogelijk verhoord wordt en bewijs tegen u wordt verzameld;
- Tijdelijke maatregelen: De politie of het Openbaar Ministerie kan tijdelijke maatregelen opleggen tijdens het onderzoek, zoals een contactverbod;
- Rechtszaak: Indien er voldoende bewijs is, kan de zaak naar de rechter worden gebracht. U heeft recht op een eerlijk proces en wij kunnen u verdedigen tegen de beschuldigingen;
- Straf: Indien schuldig bevonden, kan de straf variëren van een boete tot gevangenisstraf, of zelfs verplichte psychologische begeleiding.
Een belangrijke factor bij stalking is dat er meer nodig is dan alleen een aangifte om te worden vervolgd. Er moet dus meer bewijs zijn. Het Openbaar Ministerie moet aantonen dat de verdachte stelselmatig inbreuk heeft gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van het slachtoffer met de bedoeling om deze te dwingen iets te doen, na te laten, te verdragen of angst aan te jagen.
Hoe wij kunnen helpen bij verdediging
Als u wordt beschuldigd van stalking, is het van cruciaal belang om juridische bijstand te zoeken. Ons advocatenkantoor begrijpt dat iedere zaak uniek is en biedt een sterke, deskundige verdediging. Wij zorgen ervoor dat uw rechten worden beschermd en dat u een eerlijk proces krijgt.
- Beoordeling van het bewijs: Wij analyseren grondig het bewijs om te bepalen of de aanklacht gerechtvaardigd is;
- Juridische verdediging: Wij zorgen ervoor dat uw rechten worden beschermd en dat u een eerlijk proces krijgt;
- Persoonlijke begeleiding: Onze advocaten begeleiden u stap voor stap door het juridische proces, zodat u precies weet wat u kunt verwachten en hoe wij u kunnen helpen om de beste uitkomst te bereiken;
Juridisch kader stalking
Stalking, wordt in juridische termen belaging genoemd. Volgens artikel 285b Wetboek van Strafrecht is stalking in het kort “het stelselmatig en opzettelijk inbreuk maken op de privacy van een ander”, waardoor die persoon zich hierdoor gehinderd of onveilig voelt.
Stelselmatig karakter
Om te voldoen aan de definitie van het strafbare feit, dient de belaging ook stelselmatig te zijn. Dit houdt in dat één enkel telefoontje niet als stalking kan worden beschouwd. Echter, als er sprake is van een combinatie van verschillende gedragingen, zoals het sturen van herhaalde berichten en het fysiek volgen van iemand, kan dat wel als stalking worden gezien. De essentie ligt hierbij in de mate van intensiteit, de duur en/of de frequentie van het gedrag.
De Hoge Raad kijkt bij de beoordeling of sprake is van stelselmatigheid naar verschillende factoren:
- Aard, duur, frequentie en intensiteit: Hoe vaak en hoe ernstig is het gedrag?
- Omstandigheden en invloed: Onder welke omstandigheden hebben de gedragingen plaatsgevonden en wat is de impact op het slachtoffer?
In februari 2021 besloot de rechtbank in Rotterdam een verdachte vrij te spreken van stalking, omdat het stelselmatige karakter van het gedrag ontbrak. De verdachte had gedurende meer dan een jaar slechts op drie momenten contact opgenomen met de aangeefster. Voor een verdachte kan het daarom van groot belang zijn om een advocaat in te schakelen die kan aantonen dat er geen sprake is van systematisch of herhaaldelijk gedrag.
Oogmerk
In het Wetboek van Strafrecht worden verschillende begrippen gebruikt om aan te geven dat de dader een bepaald doel voor ogen moet hebben gehad met zijn handelingen. Een van die begrippen is ‘oogmerk’. In de context van belaging gaat het om de ander ‘te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen’.
Het is echter niet noodzakelijk dat het slachtoffer daadwerkelijk iets doet of nalaat vanwege de acties van de dader. Het gaat hier puur om de intentie van de dader, wat vaak moeilijk te bewijzen kan zijn. De wetgever stelt dat het moet gaan om gedrag dat in het algemeen geschikt is om een bepaalde reactie bij het slachtoffer uit te lokken.
Conclusie
Stalking is een ernstig misdrijf met ingrijpende gevolgen voor zowel het slachtoffer als de verdachte. Het is essentieel voor slachtoffers om hun rechten te kennen en juridische stappen te ondernemen om hun veiligheid te waarborgen. Voor verdachten is het cruciaal om juridische bijstand te zoeken om een eerlijke behandeling te waarborgen.
Bij ons advocatenkantoor begrijpen we de complexiteit van stalkingzaken en bieden we gespecialiseerde juridische ondersteuning voor zowel slachtoffers als verdachten. Onze ervaren advocaten staan klaar om u te helpen met deskundig advies en effectieve juridische bijstand.
De strafbepalingen en de bedragen in 2026
Belaging is strafbaar gesteld in artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht. De kern van de delictsomschrijving: wederrechtelijk, stelselmatig en opzettelijk inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer van een ander, met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, dan wel vrees aan te jagen. Het strafmaximum is ten hoogste drie jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie — sinds 1 januari 2026 € 27.500.
Het woord “stelselmatig” doet het meeste werk. Eén vervelende confrontatie is geen belaging; het gaat om aard, duur, frequentie en intensiteit van de gedragingen samen. Houd daarom vanaf het begin een logboek bij met datum, tijd, plaats en wat er precies gebeurde, en bewaar berichten ongewijzigd.
Belaging is een klachtdelict — en dat betekent meer dan aangifte doen
Vervolging vindt alleen plaats op klacht van het slachtoffer. Belangrijk, en in de praktijk vaak misgaand: een klacht bestaat uit twee elementen — de aangifte én een uitdrukkelijk verzoek tot vervolging. Uit het enkele feit dat aangifte is gedaan volgt die bedoeling niet. Zeg het er dus met zoveel woorden bij en laat het opnemen in het proces-verbaal.
De termijn voor het indienen van een klacht bedraagt op grond van artikel 66 van het Wetboek van Strafrecht drie maanden nadat de klachtgerechtigde kennis heeft genomen van het feit. Omdat belaging een voortdurend delict is, wordt in de praktijk het moment waarop de belaging eindigde als aanvangspunt genomen — maar wacht daar niet op.
Doxing: een apart delict, met sinds 2026 een veel hogere boete
Sinds 1 januari 2024 kent artikel 285d van het Wetboek van Strafrecht een zelfstandige strafbaarstelling van doxing: zich persoonsgegevens van een ander verschaffen, verspreiden of anderszins ter beschikking stellen met het oogmerk die ander vrees aan te jagen, ernstige overlast aan te doen, of hem in zijn ambt of beroep ernstig te hinderen. Wordt het feit gepleegd tegen onder meer bestuurders, volksvertegenwoordigers, rechterlijke ambtenaren, advocaten, journalisten of politieambtenaren, dan gaat de straf met een derde omhoog.
Het strafmaximum is twee jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie. Dat laatste is per 1 januari 2026 verhoogd van de vierde naar de vijfde categorie, wat betekent: van € 27.500 naar € 110.000. Let hierbij op dat veel voorlichtingsmateriaal nog het oude bedrag noemt.
Het verschil met belaging is scherp. Doxing vereist geen stelselmatigheid — één keer een adres publiceren met intimiderend oogmerk volstaat — en het is geen klachtdelict. Het Openbaar Ministerie kan dus zelfstandig vervolgen. In een stalkingszaak waarin ook gegevens zijn gedeeld, is dat vaak de snellere route.
Wat u naast de aangifte kunt doen
- Kort geding: contact- en straatverbod. De civiele rechter kan op grond van onrechtmatige daad een verbod opleggen om contact te zoeken of zich in een bepaald gebied te bevinden, versterkt met een dwangsom. In ernstige gevallen kan daar lijfsdwang aan worden gekoppeld voor het geval de dwangsommen niet werken. Dit is doorgaans de snelste route: een kort geding kan binnen enkele weken dienen, terwijl een strafzaak maanden kan duren.
- Gebiedsverbod van de burgemeester op grond van artikel 172a van de Gemeentewet. Let op de beperking: dit is een openbare-ordebevoegdheid. Vereist is dat de betrokkene de openbare orde ernstig of herhaaldelijk heeft verstoord én dat ernstige vrees bestaat voor herhaling. Zuiver interpersoonlijke belaging zonder verstoring van de openbare orde valt er niet zonder meer onder.
- Tijdelijk huisverbod. Op grond van de Wet tijdelijk huisverbod kan de burgemeester iemand tien dagen uit de woning weren, met een contactverbod jegens de huisgenoten; verlenging tot in totaal vier weken is mogelijk. Dit werkt alleen bij een gemeenschappelijke woning — bij een ex-partner die daar niet meer woont, biedt het geen uitkomst.
Wat er mogelijk verandert
Sinds 29 juni 2026 ligt een wetsvoorstel over psychisch geweld in internetconsultatie. Dat voorstel wil onder meer dwingende controle in relaties zelfstandig strafbaar stellen, en — direct van belang hier — het klachtvereiste bij belaging schrappen, zodat het Openbaar Ministerie ook zonder klacht kan vervolgen.
Het gaat om een voorstel in de consultatiefase: het is nog geen wet en er is geen datum. Tot die tijd blijft de klacht een voorwaarde voor vervolging, met alles wat hierboven daarover staat.
