Gepubliceerd op 21 februari 2026 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Een geschil over intellectueel eigendom wordt pas een strafzaak als de inbreuk opzettelijk is: opzettelijke inbreuk op auteursrecht is strafbaar met maximaal zes maanden gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie (artikel 31 Auteurswet). In de praktijk laat het Openbaar Ministerie de handhaving meestal aan de rechthebbende over en vervolgt het vooral bij grootschalige, structurele of georganiseerde inbreuk, zoals handel in namaak.
Is de inbreuk door een bv gepleegd, dan kan ook wie daaraan feitelijk leiding gaf persoonlijk worden vervolgd (artikel 51 Wetboek van Strafrecht).
Inhoudsopgave
Hoe verhouden civiele en strafrechtelijke handhaving zich?
De meeste IE-geschillen blijven civiel: de rechthebbende vordert bij de rechter een verbod, schadevergoeding of winstafdracht. Volgens het OM-beleid voor IE-fraude is civiele handhaving door de rechthebbende het uitgangspunt.
Het strafrecht dient als sluitstuk. Bij twijfel over de geldigheid van het recht of over de vraag of er wel inbreuk is, ligt een civiele procedure voor de hand.
Welke IE-inbreuken zijn strafbaar?
- Auteursrecht: opzettelijke inbreuk (artikel 31 Auteurswet) en het opzettelijk verspreiden of in voorraad hebben van inbreukmakende exemplaren (artikel 31a, maximaal één jaar of een geldboete van de vijfde categorie). Wie er zijn beroep van maakt of het als bedrijf uitoefent, riskeert maximaal vier jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie (artikel 31b).
- Merken: het opzettelijk invoeren, verkopen of in voorraad hebben van waren met een vals of vervalst merk (artikel 337 Sr).
- Octrooien: opzettelijke octrooi-inbreuk is strafbaar met maximaal zes maanden of een geldboete van de vierde categorie, en bij beroeps- of bedrijfsmatige inbreuk met maximaal vier jaar of een geldboete van de vijfde categorie (artikel 79 Rijksoctrooiwet 1995).
Naast IE-delicten kan een tech-geschil ook andere strafbare feiten raken. Wie code of data van een concurrent binnenhaalt door zonder toestemming in een systeem binnen te dringen, pleegt computervredebreuk (artikel 138ab Sr).
Wanneer is er sprake van opzet?
Opzet betekent willens en wetens handelen. Ook voorwaardelijk opzet telt: u aanvaardt bewust de aanmerkelijke kans dat u inbreuk maakt.
De rechter leidt opzet af uit de omstandigheden. Aanwijzingen zijn bijvoorbeeld dat een bedrijf na een onderbouwde sommatie gewoon doorgaat, dat het onderzoek naar rechten van derden bewust achterwege laat, of dat het meldingen van inbreuk structureel negeert.
Wanneer grijpt het OM in?
Vooral bij inbreuk op grote schaal, bij een structureel verdienmodel op basis van inbreuk en bij namaak die de gezondheid of veiligheid van consumenten raakt. Een incidentele inbreuk zonder commercieel voordeel komt zelden bij het OM terecht.
- Het kopiëren van broncode van een concurrent en die als eigen product verkopen.
- Het op grote schaal verkopen van namaakhardware met andermans merk.
- Een platform dat bewust leeft van het aanbieden van illegale kopieën.
Welke risico’s lopen platforms?
Een hostingdienst is niet aansprakelijk voor informatie van gebruikers zolang zij geen daadwerkelijke kennis heeft van illegale inhoud, en die na kennisname snel verwijdert of ontoegankelijk maakt (artikel 6 Digital Services Act). Platforms moeten daarvoor een meldingssysteem hebben waarmee iedereen illegale inhoud kan melden (artikel 16 DSA).
Voor platforms waarop gebruikers grote hoeveelheden werken delen, geldt daarnaast artikel 29c Auteurswet: zij moeten in beginsel toestemming van rechthebbenden hebben of zich aantoonbaar inspannen om inbreuk te voorkomen. Wie meldingen structureel laat liggen, verliest de bescherming en loopt het risico dat dit als opzet wordt uitgelegd.
Welke verweren heeft u?
Het belangrijkste verweer is dat opzet ontbreekt: u handelde te goeder trouw, bijvoorbeeld op basis van een licentie of juridisch advies, en greep in zodra u van de inbreuk wist. Leg dat vast met correspondentie, adviezen en interne stukken.
- Licentie of toestemming: alleen als die geldig is en de handeling dekt.
- Citaatrecht (artikel 15a Auteurswet) of parodie en pastiche (artikel 18b Auteurswet).
- Tijdelijke technische kopieën (artikel 13a Auteurswet).
- Voor software: de wettelijke ruimte voor normaal gebruik, back-ups en decompilatie voor interoperabiliteit (artikelen 45j tot en met 45m Auteurswet).
- Betwisting van het recht zelf, bijvoorbeeld omdat een interface niet origineel genoeg is voor auteursrechtelijke bescherming.
Wat doet u als u een sommatie of een oproep van de politie krijgt?
Neem een sommatie serieus en laat haar direct inhoudelijk beoordelen; doorgaan zonder onderzoek kan later als opzet worden uitgelegd. Krijgt u een uitnodiging voor een verhoor als verdachte, dan heeft u het recht om te zwijgen en recht op bijstand van een advocaat voor en tijdens het verhoor (artikelen 28c en 28d Sv).
Waar let u op als tech-ondernemer?
- Controleer de licenties van alle software, inclusief open source (GPL, MIT, Apache).
- Leg vast wie de rechten heeft op code die freelancers en werknemers schrijven.
- Richt als platform een werkend meldingssysteem in en documenteer de afhandeling.
- Laat een sommatie direct beoordelen en leg uw reactie vast.
- Leg geen verklaring af bij de politie zonder overleg met een advocaat.
Waar let u op als rechthebbende?
- Leg de inbreuk en uw rechten vast met data, broncode en registraties.
- Stuur een onderbouwde sommatie met een concrete termijn.
- Kies bewust tussen een civiele procedure en aangifte; civiel is meestal sneller en geeft u zelf de regie.
- Gebruik bij platforms eerst de meldprocedure.
Wat kunnen wij voor u doen bij strafrechtelijke risico’s rond IE?
- Een sommatie wegens IE-inbreuk beoordelen en beantwoorden.
- Licenties, ontwikkelcontracten en meldprocedures toetsen.
- U voorbereiden op en bijstaan bij een politieverhoor.
- Onderhandelen over een schikking met de rechthebbende.
- U verdedigen in een strafzaak, als advocaat strafrecht.
Samengevat
- IE-inbreuk is alleen strafbaar bij opzet; voorwaardelijk opzet is genoeg.
- Opzettelijke auteursrechtinbreuk: maximaal zes maanden of een geldboete van de vierde categorie (artikel 31 Auteurswet).
- Het OM laat handhaving meestal aan de rechthebbende over en vervolgt vooral grootschalige of georganiseerde inbreuk.
- Feitelijk leidinggevenden kunnen persoonlijk worden vervolgd (artikel 51 Sr).
- Een serieuze reactie op sommaties en meldingen is het beste bewijs van goede trouw.
Veelgestelde vragen
Kan een concurrent mij met een aangifte onder druk zetten?
Een concurrent kan aangifte doen, maar het OM beslist zelf of het vervolgt. Bij een echt civiel geschil over de vraag of er inbreuk is, ligt vervolging niet voor de hand.
Is mijn platform strafbaar voor uploads van gebruikers?
In beginsel niet, als u geen kennis heeft van de inbreuk en na een melding snel optreedt (artikel 6 DSA). Wie meldingen structureel negeert, loopt wel risico.
Ben ik als bestuurder persoonlijk strafbaar?
Dat kan als u feitelijk leiding gaf aan de verboden gedraging van de vennootschap, bijvoorbeeld door bewust toe te laten dat zij doorging (artikel 51 Sr).
Is het kopiëren van de functionaliteit van software een inbreuk?
Functionaliteit, programmeertaal en dataformaten zijn als zodanig niet auteursrechtelijk beschermd; de broncode en het originele ontwerp wel. Het Hof van Justitie EU oordeelde zo in SAS Institute (2 mei 2012, C-406/10).
