In Nederland heeft bijna elke werknemer die onvrijwillig zijn baan kwijtraakt, recht op financiële compensatie van de werkgever. Het Nederlandse systeem van transitievergoedingen regelt dat werknemers bij ontslag een wettelijk vastgestelde vergoeding ontvangen: een derde van hun bruto maandsalaris per volledig dienstjaar.
Deze regeling bestaat sinds 2015. Het idee is om de overgang naar een nieuwe baan of periode van werkloosheid wat dragelijker te maken.
Het systeem kent aardig wat regels en uitzonderingen. Niet iedereen heeft altijd recht op deze vergoeding.
Hoeveel je krijgt, hangt af van je salaris en hoe lang je ergens hebt gewerkt. Er is een maximum: in 2025 ligt dat op €98.000.
Voor werknemers is het best belangrijk om te snappen hoe dit precies werkt. Soms vervalt het recht op transitievergoeding namelijk.
Ook de belastingheffing en veranderingen in de wet kunnen invloed hebben op wat je uiteindelijk overhoudt.
Wat is een transitievergoeding?
Een transitievergoeding is een wettelijk vastgestelde vergoeding die werknemers meekrijgen bij ontslag of het niet verlengen van hun contract. Deze compensatie helpt bij de overgang naar een nieuwe baan.
Het verschil met andere ontslagvergoedingen zit ‘m vooral in het doel en de wettelijke basis.
Doel van de transitievergoeding
De transitievergoeding is bedoeld als financiële steun voor wie zijn baan verliest. Het geld is bedoeld om je te helpen bij het zoeken naar ander werk.
Waar kun je het aan besteden? Nou, bijvoorbeeld aan:
- Scholing en training om nieuwe skills op te doen
- Outplacement voor begeleiding naar ander werk
- Levensonderhoud tijdens een periode zonder werk
- Sollicitatiekosten zoals reizen of kleding
De wet laat je vrij in hoe je het bedrag gebruikt. Je hoeft niet te laten zien waar het geld naartoe gaat.
Werkgevers houden loonbelasting in op de vergoeding. Je krijgt dus niet het hele brutobedrag op je rekening.
Verschil tussen transitievergoeding en ontslagvergoeding
De transitievergoeding is eigenlijk een specifieke soort ontslagvergoeding. Niet alle ontslagvergoedingen vallen hieronder.
Belangrijke kenmerken van de transitievergoeding:
- Wettelijk geregeld in artikel 7:673 BW
- Vaste berekening: 1/3 maandsalaris per dienstjaar
- Maximum van €98.000 vanaf januari 2025
- Geldt bij ontslag door de werkgever
Andere ontslagvergoedingen hebben vaak andere doelen en regels. Maar de transitievergoeding komt het meeste voor bij regulier ontslag.
Werkgevers moeten deze vergoeding betalen, tenzij er een uitzondering geldt. Bij andere vergoedingen hebben ze soms meer vrijheid.
Transitievergoeding versus billijke vergoeding
Een billijke vergoeding komt in beeld bij onterecht ontslag. Dat is echt iets anders dan de transitievergoeding.
Transitievergoeding:
- Bij elk ontslag door de werkgever (behalve bij uitzonderingen)
- Vaste formule
- Compensatie voor het verlies van werk
Billijke vergoeding:
- Alleen bij onrechtmatig ontslag
- De rechter bepaalt het bedrag
- Schadevergoeding voor geleden schade
De termijnen verschillen ook. Voor transitievergoeding geldt meestal drie maanden, voor billijke vergoeding vaak twee maanden.
Soms kun je recht hebben op beide vergoedingen. Dat gebeurt als je onterecht ontslagen bent, maar het ontslag wel volgens de regels is verlopen.
Wanneer heb je recht op een transitievergoeding?
Je hebt meestal recht op een transitievergoeding als je dienstverband eindigt door de werkgever. Maar er zijn uitzonderingen en aparte regels voor verschillende soorten ontslag.
Ontslag op initiatief van de werkgever
Als de werkgever het dienstverband beëindigt, heb je recht op een transitievergoeding. Dit geldt bij alle vormen van ontslag die niet door de werknemer zelf zijn gestart.
Of je nu een vast of tijdelijk contract hebt, maakt niet uit. Het recht geldt vanaf dag één van je arbeidsovereenkomst.
Belangrijke voorwaarden:
- De werkgever neemt het initiatief tot ontslag
- Het dienstverband stopt helemaal of deels
- Bij gedeeltelijk ontslag moet je minstens 20% minder uren gaan werken
Die vermindering van uren moet wel blijvend zijn. En het moet vastgelegd worden in een contract.
Einde tijdelijk contract
Verloopt je tijdelijke contract en wordt het niet verlengd? Dan heb je recht op een transitievergoeding.
De werkgever hoeft het contract niet actief op te zeggen. Het recht geldt voor elk tijdelijk contract, hoe kort ook.
Uitzondering bij proeftijd:
- Tijdens de proeftijd heb je geen recht op transitievergoeding
- Dit geldt voor zowel vaste als tijdelijke contracten
- Na de proeftijd ontstaat het recht wel
De vergoeding wordt berekend over de hele periode dat je in dienst was, inclusief alle verlengingen.
Ontslag wegens ernstig verwijtbaar handelen van werkgever
Soms kun je ook recht hebben op een transitievergoeding als je zelf ontslag neemt. Dat geldt alleen als de werkgever zich ernstig verwijtbaar heeft gedragen.
Voorbeelden:
- Seksuele intimidatie door werkgever of collega’s
- Structureel geen loon betalen
- Ernstige schending van arbeidsomstandigheden
- Discriminatie of pesten
Je moet wel kunnen aantonen dat het gedrag van de werkgever zo ernstig was dat je niet kon blijven. Een advocaat kan hierbij helpen.
Uitzonderingen en situaties zonder recht
Er zijn situaties waarin je geen recht hebt op een transitievergoeding, ook al stopt je dienstverband.
Geen recht bij:
- Ontslag bij het bereiken van de AOW-leeftijd
- Ontslag op staande voet door ernstig verwijtbaar gedrag van de werknemer
- Vrijwillig ontslag (behalve bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever)
- Einde dienstverband door overlijden
Bij arbeidsongeschiktheid:
Ben je arbeidsongeschikt, dan behoud je recht op transitievergoeding. Ook na twee jaar ziekte blijft dat recht bestaan bij ontslag.
De werkgever kan in deze situatie wel compensatie krijgen van het UWV voor de betaalde vergoeding.
Hoe wordt de hoogte van de transitievergoeding berekend?
De hoogte van de transitievergoeding hangt af van je bruto maandsalaris en de duur van je dienstverband. Je krijgt 1/3 maandsalaris per volledig dienstjaar.
Het bruto maandsalaris bestaat uit meer dan alleen je basissalaris. Vakantiegeld en andere vaste looncomponenten tellen ook mee.
Berekeningsmethode: formule en componenten
De vergoeding wordt berekend met een vaste formule. Voor elk volledig dienstjaar krijg je 1/3 van je bruto maandsalaris.
Voor losse maanden of dagen werkt het zo:
(bruto salaris over resterende periode ÷ bruto maandsalaris) × (1/3 bruto maandsalaris ÷ 12)
Vanaf je eerste werkdag bouw je recht op transitievergoeding op. Dit geldt ook als je nog in je proeftijd zit.
De berekening geldt voor alle contracten: vast, tijdelijk, en oproepcontracten. Ziekte verandert niets aan het bruto maandsalaris dat wordt gebruikt.
Wat telt mee als bruto maandsalaris?
Het bruto maandsalaris bestaat uit verschillende onderdelen. Je basissalaris is het uitgangspunt.
Bij een vast contract: bruto uurloon × aantal uren per maand. Oproepkrachten gebruiken het gemiddelde aantal uren per maand.
Wat telt verder mee?
- Vakantiegeld
- 1/12 deel van vaste eindejaarsuitkering
- Ploegentoeslagen
- Overwerkvergoedingen
- Bonussen en winstuitkeringen
Werk je op stukloon of provisie? Dan telt het gemiddelde van de laatste 12 maanden. Vakantiegeld tel je altijd op bij het bruto bedrag.
Rekenvoorbeelden en maximum bedrag
Voorbeeld 1: Dienstverband van 9 jaar en 5 dagen, bruto maandsalaris €3.000.
- Volledige jaren: 9 × (1/3 × €3.000) = €9.000
- Resterende 5 dagen: salaris €800, berekening (800÷3.000) × (1.000÷12) = €22,22
- Totaal: €9.022,22
Voorbeeld 2: Ontslag tijdens proeftijd na 5 dagen, salaris €800.
- Berekening: (€800 ÷ €800) × (€266,67÷12) = €22,22
Het maximum bedrag in 2025 is €98.000 bruto.
Voor salarissen boven €98.000 geldt maximaal één bruto jaarsalaris als bovengrens.
De werkgever mag kosten voor scholing of outplacement van het bruto bedrag aftrekken. Dit moet je wel vooraf schriftelijk afspreken.
Specifieke situaties en uitzonderingen
De transitievergoeding kent best wat uitzonderingen en aparte regels.
Bij vaststellingsovereenkomsten blijft de verplichting bestaan. Arbeidsongeschiktheid en pensionering hebben hun eigen regels.
Vaststellingsovereenkomst en beëindiging met wederzijds goedvinden
Een vaststellingsovereenkomst betekent niet dat je de transitievergoeding misloopt. De werkgever moet deze vergoeding gewoon betalen, zelfs als iedereen akkoord is met het ontslag.
Ook bij wederzijds goedvinden verandert er niks. Het maakt niet uit dat de werknemer instemt met ontslag; de transitievergoeding blijft verplicht.
Werkgevers mogen de vergoeding wel verrekenen met andere afspraken. Maar dat moet dan echt duidelijk in de vaststellingsovereenkomst staan.
Let op: Je mag de beëindigingsovereenkomst niet gebruiken om de transitievergoeding te ontwijken. Het UWV let hierop bij ontslagvergunningen.
De werknemer behoudt altijd het recht op de wettelijke transitievergoeding. Je kunt dit recht niet wegonderhandelen, ook niet met een vaststellingsovereenkomst.
Transitievergoeding bij arbeidsongeschiktheid
Werknemers die arbeidsongeschikt raken, hebben recht op transitievergoeding als ze worden ontslagen.
Deze regel geldt sinds 2015 voor alle onvrijwillige ontslagen.
De transitievergoeding wordt op de gewone manier berekend, ongeacht de mate van arbeidsongeschiktheid.
Het maakt dus niet uit of iemand 50% of 100% arbeidsongeschikt is.
Compensatieregeling werkgevers:
- Werkgevers kunnen compensatie krijgen van het UWV
- Dit geldt alleen bij ontslag na 2 jaar arbeidsongeschiktheid
- De aanvraag moet binnen bepaalde termijnen gebeuren
De werknemer hoeft de transitievergoeding niet op te geven als inkomen bij WIA-, WAO- of andere arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
Bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid blijft het recht op transitievergoeding bestaan. Ook bij een later volledig ontslag geldt deze regel.
Transitievergoeding en AOW- of pensioengerechtigde leeftijd
Werknemers die de AOW-leeftijd bereiken, hebben geen recht op transitievergoeding.
Dit is een heldere uitzondering in de wet.
Ook bij ontslag vlak voor de AOW-leeftijd vervalt de transitievergoeding volledig.
Belangrijke punten:
- AOW-leeftijd in 2025: 67 jaar
- Geen transitievergoeding vanaf de eerste dag van AOW-uitkering
- Dit geldt soms ook voor vervroegd pensioen
Werknemers die vrijwillig blijven werken na de AOW-leeftijd krijgen ook geen transitievergoeding.
Bij twijfel over pensioenrechten kan het UWV duidelijkheid geven. Werkgevers moeten de AOW-leeftijd checken voor ontslag.
Uitbetaling en fiscale aspecten
Werkgevers betalen de transitievergoeding in één keer via de eindafrekening.
Over dit bedrag betaal je belasting, want de Belastingdienst ziet het als gewoon inkomen.
Eindafrekening en uitbetaling
De werkgever betaalt de transitievergoeding uit via de eindafrekening na het ontslag.
Dit gebeurt altijd in één keer, nooit in delen.
Het bruto bedrag hangt af van het salaris en het aantal dienstjaren.
De werkgever houdt loonbelasting en premies in voordat het bedrag wordt uitbetaald.
De werknemer krijgt een overzicht van:
- Het bruto bedrag van de transitievergoeding
- De ingehouden loonbelasting
- Het netto bedrag dat wordt uitbetaald
Het geld staat meestal binnen een paar weken na ontslag op je rekening.
De werkgever gebruikt een speciaal tarief voor de loonbelasting op deze vergoeding.
Belasting over de transitievergoeding
De transitievergoeding telt mee als inkomen in box 1.
Het wordt dus belast als gewoon loon.
Het belastingpercentage hangt af van je totale jaarinkomen.
Door de extra vergoeding kun je in een hogere belastingschijf terechtkomen.
In de aangifte staat de vergoeding meestal al ingevuld bij ‘pensioen en andere uitkeringen’.
Zo niet, dan moet je het zelf invullen onder ‘andere uitkeringen’.
Het geld dat op 1 januari nog op je rekening staat, telt ook mee voor je vermogen.
Dit kan gevolgen hebben voor toeslagen.
Je kunt middeling aanvragen over drie jaar als je inkomen door de vergoeding ineens veel hoger wordt. Dat kan soms wat schelen.
Belangrijke aandachtspunten en recente wijzigingen
Het Nederlandse transitievergoedingssysteem is de afgelopen jaren flink veranderd.
Werkgevers moeten nu rekening houden met nieuwe berekeningen, strakke termijnen en soms verdwijnende compensatieregelingen.
Wijzigingen sinds de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB)
De WAB heeft de transitievergoeding flink op de schop gegooid.
Sinds 1 januari 2020 krijgen werknemers met een dienstverband korter dan tien jaar een derde van het maandloon per dienstjaar.
Voor dienstverbanden van tien jaar of langer geldt een hoger tarief; dan krijg je een half maandloon per dienstjaar.
De berekening is ook aangepast. De transitievergoeding wordt nu berekend over het laatstverdiende loon, inclusief variabele onderdelen zoals bonussen.
Belangrijke wijzigingen:
- Hogere vergoeding voor langdurige dienstverbanden
- Bredere berekeningsbasis van het loon
- Uitbreiding naar meer ontslaggronden
- Verplichting tot uitbetaling bij ontslag op staande voet door werkgever
Termijnen voor het claimen van de transitievergoeding
Werknemers hebben twee maanden na het einde van het dienstverband om de transitievergoeding te claimen.
Deze termijn is strikt en niet te verlengen.
Je moet de claim schriftelijk indienen bij de werkgever.
Mondelinge claims tellen niet. Het is dus belangrijk om die termijn goed in de gaten te houden.
Na twee maanden vervalt het recht op transitievergoeding definitief.
Werkgevers hoeven dan niet meer te betalen, zelfs niet als je naar de rechter stapt.
Praktische tip: Werkgevers kunnen werknemers beter direct informeren over deze termijn. Scheelt een hoop gezeur achteraf.
Afspraak in sociaal plan of cao
Werkgevers en werknemers kunnen afwijkende afspraken maken over de transitievergoeding.
Dat kan via een cao, sociaal plan of individuele arbeidsovereenkomst.
Afwijkingen mogen alleen als ze gunstiger zijn voor de werknemer.
Een lagere transitievergoeding dan wettelijk mag niet.
In sociale plannen bij reorganisaties zie je vaak hogere vergoedingen.
Sommige cao’s bieden extra regelingen bovenop het wettelijke minimum.
Let op: Het kabinet overweegt de compensatie van transitievergoedingen bij langdurige arbeidsongeschiktheid te schrappen voor werkgevers met meer dan 25 werknemers.
Deze maatregel kan misschien in 2026 ingaan.
Frequently Asked Questions
Werknemers stellen vaak vragen over de voorwaarden, berekening en uitbetaling van transitievergoedingen.
De regels zijn helder, maar soms toch best ingewikkeld als het om specifieke situaties gaat.
Wat zijn de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een transitievergoeding?
Je hebt recht op een transitievergoeding vanaf de eerste werkdag.
Dit geldt ook als je tijdens de proeftijd wordt ontslagen.
Het recht ontstaat als de werkgever het initiatief neemt om het contract te beëindigen.
Dat kan door ontslag, of door het niet verlengen van een tijdelijk contract.
Ook bij eigen ontslag vanwege ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever heb je recht op vergoeding.
Je moet dan wel aantonen dat de werkgever echt de fout in ging.
Hoe wordt de hoogte van de transitievergoeding berekend?
De berekening gaat uit van het bruto maandsalaris en de duur van het dienstverband.
Voor elk volledig dienstjaar krijg je een derde van het maandsalaris.
Voor incomplete jaren geldt een andere formule.
Het salaris over het resterende deel wordt gedeeld door het maandsalaris, en dan vermenigvuldigd met een twaalfde van een derde maandsalaris.
Het bruto maandsalaris bestaat uit het vaste loon, plus toeslagen, bonussen en vakantiebijslag.
Bij ziekte of verlof kijken ze gewoon naar het contractuele loon.
Kan de transitievergoeding worden aangepast of gewijzigd door recente wetgeving?
Sinds 1 januari 2020 heb je al vanaf de eerste werkdag recht op transitievergoeding. Voorheen kreeg je die alleen na twee jaar werken.
Het maximumbedrag voor 2025 ligt op €98.000 bruto. Verdien je meer? Dan geldt je bruto jaarsalaris als bovengrens.
In cao’s mogen partijen vervangende regelingen afspreken. Dat mag alleen bij ontslag om bedrijfseconomische redenen en moet werkloosheid helpen voorkomen.
Wanneer dient een werkgever de transitievergoeding uit te betalen aan de werknemer?
De werkgever moet de transitievergoeding binnen één maand na het einde van het contract betalen. Dat staat gewoon in de wet.
Lukt het niet om het bedrag in één keer te betalen vanwege de bedrijfsvoering? Dan mag de werkgever het in termijnen uitkeren, met een maximum van zes maanden.
Bij betaling in termijnen komt er wettelijke rente bij. Die rente gaat lopen vanaf één maand na het einde van het contract, over het bedrag dat nog niet is uitbetaald.
Hoe moet een werknemer omgaan met een te lage of niet betaalde transitievergoeding?
Neem eerst contact op met de werkgever als de vergoeding te laag is of niet wordt betaald. Vaak kun je misverstanden oplossen door uitleg te vragen over de berekening.
Blijft de werkgever weigeren? Dan kun je juridische stappen zetten. Een arbeidsadvocaat kan je helpen om de vergoeding alsnog te krijgen.
Bewaar altijd alle relevante documenten. Denk aan je arbeidscontract, loonstroken en alle communicatie over het ontslag.
Op welke wijze beïnvloedt de duur van het dienstverband de hoogte van de transitievergoeding?
Hoe langer je ergens werkt, hoe hoger je transitievergoeding uiteindelijk uitvalt. Voor elk volledig jaar krijg je een derde van je maandsalaris mee.
Zelfs bij een kort dienstverband heb je recht op een vergoeding. Werk je bijvoorbeeld maar vijf dagen tijdens je proeftijd? Dan berekenen ze volgens de wettelijke formule alsnog een bedrag voor je.
Heb je geen volledig jaar gewerkt? Dan rekenen ze het om naar een evenredig deel. Ze kijken naar het aantal gewerkte dagen en het salaris dat daarbij hoort.
