Gepubliceerd op 5 april 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 september 2026
Wilt u uw achternaam wijzigen? Dat kan alleen als uw situatie onder een van de vaste gronden in het Besluit geslachtsnaamswijziging valt. De procedure loopt via Justis, kost € 835 en duurt meestal twintig weken. Een goede reden alleen is niet genoeg: artikel 1:7 BW maakt naamswijziging bij koninklijk besluit mogelijk, maar alleen in de gevallen die het besluit limitatief noemt.
Inhoudsopgave
Achternaam wijzigen: het korte antwoord
U dient uw verzoek in bij Justis. Justis toetst aan het Besluit geslachtsnaamswijziging en wijst het verzoek alleen toe als uw situatie onder een van de genoemde gronden valt, zoals een belastende naam of verzorging door een stiefouder.
Wanneer mag een volwassene zijn achternaam wijzigen?
Voor meerderjarigen gelden vier hoofdgronden. Ze zijn smaller dan veel mensen denken.
De eerste is de naam van de ouder, stiefouder of pleegouder die u heeft verzorgd en opgevoed nadat uw ouders uit elkaar gingen, terwijl u nog minderjarig was. De tweede is het ongedaan maken van een naamswijziging uit uw minderjarigheid: u keert dan terug naar uw oorspronkelijke naam. De derde geldt alleen tussen uw achttiende en eenentwintigste: u komt dan terug op de naamkeuze die uw ouders sinds 1998 voor u maakten en voert alsnog de naam van de andere ouder. De vierde geldt bij adoptie: bent u geadopteerd en meerderjarig, dan kunt u uw oorspronkelijke achternaam terugkrijgen.
Bij de eerste en de derde grond mag u ook twee namen combineren, bijvoorbeeld die van beide ouders. Voor het voeren van de naam van een ander heeft u diens toestemming nodig en levert u die mee bij het verzoek.
Kunt u wijzigen om psychische hinder of een bespottelijke naam?
Ja, maar Justis toetst dit streng. Ergernis of een voorkeur voor een mooiere naam is niet genoeg.
Bij psychische hinder moet u aantoonbaar geestelijk nadeel ondervinden van uw naam, bijvoorbeeld omdat die u verbindt aan een ouder die u ernstig heeft geschaad. Justis verlangt hiervoor in beginsel een verklaring van een psycholoog of psychiater die de hinder en het verband met de naam onderbouwt. De tweede bijzondere grond is een naam die in het maatschappelijk verkeer bespottelijk, onwelvoeglijk of veelvoorkomend is en u daardoor werkelijk belemmert.
Geldt er een aparte regeling voor nazaten van tot slaaf gemaakten?
Ja. Sinds 1 juli 2024 kunt u als nazaat van een tot slaaf gemaakte uw achternaam kosteloos laten wijzigen, zonder psychologisch onderzoek.
Bent u achttien jaar of ouder, dan kunt u de naam volledig veranderen, letters omdraaien, voorvoegsels toevoegen of weglaten, of de naam van een voorouder aannemen. Binnen drie maanden na indiening hoort u hoe de procedure verder verloopt; na ongeveer twintig weken volgt de beslissing.
Moet u na een scheiding uw achternaam laten wijzigen?
Nee. Door een huwelijk of geregistreerd partnerschap verandert uw geslachtsnaam niet, dus na een scheiding bent u die ook niet kwijt.
Wat u tijdens het huwelijk regelde, is alleen het naamgebruik: de naam waarmee overheidsinstanties u aanschrijven. In de basisregistratie personen stond uw eigen naam al die tijd onveranderd. Wilt u na de scheiding weer onder uw eigen naam worden aangeschreven, dan meldt u die wijziging van naamgebruik bij de gemeente. Dat is kosteloos en Justis komt er niet aan te pas. Een procedure bij Justis is alleen nodig als u uw geslachtsnaam zelf wilt laten veranderen.
Mag u de achternaam van uw partner gebruiken?
Ja, als u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft. Samenwonen alleen is niet genoeg.
Na een scheiding of na het overlijden van uw partner mag u die naam blijven gebruiken tot u opnieuw trouwt of een nieuw geregistreerd partnerschap aangaat. Dat volgt uit artikel 1:9 BW. U geeft uw keuze door aan de gemeente, waarna overheidsinstanties automatisch de gekozen naam gebruiken.
Kunt u de achternaam van uw kind wijzigen?
Ja, als u het ouderlijk gezag heeft en aan de voorwaarden van Justis voldoet. Meestal moet de andere ouder instemmen.
Wilt u uw kind de achternaam geven van de ouder of stiefouder bij wie het opgroeit, dan geldt een verzorgingstermijn: vijf jaar voor een kind jonger dan twaalf en drie jaar voor een kind van twaalf tot achttien. Is uw kind twaalf jaar of ouder, dan moet het zelf instemmen met de nieuwe achternaam. Weigert de andere ouder, dan kan Justis het verzoek soms toch toewijzen: als uw kind van twaalf of ouder zelf instemt, of bij een jonger kind als de andere ouder is veroordeeld voor een misdrijf tegen het kind of nooit of nauwelijks met het kind heeft samengewoond. De precieze voorwaarden vindt u bij Justis.
Hoe verloopt de procedure bij Justis?
U dient uw verzoek digitaal of schriftelijk in, met de stukken die bij uw grond horen, en betaalt de kosten vooraf.
Justis controleert de gegevens en benadert belanghebbenden, bijvoorbeeld bij een minderjarig kind de andere ouder, die zijn zienswijze mag geven. Bij vragen over uw motivatie volgt soms een telefonische hoorzitting. De beslissing valt meestal binnen twintig weken na indiening. Bij toewijzing legt Justis de wijziging vast in een koninklijk besluit en verwerkt de gemeente die in de basisregistratie personen; u ontvangt daarvan schriftelijk bewijs.
Na de wijziging zijn uw paspoort en identiteitskaart niet meer geldig en vraagt u nieuwe documenten aan. Overheidsinstanties die met de basisregistratie personen werken, krijgen uw nieuwe achternaam automatisch door. Uw bank, werkgever of verzekeraar informeert u zelf.
Wat kost een naamswijziging?
Voor één volwassene bedragen de kosten € 835. Voor één of twee minderjarige kinderen in hetzelfde verzoek geldt eveneens € 835; vanaf drie kinderen is het tarief € 1.670. Wilt u zowel uw eigen naam als die van uw kinderen wijzigen, dan zijn dat twee verzoeken en betaalt u dus twee keer.
U betaalt deze kosten altijd, ook als Justis uw verzoek afwijst of u het intrekt. Restitutie is niet mogelijk. Laat uw situatie daarom vooraf toetsen aan de gronden, in plaats van het erop te wagen.
Wat kunt u doen als uw verzoek is afgewezen?
U kunt binnen zes weken bezwaar maken. Wijst Justis het bezwaar ook af, dan staat beroep open bij de rechtbank en daarna hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
De bezwaarfase is het moment waarop een zaak nog kan kantelen, maar alleen als de onderbouwing echt sterker wordt: een aanvullende verklaring, een scherpere aansluiting bij de juiste grond, of stukken die de gestelde hinder concreet maken. Herhalen wat u al heeft aangevoerd, helpt niet.
Geldt dit ook voor uw voornaam?
Nee, voor uw voornaam geldt een andere route: een verzoekschrift bij de rechtbank op grond van artikel 1:4 lid 4 BW, waarvoor u een advocaat nodig heeft.
De rechter toetst of u een voldoende zwaarwichtig belang heeft en of de gevraagde voornaam is toegestaan. Wilt u zowel uw voor- als achternaam wijzigen, dan doorloopt u dus twee verschillende procedures.
Wordt een naamswijziging binnenkort eenvoudiger?
Mogelijk, maar nog niet nu. Het kabinet wil dat u uw voor- en achternaam eenmalig zonder opgave van reden kunt wijzigen bij de burgerlijke stand van uw gemeente, tegen aanzienlijk lagere kosten.
Dat plan staat in een wetsvoorstel dat in januari 2026 in consultatie is gegaan. Het voorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer en het is nog niet bekend wanneer het ingaat. Tot die tijd gelden de regels uit dit artikel. Meer informatie vindt u op rijksoverheid.nl.
Samengevat
- Achternaam wijzigen loopt via Justis en een koninklijk besluit; alleen bepaalde gronden uit het Besluit geslachtsnaamswijziging komen in aanmerking.
- De kosten zijn € 835 per verzoek (€ 1.670 vanaf drie kinderen) en zijn niet terugvorderbaar, ook niet bij afwijzing.
- De beslissing volgt meestal binnen twintig weken; tegen een afwijzing kunt u binnen zes weken bezwaar maken.
- Nazaten van tot slaaf gemaakten kunnen sinds 1 juli 2024 kosteloos en zonder psychologisch onderzoek hun achternaam wijzigen.
- Voor uw voornaam geldt een aparte procedure bij de rechtbank, met verplichte bijstand van een advocaat.
Veelgestelde vragen
Moet ik na mijn scheiding iets regelen bij Justis?
Nee, alleen als u uw geslachtsnaam zelf wilt laten veranderen. Wilt u weer onder uw eigen naam worden aangeschreven, dan meldt u dat bij de gemeente.
Kan ik de naam van mijn kind wijzigen zonder toestemming van de andere ouder?
Meestal niet. Justis kan het verzoek soms toch toewijzen, bijvoorbeeld als uw kind van twaalf jaar of ouder zelf instemt.
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.
