Adoptie meerderjarige: wanneer kunt u een volwassene adopteren?

Gepubliceerd op 1 december 2024 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Adoptie van een volwassen pleegkind of stiefkind is in Nederland alleen bij uitzondering mogelijk. De wet eist dat het kind minderjarig is op de dag van het verzoek; alleen bij een hechte, al vóór de meerderjarigheid ontstane gezinsband kan de rechter daarvan afwijken via het recht op gezinsleven van artikel 8 EVRM.

Herkent u zich in deze situatie? Misschien woont uw pleegkind of stiefkind al jaren bij u, draagt u al lang de zorg, en wilt u die band nu juridisch vastleggen. Adoptie geeft die relatie een formele familierechtelijke grondslag, met de rechten en plichten die daarbij horen. Hieronder leest u wanneer dat kan en hoe de procedure verloopt.

Wat is de hoofdregel bij adoptie?

Volgens artikel 1:228 lid 1 sub a van het Burgerlijk Wetboek (BW) is adoptie alleen mogelijk als het kind op de dag van het eerste verzoek nog minderjarig is. Is de persoon die u wilt adopteren al 18 jaar of ouder, dan wijst de rechtbank het verzoek in beginsel af. Deze hoofdregel geldt voor elke vorm van adoptie, ook stiefouderadoptie en pleegkindadoptie.

Wanneer maakt de rechter een uitzondering?

De rechter kan de minderjarigheidseis terzijde stellen als strikte toepassing ervan een ongerechtvaardigde inbreuk zou maken op het recht op gezinsleven uit artikel 8 EVRM. Dat gebeurt alleen bij bijzondere omstandigheden, en de lat ligt hoog: u moet aannemelijk maken dat er al vóór de meerderjarigheid een feitelijke gezinsband bestond die niet wezenlijk verschilt van die tussen ouders en hun minderjarige kinderen.

De rechtbank Zeeland-West-Brabant stond bijvoorbeeld adoptie van een meerderjarige toe omdat het kind al vanaf zijn eerste levensjaar bij de adoptanten woonde, nauwelijks contact had met zijn biologische ouders en de adoptanten al eerder andere pleegkinderen hadden geadopteerd (ECLI:NL:RBZWB:2020:2549). In een zaak bij de rechtbank Rotterdam werd de late indiening verklaard doordat het gezin door de toeslagenaffaire geen geld had voor een adoptieprocedure tijdens de minderjarigheid van het kind; ook toen ging de adoptie alsnog door (ECLI:NL:RBROT:2022:509). Beide zaken laten zien dat de rechter vooral kijkt naar de feitelijke band uit de jeugd, niet naar de leeftijd op het moment van het verzoek.

Rechters wegen onder meer de volgende aspecten mee:

1. Langdurige ouder-kindrelatie: een band die al tijdens de minderjarigheid is ontstaan en vergelijkbaar is met een gewone ouder-kindrelatie.
2. Afwezigheid van de biologische ouders: zij spelen geen rol meer in het leven van uw kind, of stemmen uitdrukkelijk in met de adoptie.
3. Reden voor de late aanvraag: u onderbouwt waarom de adoptie niet eerder is aangevraagd, bijvoorbeeld door onwetendheid over de mogelijkheden of een praktische belemmering zoals in de Rotterdamse zaak.
4. Belang van de betrokkenen: de rechter beoordeelt of de adoptie in het belang is van zowel de adoptant als de geadopteerde.

Elke zaak wordt op haar eigen feiten beoordeeld. Verklaringen, rapportages en concrete voorbeelden van de ouder-kindrelatie zijn daarbij belangrijk bewijs.

Een voorbeeld ter illustratie: een vrouw groeit vanaf haar derde levensjaar op bij een pleeggezin, maar een formele adoptie blijft destijds uit door onwetendheid over de mogelijkheden. Pas als volwassene ontdekt zij dat adoptie ook nu nog kan, via de uitzonderingsroute van artikel 8 EVRM. Omdat de feitelijke ouder-kindband al vanaf jonge leeftijd bestond en goed is gedocumenteerd, wijst de rechtbank het verzoek toe.

Hoe verloopt de procedure?

De procedure begint met een verzoekschrift bij de rechtbank. Juridische onderbouwing van de bijzondere omstandigheden is daarbij doorslaggevend: de rechter toetst of strikte toepassing van de minderjarigheidseis in uw geval een ongerechtvaardigde inbreuk op het gezinsleven zou zijn.

Wat verandert er met het wetsvoorstel van januari 2026?

Adoptie van een meerderjarige kan naar huidig recht alleen via de uitzonderingsroute van artikel 8 EVRM: de wet zelf eist dat het kind minderjarig is op de dag van het eerste verzoek (artikel 1:228 lid 1 sub a BW).

Dat kan veranderen. Op 16 januari 2026 is een conceptwetsvoorstel gepresenteerd, dat adoptie van een meerderjarige mogelijk maakt als de adoptiefouder het kind vóór diens achttiende verjaardag minstens vijf jaar heeft verzorgd en opgevoed. Het voorstel bevestigt daarmee een bestaande gezinsband en maakt geen nieuwe familiebanden mogelijk ná de meerderjarigheid. De internetconsultatie liep tot 7 april 2026. Zolang het voorstel niet in werking is getreden, blijft de uitzonderingsroute via artikel 8 EVRM de enige weg.

Een overzicht van de voorwaarden en de procedure voor adoptie in het algemeen leest u in onze gids adoptie in Nederland.

Wat kunnen wij voor u doen bij de adoptie van een meerderjarige?

Wij beoordelen eerst of uw situatie kans maakt op de uitzonderingsroute en begeleiden daarna de procedure:

• Wij toetsen of uw band met de meerderjarige al vóór diens achttiende verjaardag gezinsleven vormde in de zin van artikel 8 EVRM.
• Wij verzamelen het bewijs van die band, zoals verklaringen, schoolstukken en documenten over de verzorging.
• Wij stellen het verzoekschrift op en onderbouwen waarom de adoptie niet eerder is aangevraagd.
• Wij lichten de zaak toe tijdens de mondelinge behandeling en beantwoorden de vragen van de rechter.
• Wij volgen het wetsvoorstel van januari 2026 en beoordelen of uw situatie straks onder de nieuwe regeling valt.

Samengevat

• Adoptie van een meerderjarige kan alleen bij uitzondering, via het recht op gezinsleven van artikel 8 EVRM.
• De wet zelf (artikel 1:228 lid 1 sub a BW) eist minderjarigheid van het kind op de dag van het verzoek.
• Een hechte band die al vóór de meerderjarigheid is ontstaan, weegt het zwaarst mee; de rechtbanken Zeeland-West-Brabant en Rotterdam lieten dat eerder zien.
• Een conceptwetsvoorstel van januari 2026 kan dit in de toekomst verruimen bij minimaal vijf jaar verzorging vóór het achttiende jaar; het is nog niet in werking getreden.
• Een goed onderbouwd verzoekschrift, met bewijs van de feitelijke band, is doorslaggevend voor de kans op succes.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn meerderjarige stiefkind adopteren?

Alleen als de rechter oordeelt dat strikte toepassing van de minderjarigheidseis een ongerechtvaardigde inbreuk op uw gezinsleven zou zijn.

Telt de duur van de verzorging mee?

Ja. Hoe langer en hechter de band al vóór de meerderjarigheid bestond, hoe sterker uw zaak.

Wat als de biologische ouders nog wel contact hebben met de meerderjarige?

Dat maakt de zaak lastiger, maar sluit adoptie niet automatisch uit; de rechter weegt dan alle omstandigheden samen.

Verandert dit met het wetsvoorstel van januari 2026?

Mogelijk wel, maar het voorstel is nog in behandeling en nog niet in werking getreden.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.