Adoptie meerderjarige: wanneer kunt u een volwassene adopteren?

Gepubliceerd op 1 december 2024 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Adoptie van een volwassen pleegkind of stiefkind is in Nederland alleen bij uitzondering mogelijk. De wet eist dat het kind minderjarig is op de dag van het eerste verzoek; alleen bij een hechte gezinsband die al vóór de meerderjarigheid bestond, kan de rechter daarvan afwijken via het recht op gezinsleven van artikel 8 EVRM.

Misschien woont uw pleegkind of stiefkind al jaren bij u en wilt u die band nu juridisch vastleggen. Adoptie geeft die relatie een familierechtelijke grondslag, met de rechten en plichten die daarbij horen. Hieronder leest u wanneer de rechter meegaat, welke redenen voor een late aanvraag zijn aanvaard en hoe de procedure verloopt.

Wat zegt de wet over de leeftijd bij adoptie?

Volgens artikel 1:228 lid 1 sub a Burgerlijk Wetboek Boek 1 is adoptie alleen mogelijk als het kind op de dag van het eerste verzoek nog minderjarig is. Is de persoon die u wilt adopteren 18 jaar of ouder, dan wijst de rechtbank het verzoek in beginsel af. Deze hoofdregel geldt voor elke vorm van adoptie, ook stiefouderadoptie en pleegkindadoptie.

De voorwaarden van de artikelen 1:227 en 1:228 BW zijn van openbare orde. Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde op 7 januari 2020 dat de rechter ze alleen buiten toepassing mag laten als bijzondere omstandigheden dat vereisen. Artikel 8 EVRM geeft geen onvoorwaardelijk recht op adoptie, maar beschermt wel het gezinsleven tussen pleegouders en een kind dat in hun gezin is opgenomen.

Wanneer laat de rechter de leeftijdseis los?

De rechter laat de minderjarigheidseis los als weigering van de adoptie een ongeoorloofde inmenging in het gezinsleven zou zijn (artikel 8 lid 2 EVRM). De lat ligt hoog. U moet aannemelijk maken dat er al vóór de meerderjarigheid een feitelijke gezinsband bestond, en dat er begrijpelijke redenen zijn waarom de adoptie niet eerder is aangevraagd.

Drie uitspraken waarin de adoptie doorging

De drie zaken laten zien dat de rechter vooral kijkt naar de feitelijke band uit de jeugd en naar de verklaring voor de vertraging, niet naar de leeftijd op het moment van het verzoek. De bedragen in de Rotterdamse zaak gelden voor die zaak en zijn geen actuele tarieven.

Welke punten weegt de rechter mee?

1. Een langdurige ouder-kindrelatie die al tijdens de minderjarigheid is ontstaan en vergelijkbaar is met een gewone ouder-kindrelatie.
2. De rol van de biologische ouders: spelen zij geen rol meer, of stemmen zij in met de adoptie? In de zaak van 3 juni 2020 tekende de moeder een instemmingsverklaring.
3. Een begrijpelijke reden voor de late aanvraag, zoals onbekendheid met de regels, ziekte of geldgebrek buiten eigen schuld.
4. Het belang van de geadopteerde bij een familierechtelijke band. Het hof Amsterdam erkende dat adoptie dan geen kinderbeschermingsmaatregel meer is, maar een bevestiging van een bestaande gezinsband.

Ook de overige voorwaarden van de artikelen 1:227 en 1:228 BW moeten zijn vervuld. Elke zaak wordt op haar eigen feiten beoordeeld. Verklaringen, schoolstukken, pleegzorgdossiers en foto’s van de ouder-kindrelatie zijn daarbij belangrijk bewijs.

Hoe verloopt de procedure?

De procedure begint met een verzoekschrift bij de rechtbank, ingediend door een advocaat. Juridische onderbouwing van de bijzondere omstandigheden is daarbij doorslaggevend: de rechter toetst of strikte toepassing van de minderjarigheidseis in uw geval een ongerechtvaardigde inbreuk op het gezinsleven zou zijn.

1. Bewijs verzamelen van de gezinsband tijdens de minderjarigheid en van de reden voor de late aanvraag.
2. Indienen van het verzoekschrift bij de rechtbank; daarbij betaalt u griffierecht.
3. Mondelinge behandeling, waarin de rechter vragen stelt aan u en de geadopteerde.
4. Beschikking. Tegen een afwijzing staat binnen drie maanden hoger beroep open bij het gerechtshof, via een advocaat. In de zaak bij het hof Amsterdam werd een afwijzing van de rechtbank in hoger beroep alsnog omgezet in een adoptie.
5. Na een toewijzing voegt de ambtenaar van de burgerlijke stand de adoptie toe aan de geboorteakte; zo nodig beslist de rechter ook over de geslachtsnaam.

Bron: rechtspraak.nl, griffierecht 2026. Daarnaast komen de kosten van uw advocaat.

Komt er een wettelijke regeling voor adoptie van meerderjarigen?

Een wettelijke regeling voor adoptie van meerderjarigen is (stand 29 oktober 2026) niet in werking getreden. Zolang dat zo is, blijft de uitzonderingsroute via artikel 8 EVRM de enige weg, en blijft de rechtspraak hierboven richtinggevend.

Een overzicht van de voorwaarden en de procedure voor adoptie in het algemeen leest u in onze gids adoptie in Nederland.

Wat als de biologische ouders nog contact hebben?

Dat maakt de zaak lastiger, maar sluit adoptie niet automatisch uit. In de drie zaken hierboven speelden de biologische ouders geen rol meer of stemden zij in. Heeft de meerderjarige nog een band met een biologische ouder, dan weegt de rechter alle omstandigheden samen. Door de adoptie verbreekt de familierechtelijke band met die ouder.

Hoe wij u bijstaan bij de adoptie van een meerderjarige

• Wij toetsen of uw band met de meerderjarige al vóór diens achttiende verjaardag gezinsleven vormde in de zin van artikel 8 EVRM.
• Wij verzamelen het bewijs van die band, zoals verklaringen, schoolstukken en documenten over de verzorging.
• Wij stellen het verzoekschrift op en onderbouwen waarom de adoptie niet eerder is aangevraagd.
• Wij lichten de zaak toe tijdens de mondelinge behandeling en beoordelen na een afwijzing of hoger beroep zinvol is.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.