Gepubliceerd op 5 september 2026 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Adoptie verbreekt de juridische band met de oorspronkelijke ouders en schept een nieuwe: het kind wordt in alle opzichten het kind van de adoptiefouders. De rechtbank kent een verzoek alleen toe als adoptie duidelijk in het belang van het kind is. Het adoptierecht is volop in beweging: adoptie uit het buitenland wordt de komende jaren afgebouwd en er ligt een wetsvoorstel dat ook adoptie van meerderjarigen mogelijk maakt.
Inhoudsopgave
Adoptie: het korte antwoord
Adoptie schept een volledige familierechtelijke band en verbreekt de band met de oorspronkelijke ouders. De rechtbank toetst aan artikel 1:227 en 1:228 BW. De Rijksoverheid zet de voorwaarden voor binnenlandse en interlandelijke adoptie op een rij.
Hieronder leest u welke voorwaarden gelden, hoe de procedure verloopt en wat er de komende jaren verandert.
Wanneer is adoptie in Nederland mogelijk?
De rechtbank spreekt adoptie uit op verzoek van twee personen samen of van één persoon (artikel 1:227 lid 1 BW). Zij wijst het verzoek alleen toe als adoptie in het kennelijk belang van het kind is en vaststaat dat het kind niets meer van zijn ouder of ouders in die hoedanigheid te verwachten heeft (artikel 1:227 lid 3 BW). Daarnaast moet zijn voldaan aan de voorwaarden van artikel 1:228 BW. Voor het verzoek is een advocaat verplicht.
Welke voorwaarden gelden voor adoptie?
Artikel 1:228 lid 1 BW stelt onder meer deze eisen:
- het kind is minderjarig op de dag van het eerste verzoek;
- een kind van twaalf jaar of ouder heeft bij het verhoor geen bezwaar gemaakt; hetzelfde geldt voor een jonger kind dat zijn belangen kan overzien;
- het kind is geen kleinkind van een adoptant;
- de adoptant is ten minste achttien jaar ouder dan het kind;
- geen van de ouders spreekt het verzoek tegen;
- de adoptant of adoptanten hebben het kind ten minste een jaar verzorgd en opgevoed;
- de ouder of ouders hebben niet langer het gezag over het kind, behalve bij adoptie door de partner van de ouder.
Dienen twee personen het verzoek samen in, dan moeten zij direct daaraan voorafgaand ten minste drie aaneengesloten jaren hebben samengeleefd (artikel 1:227 lid 2 BW).
Tegenspraak van een ouder is niet altijd doorslaggevend. De rechtbank passeert die als het kind en de ouder nauwelijks in gezinsverband hebben samengeleefd, als de ouder het gezag heeft misbruikt of de verzorging ernstig heeft verwaarloosd, of als de ouder onherroepelijk is veroordeeld voor bepaalde ernstige misdrijven tegen het kind (artikel 1:228 lid 2 BW).
Hoe verloopt de procedure?
Uw advocaat dient een verzoekschrift in bij de rechtbank. De Raad voor de Kinderbescherming adviseert doorgaans of adoptie in het belang van het kind is. Een kind van twaalf jaar of ouder wordt door de rechter gehoord; een jonger kind wordt gehoord als het zijn belangen kan overzien.
Wijst de rechtbank het verzoek toe, dan werkt de adoptie terug tot de dag van indiening zodra de uitspraak onherroepelijk is. De ambtenaar van de burgerlijke stand maakt daarna een nieuwe akte op. Wilt u ook de geslachtsnaam of voornaam laten wijzigen? Neem dat verzoek dan meteen mee in dezelfde procedure.
Wat geldt bij stiefouderadoptie?
Adoptie door de partner van de ouder komt het meest voor. Ook dan moet de stiefouder het kind ten minste een jaar hebben verzorgd en opgevoed, en moeten ouder en stiefouder ten minste drie jaar hebben samengeleefd. Anders dan bij andere vormen van adoptie houdt de ouder hier het gezag; dat wordt dan gezamenlijk gezag met de adoptiefouder.
Is het kind binnen de relatie geboren na donorbevruchting met een onbekende donor, dan toetst de rechtbank lichter: zij wijst het verzoek toe tenzij adoptie kennelijk niet in het belang van het kind is (artikel 1:227 lid 4 BW).
Kan een meerderjarige worden geadopteerd?
Naar geldend recht niet: de wet eist dat het kind minderjarig is op de dag van het eerste verzoek. De Hoge Raad oordeelde in 2013 dat hiervan in zeer bijzondere situaties kan worden afgeweken, als strikte toepassing van de leeftijdseis het recht op gezinsleven uit artikel 8 EVRM zou schenden. De rechter kijkt dan naar bijzondere omstandigheden, zoals een langdurige en hechte verzorgingsrelatie, en naar een gegronde reden waarom het verzoek niet eerder is gedaan. De uitkomst wisselt: verzoeken zijn zowel toegewezen als afgewezen.
Dat kan veranderen. Het wetsvoorstel dat op 16 januari 2026 in consultatie ging, maakt adoptie van een meerderjarige mogelijk als de adoptiefouder het kind vóór diens achttiende verjaardag ten minste vijf jaar heeft verzorgd en opgevoed. De internetconsultatie liep tot 7 april 2026. Zolang het wetsvoorstel niet in werking is getreden, blijft de uitzonderingsroute via artikel 8 EVRM de enige weg.
Wat verandert er bij adoptie uit het buitenland?
Het kabinet besloot op 9 december 2024 interlandelijke adoptie in zes jaar tijd zorgvuldig af te bouwen. Het wetsvoorstel van 16 januari 2026 werkt dat zo uit:
- nieuwe aanmeldingen van aspirant-adoptiefouders zijn niet meer mogelijk zodra de wet in werking treedt;
- vergunninghouders kunnen tot 1 mei 2030 matchingsvoorstellen indienen bij de Centrale autoriteit;
- lopende zaken kunnen tot uiterlijk 18 december 2030 worden afgerond;
- voor biologische broertjes en zusjes van een eerder geplaatst kind geldt gedurende vijf jaar na plaatsing een uitzondering.
Loopt uw procedure al, dan mag u die tijdens de afbouw voortzetten. Het kabinet geeft zelf aan dat de kans op een daadwerkelijke adoptie klein is voor wie nog aan het begin van de procedure staat.
Hetzelfde wetsvoorstel maakt identiteitsherstel voor geadopteerden eenvoudiger: naamswijziging wordt goedkoper, de leeftijdsgrenzen voor een verzoek tot herroeping van de adoptie vervallen, en adoptiedossiers gaan naar het Nationaal Archief.
Wat betekent adoptie juridisch?
Door de adoptie ontstaat een familierechtelijke band tussen het kind en de adoptiefouders en hun bloedverwanten. De band met de oorspronkelijke ouders vervalt, behalve bij adoptie door de partner van de ouder. Dat werkt door in het gezag, het erfrecht en de onderhoudsplicht. Adoptie door een Nederlandse ouder kan ook gevolgen hebben voor de nationaliteit van het kind.
Herroeping van de adoptie kan de geadopteerde zelf verzoeken, binnen de wettelijke termijn na het bereiken van de meerderjarigheid. Het wetsvoorstel van januari 2026 wil die leeftijdsgrenzen schrappen.
Wat kunnen wij voor u doen bij adoptie?
Wij begeleiden adoptieverzoeken bij de rechtbank vanuit Eindhoven en onze bezoeklocatie in Amsterdam.
- Wij toetsen vooraf of aan de voorwaarden van artikel 1:227 en 1:228 BW is voldaan, zoals een jaar verzorging en drie jaar samenleven.
- Wij stellen het verzoekschrift op en dienen het in bij de rechtbank; een advocaat is daarvoor verplicht.
- Wij nemen een verzoek tot wijziging van de geslachtsnaam of voornaam mee in dezelfde procedure.
- Wij bereiden u voor op het onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming en op het verhoor van het kind.
- Wij voeren het verweer als een ouder het verzoek tegenspreekt (artikel 1:228 lid 2 BW).
- Wij adviseren over de gevolgen voor gezag, erfrecht en nationaliteit.
Samengevat
- Adoptie loopt via de rechtbank en vereist een advocaat; de rechter toetst streng aan artikel 1:227 en 1:228 BW.
- Bij stiefouderadoptie houdt de ouder het gezag; bij andere vormen vervalt de band met de oorspronkelijke ouders.
- Adoptie van een meerderjarige kan nu alleen bij uitzondering via artikel 8 EVRM; een wetsvoorstel wil dit onder voorwaarden toestaan.
- Adoptie uit het buitenland wordt tot en met 2030 stapsgewijs afgebouwd.
- Naamswijziging kan in dezelfde procedure worden meegenomen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een advocaat nodig voor adoptie?
Ja. Een advocaat dient het verzoek tot adoptie in bij de rechtbank.
Hoe lang duurt een adoptieprocedure?
Dat verschilt sterk. Spreekt niemand het verzoek tegen bij stiefouderadoptie, dan gaat het vaak om enkele maanden vanaf indiening. Is er tegenspraak van een ouder of doet de Raad voor de Kinderbescherming uitgebreid onderzoek, dan duurt het langer.
Kan adoptie ook als een van de ouders bezwaar maakt?
Dat kan, maar alleen in de gevallen die artikel 1:228 lid 2 BW noemt. De rechter beoordeelt dat terughoudend.
Wordt mijn kind gehoord?
Een kind van twaalf jaar of ouder wordt gehoord. Maakt het bezwaar, dan wijst de rechtbank het verzoek in beginsel af. Ook een jonger kind wordt gehoord als het zijn belangen kan overzien.
Verandert de achternaam van het kind?
Dat kan, maar het gaat niet vanzelf: neem het verzoek tot naamswijziging mee in het adoptieverzoek.
Geraadpleegde bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 227 tot en met 232
- Rijksoverheid, Zorgvuldige afbouw interlandelijke adoptie in zes jaar tijd, 9 december 2024
- Rijksoverheid, Wetsvoorstel afbouw adoptie uit het buitenland en vereenvoudiging identiteitsherstel, 16 januari 2026
- Raad voor de Kinderbescherming, informatie over interlandelijke adoptie
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.
