Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Veroorzaakt een levensmiddel een allergische reactie omdat een allergeen niet of onjuist op het etiket staat, dan is de producent in de regel aansprakelijk op grond van de productaansprakelijkheid (artikel 6:185 BW), ook zonder schuld. Staat het allergeen wel correct vermeld, dan is het product meestal niet gebrekkig en ligt aansprakelijkheid veel minder voor de hand.
Sinds 1 januari 2026 controleert de NVWA bovendien of voorverpakte producten de nieuwe Nederlandse regels voor waarschuwingen als “Kan … bevatten” volgen. Hieronder leest u welke allergeneninformatie verplicht is, wie aansprakelijk is en wat een rechter in 2022 vond van een verbod op chocopasta met sporen van hazelnoot. Zie ook ons artikel over contaminatie in de keten.
Inhoudsopgave
Welke veertien allergenen moet u altijd vermelden?
Op grond van Verordening (EU) 1169/2011 vermeldt u de veertien allergenen uit bijlage II van die verordening als zij als ingrediënt of hulpstof in het product zijn gebruikt. Dat geldt voor voorverpakte en voor onverpakte levensmiddelen. De NVWA noemt dezelfde lijst op haar pagina over allergenen.
- Glutenbevattende granen, zoals tarwe, rogge en gerst
- Schaaldieren en weekdieren
- Eieren, vis en melk (inclusief lactose)
- Pinda’s en noten
- Soja, selderij, mosterd, sesamzaad en lupine
- Sulfiet, vanaf 10 mg per kilogram of liter, uitgedrukt als zwaveldioxide
Hoe vermeldt u allergenen op het etiket van een voorverpakt product?
Het allergeen moet in de ingrediëntenlijst worden benadrukt, bijvoorbeeld vetgedrukt, zodat het zich duidelijk onderscheidt van de andere ingrediënten (artikel 21 van Verordening 1169/2011). Gebruik de specifieke naam, zoals tarwe, hazelnoot of amandel, en niet alleen “granen” of “noten”.
Een product mag als glutenvrij worden aangeduid als het niet meer dan 20 mg gluten per kilogram bevat (Uitvoeringsverordening (EU) 828/2014). De informatie moet goed leesbaar zijn; artikel 13 van Verordening 1169/2011 stelt ook eisen aan de minimale lettergrootte.
Wat geldt voor onverpakte producten en de horeca?
Ook bij onverpakte levensmiddelen, zoals in de horeca, bij de bakker of in een kantine, moet de allergeneninformatie beschikbaar zijn (artikel 44 van Verordening 1169/2011). U mag die informatie mondeling geven. Volgens de NVWA moet dan wel ergens schriftelijk staan dat klanten ernaar kunnen vragen, bijvoorbeeld op de menukaart of een schapkaart.
Welke regels gelden sinds 1 januari 2026 voor “Kan … bevatten”?
Een waarschuwing voor onbedoelde aanwezigheid van een allergeen, ook wel PAL genoemd (precautionary allergen labelling), is vrijwillige informatie. Die mag de consument niet misleiden (artikel 36 van Verordening 1169/2011). Nederland heeft dat ingevuld met een nieuw allergenenbeleid voor voorverpakte producten.
De NVWA meldde op 18 december 2025 dat zij vanaf 1 januari 2026 bij inspecties controleert of voorverpakte producten aan de nieuwe regels voldoen. Bij overtreding kan zij een waarschuwing geven of een boete opleggen. Voor horeca en ambachtelijke bedrijven werd de invulling toen nog uitgewerkt.
| Onderdeel | Regel volgens de NVWA (stand 30 oktober 2026) |
|---|---|
| Toegestane tekst | Alleen “Kan X bevatten” of “Niet geschikt voor mensen met een X-allergie” |
| Andere formuleringen | Niet toegestaan, dus geen “Kan sporen van … bevatten” of “Geproduceerd in een bedrijf dat … verwerkt” |
| Wanneer verplicht | Als uit een risicoanalyse blijkt dat de referentiewaarde voor dat allergeen kan worden overschreden |
| Wanneer verboden | Als de risicoanalyse laat zien dat de referentiewaarde niet wordt overschreden |
| Eerst voorkomen | U moet al het mogelijke doen om kruisbesmetting te voorkomen; de waarschuwing is geen vervanging daarvan |
Bron: NVWA, Waarschuw voor kruisbesmetting allergenen. De NVWA verwijst voor de risicoanalyse naar de Richtlijnen kruisbesmetting allergenen van FNLI en CBL. De referentiewaarden zelf zijn niet in de wet vastgelegd; BuRO adviseerde er op 21 september 2022 over.
Wat zei de rechter over een verbod op chocopasta met sporen van hazelnoot?
In ECLI:NL:RBROT:2022:5609 had de minister van VWS een producent een last onder dwangsom opgelegd. Die mocht geen producten meer verkopen waarin allergenen boven de referentiewaarde zaten, ook al stond “kan bevatten” op het etiket. Het ging om chocopasta met hazelnoot en melk, met een dwangsom van € 5.000 per constatering.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam schorste het besluit op 8 juli 2022. De minister baseerde zich op voorlopige BuRO-waarden uit 2016, die nooit waren geëvalueerd en volgens de minister zelf zeer behoudend waren. Bovendien droegen de producten wel een waarschuwing. De uitspraak laat zien dat een sanctie moet steunen op een houdbare norm, en dat een goed onderbouwde risicoanalyse in uw dossier telt.
Wanneer is de producent aansprakelijk voor een allergische reactie?
De producent is aansprakelijk voor schade door een gebrek in zijn product (artikel 6:185 BW). Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die men mag verwachten. De presentatie, waaronder het etiket en de allergeneninformatie, telt daarbij mee (artikel 6:186 BW).
De benadeelde moet de schade, het gebrek en het oorzakelijk verband bewijzen (artikel 6:188 BW). De producent kan zich onder meer verweren met het argument dat het gebrek er nog niet was toen hij het product in het verkeer bracht. Ook kan hij aanvoeren dat de stand van de wetenschap het niet mogelijk maakte het gebrek te ontdekken (artikel 6:185 lid 1 BW). Een correct vermeld allergeen is in de regel geen gebrek.
De vordering verjaart drie jaar na de dag waarop de benadeelde de schade, het gebrek en de producent kende of had moeten kennen. Zij vervalt tien jaar na het in het verkeer brengen (artikel 6:191 BW). Een importeur in de EU geldt ook als producent; een verkoper alleen als hij de producent niet binnen redelijke termijn bekendmaakt (artikel 6:187 BW).
| Situatie | Waarschijnlijke positie van de producent |
|---|---|
| Allergeen gebruikt, niet in de ingrediëntenlijst | Product gebrekkig door onjuiste presentatie (art. 6:186 BW) |
| Allergeen vermeld maar niet benadrukt | Overtreding van art. 21 Verordening 1169/2011; of het product gebrekkig is, hangt af van de omstandigheden |
| Kruiscontact boven de referentiewaarde, zonder waarschuwing | Risico op gebrek en op handhaving door de NVWA |
| Allergeen correct vermeld | In de regel geen gebrek |
Wanneer zijn de verkoper of horecaondernemer aansprakelijk?
Een verkoper of horecaondernemer die zelf onjuiste allergeneninformatie geeft, kan aansprakelijk zijn wegens wanprestatie (artikel 6:74 BW) of onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Een voorbeeld ter illustratie: een medewerker zegt op vraag dat een gerecht notenvrij is, terwijl er amandelmeel in de saus zit. Lees ook ons artikel over aansprakelijkheid bij slechte levering in de keten.
Kan de producent de schade verhalen op zijn leverancier?
Ja, als het allergeen via een grondstof van een leverancier in het product is gekomen en die leverancier zijn specificaties niet nakwam. Dat verhaal loopt via het inkoopcontract en non-conformiteit (artikel 7:17 BW). Leg daarom in uw inkoopvoorwaarden vast welke allergeneninformatie de leverancier moet geven, dat hij wijzigingen meldt en dat hij u vrijwaart voor claims en terugroepkosten.
Welke stappen zet u na een melding van een allergische reactie?
Een melding vraagt om snelheid, omdat Verordening (EG) 178/2002 u verplicht om in te grijpen bij een risico voor de voedselveiligheid.
- Ga na of het allergeen correct is vermeld en of er een productiefout of kruiscontact kan zijn; leg batchnummers en productiedata vast.
- Vormt het product een risico, neem het dan uit de handel en informeer de NVWA (artikel 19 Verordening 178/2002).
- Meld de claim bij uw aansprakelijkheidsverzekeraar en erken geen aansprakelijkheid voordat de feiten duidelijk zijn.
- Vraag bij een grondstofprobleem direct de specificaties en analyses op bij uw leverancier en stel hem aansprakelijk.
Ons kantoor behandelt geen letselschadezaken. Wij adviseren u als ondernemer over de aansprakelijkheidsvraag, het verhaal in de keten en de contacten met de NVWA.
Wat kan de NVWA doen bij onjuiste allergeneninformatie?
De NVWA controleert de allergeneninformatie en kan een waarschuwing geven, een bestuurlijke boete opleggen of eisen dat producten uit de handel worden genomen. De minister kan ook een last onder dwangsom opleggen, zoals in de zaak uit 2022 hierboven. Tegen zo’n besluit maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb). Is snelheid nodig, dan kunt u de voorzieningenrechter vragen het besluit te schorsen (artikel 8:81 Awb). Bij opzet kan overtreding van de Warenwet ook strafrechtelijk worden vervolgd als economisch delict.
Hoe beperkt u als producent of horecaondernemer het allergenenrisico?
De punten verschillen per rol. Een producent werkt met etiketten en recepturen, een horecaondernemer met gerechten en personeel.
| Producent van voorverpakte producten | Horecaondernemer of verkoper van onverpakte producten |
|---|---|
| Controleer of elk allergeen uit de receptuur in de ingrediëntenlijst staat en is benadrukt | Houd per gerecht of product een actuele allergenenkaart bij |
| Vraag specificaties en allergeneninformatie op bij al uw leveranciers | Vermeld schriftelijk dat gasten naar allergenen kunnen vragen |
| Leg een risicoanalyse vast voor kruiscontact en pas de waarschuwing daarop aan | Instrueer personeel om bij twijfel geen garanties te geven |
| Controleer etiketten opnieuw bij elke wijziging van receptuur of leverancier | Bewaar etiketten en specificaties van ingekochte producten |
| Leg vrijwaring en terugroepkosten vast in uw inkoopcontracten | Werk de kaart bij als een leverancier een product wijzigt |
Hoe helpen wij bij allergenen en aansprakelijkheid?
Onze advocaten civiel recht adviseren producenten, verkopers en horecaondernemers.
- Wij toetsen uw etiketten en allergeneninformatie aan Verordening 1169/2011 en de NVWA-regels voor waarschuwingen.
- Wij beoordelen een aansprakelijkstelling en stellen uw verweer op.
- Wij stellen inkoopvoorwaarden op met allergeneninformatie, vrijwaring en terugroepkosten.
- Wij verhalen schade op uw leverancier.
- Wij stellen een zienswijze of bezwaarschrift op tegen een maatregel of boete van de NVWA.
Veelgestelde vragen
Mag ik “Kan sporen van noten bevatten” nog op mijn etiket zetten?
Volgens de NVWA niet voor voorverpakte producten. Toegestaan zijn alleen “Kan X bevatten” en “Niet geschikt voor mensen met een X-allergie”, en alleen als uw risicoanalyse een overschrijding van de referentiewaarde laat zien.
Hoe kan een consument zijn rechten uitoefenen na een allergische reactie?
Een consument kan de producent aansprakelijk stellen op grond van artikel 6:185 BW, of de verkoper op grond van het koopcontract. Ons kantoor behandelt geen letselschadezaken; voor de schadeberekening kan een consument terecht bij een letselschadespecialist.
