Vonnis uitvoerbaar bij voorraad: wat betekent dat?

Gepubliceerd op 1 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 27 september 2026

Een vonnis dat uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, mag direct worden uitgevoerd, ook als de verliezende partij hoger beroep instelt. De belangrijkste uitzondering: de verliezer kan de uitvoering soms laten schorsen, bij het gerechtshof of in een executiegeschil bij de voorzieningenrechter, maar de drempel daarvoor is hoog.

Wie het vonnis ten uitvoer legt, doet dat wel op eigen risico. Wordt het vonnis later vernietigd, dan moet de executant terugbetalen en de schade vergoeden. Hieronder leest u wat de wet zegt, hoe de rechter beslist, hoe de executie in de praktijk verloopt en wat u kunt doen als u aan de verliezende kant staat.

Wat betekent uitvoerbaar bij voorraad precies?

Uitvoerbaar bij voorraad betekent dat de winnende partij het vonnis mag afdwingen voordat vaststaat of het in hoger beroep standhoudt. Het hoger beroep houdt de uitvoering dan niet tegen.

Normaal gesproken werkt een rechtsmiddel als een pauzeknop. Volgens artikel 350 lid 1 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) schorst het instellen van hoger beroep de tenuitvoerlegging van een vonnis. Zonder uitvoerbaarverklaring bij voorraad moet de winnaar dus afwachten of de tegenpartij binnen de beroepstermijn in hoger beroep gaat. Die termijn is bij een vonnis van de rechtbank of kantonrechter in de regel drie maanden (artikel 339 Rv). Gaat de tegenpartij in beroep, dan kan het nog een jaar of langer duren voordat het gerechtshof beslist.

De uitvoerbaarverklaring bij voorraad doorbreekt die pauze. De rechter bepaalt in het dictum, het beslissende deel van het vonnis, dat het vonnis ten uitvoer mag worden gelegd niettegenstaande daartegen aan te wenden rechtsmiddelen. In gewone woorden: het vonnis geldt meteen, wat de tegenpartij ook doet.

Het doel is te voorkomen dat een hoger beroep puur als vertragingstactiek wordt ingezet. Een schuldenaar die weet dat hij ongelijk heeft, zou anders maanden kunnen winnen door in beroep te gaan. In die tijd kan geld verdwijnen of kan de schade voor de winnaar oplopen.

Het verschil met en zonder uitvoerbaarverklaring

Het onderscheid bepaalt wat er in de weken na de uitspraak gebeurt. Het overzicht hieronder zet de twee situaties naast elkaar.

De uitvoerbaarverklaring geeft de winnaar dus snelheid, maar niet zonder risico. Pakt het hoger beroep anders uit, dan kan dat voor hem flinke financiële gevolgen hebben.

Wat zegt de wet over uitvoerbaarheid bij voorraad?

De grondslag staat in artikel 233 Rv. De rechter kan een vonnis op vordering van een partij uitvoerbaar bij voorraad verklaren, tenzij uit de wet of uit de aard van de zaak anders voortvloeit.

Drie elementen uit dat artikel zijn in de praktijk belangrijk. Ten eerste moet de eiser er zelf om vragen. De rechter voegt de uitvoerbaarverklaring niet uit eigen beweging toe. Ten tweede kan de rechter de uitvoerbaarheid beperken tot een deel van het vonnis, bijvoorbeeld alleen de betalingsveroordeling. Ten derde kan de rechter bepalen dat de winnaar eerst zekerheid moet stellen, bijvoorbeeld een bankgarantie, voordat hij mag executeren (artikel 233 lid 3 Rv). Zo is de tegenpartij beschermd als het vonnis later wordt teruggedraaid.

Er zijn ook zaken waarin uitvoerbaarheid bij voorraad niet kan. Dat geldt voor beslissingen die door hun aard onomkeerbaar zijn, zoals een beslissing over de staat van een persoon. Een echtscheiding wordt bijvoorbeeld pas van kracht na inschrijving in de registers van de burgerlijke stand, en dat kan pas als de beschikking onherroepelijk is.

Hoe beslist de rechter over het verzoek?

Vraagt de eiser om uitvoerbaarheid bij voorraad en maakt de gedaagde geen bezwaar, dan wijst de rechter het verzoek bijna altijd toe. In veel vonnissen staat daarom een korte zin als: dit vonnis wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard omdat eiser dat vordert.

Voert de gedaagde wel verweer, dan weegt de rechter de belangen van beide partijen. Aan de ene kant staat het belang van de winnaar bij snelle uitvoering. Aan de andere kant staat het belang van de verliezer bij behoud van de bestaande toestand tot het hoger beroep is beslist.

Factoren die in die afweging meetellen zijn onder meer:

• De aard van de veroordeling. Een ontruiming of het afbreken van een bouwwerk is moeilijk terug te draaien; een betaling kan in beginsel worden terugbetaald.
• Het risico op onherstelbare schade voor de verliezer als het vonnis direct wordt uitgevoerd.
• De vraag of de winnaar een eventuele terugbetaling kan dragen, het zogenoemde restitutierisico.
• De schade die de winnaar lijdt als hij maanden of jaren moet wachten.

De kans van slagen van een hoger beroep speelt in beginsel geen rol in deze afweging. De rechter die het vonnis wijst, gaat er uiteraard van uit dat zijn eigen oordeel juist is. Twijfelt de rechter wel aan de terugbetalingsmogelijkheden, dan kan hij de uitvoerbaarheid bij voorraad weigeren of zekerheidstelling verlangen.

Hoe verloopt de weg van dagvaarding tot deurwaarder?

De uitvoerbaarheid bij voorraad wordt al in de dagvaarding gevraagd en pas na de betekening van het vonnis benut. Tussen die twee momenten liggen enkele vaste stappen.

De procedure begint met de dagvaarding. Daarin staat wat de eiser vordert en, bijna altijd, ook de vordering om het vonnis uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. Wie dat vergeet, kan het later in de procedure nog vorderen, maar de eiser doet er verstandig aan het direct op te nemen.

Verweer tegen uitvoerbaarheid bij voorraad

De gedaagde kan in zijn conclusie van antwoord of op de mondelinge behandeling aanvoeren waarom het vonnis niet direct uitvoerbaar moet zijn. Dat verweer moet concreet zijn. Een algemene opmerking dat de gedaagde in hoger beroep zal gaan, is niet genoeg.

Denk aan een ondernemer die wordt gevorderd een bedrijfspand te ontruimen waarin hij al jaren zijn zaak drijft. Hij kan onderbouwen dat een directe ontruiming zijn onderneming beëindigt en dat die schade niet meer ongedaan te maken is als het hof hem later gelijk geeft. De rechter kan dan besluiten de uitvoerbaarheid te weigeren, te beperken of afhankelijk te maken van zekerheidstelling.

Wie in eerste aanleg geen bezwaar maakt, verzwakt zijn positie later. Het gerechtshof kijkt bij een verzoek om schorsing namelijk ook naar wat in eerste aanleg is aangevoerd en beslist.

Van vonnis naar executie

Met het vonnis in handen schakelt de winnaar een gerechtsdeurwaarder in. Alleen een deurwaarder mag een vonnis met dwang ten uitvoer leggen. Dat verloopt meestal in drie stappen:

1. Betekening van het vonnis. De deurwaarder brengt het vonnis officieel ter kennis van de veroordeelde partij. Volgens artikel 430 Rv mag de executie pas beginnen na betekening.
2. Bevel tot nakoming. Bij een betalingsveroordeling krijgt de veroordeelde in het betekeningsexploot een bevel om binnen twee dagen te betalen. Bij een ontruiming noemt de deurwaarder een datum waarop de woning of het pand leeg moet zijn.
3. Dwangmaatregelen. Blijft nakoming uit, dan kan de deurwaarder beslag leggen op bijvoorbeeld een bankrekening, loon, een auto of een woning, of de ontruiming met hulp van de politie uitvoeren.

Door deze stappen blijft een vonnis geen papieren overwinning. De uitvoerbaarheid bij voorraad zorgt ervoor dat ze direct na de uitspraak kunnen worden gezet, in plaats van na afloop van een hoger beroep.

Welke voorbeelden ziet u in de praktijk?

Uitvoerbaarheid bij voorraad komt vooral voor bij huurzaken, incassozaken en zakelijke geschillen over levering of terugbetaling. In al die zaken voelt de verliezer de gevolgen direct.

De ontruiming van een huurwoning

Een verhuurder ontvangt al maanden geen huur. De kantonrechter ontbindt de huurovereenkomst en veroordeelt de huurder de woning te verlaten. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad verklaard.

De verhuurder kan het vonnis dan laten betekenen en de ontruiming inplannen. De huurder kan nog in hoger beroep gaan, maar dat houdt de ontruiming niet vanzelf tegen. Wil de huurder blijven, dan moet hij het hof vragen de uitvoerbaarheid te schorsen of een executiegeschil beginnen. Voor de huurder is dit ingrijpend, omdat hij zijn woning kwijt is terwijl de procedure nog loopt. Meer over huurgeschillen leest u op onze pagina over vastgoedrecht.

Incasso en beslag

Een leverancier wacht al maanden op betaling van een grote factuur. De rechter veroordeelt de afnemer tot betaling, vermeerderd met rente en proceskosten, en verklaart het vonnis uitvoerbaar bij voorraad.

Na betekening kan de deurwaarder beslag leggen op de bankrekening of het loon van de schuldenaar. Bij loonbeslag en beslag op een uitkering geldt een beslagvrije voet: een deel van het inkomen blijft altijd over om van te leven. Hoe hoog die voet is, hangt af van de persoonlijke situatie van de schuldenaar en wordt door de deurwaarder berekend. Staat het geld van de schuldenaar op een bankrekening, dan beschermt de wet ook daar een beperkt bedrag.

Voor de schuldeiser is de directe uitvoerbaarheid hier waardevol. Een schuldenaar die in hoger beroep gaat, kan de betaling niet langer rekken terwijl zijn vermogen intussen verdwijnt. Meer over het afdwingen van betaling vindt u op onze pagina over civiel recht.

Een zakelijk conflict over levering

Twee bedrijven liggen overhoop over een partij machines die niet aan de afspraken voldoet. De koper ontbindt de koopovereenkomst en vordert terugbetaling van de koopprijs. De rechter wijst de vordering toe en verklaart het vonnis uitvoerbaar bij voorraad.

De verkoper moet dan direct terugbetalen, ook als hij in hoger beroep gaat. De koper hoeft niet maanden te wachten op zijn geld en kan door met zijn bedrijf. De verkoper kan in zo’n situatie aanvoeren dat de koper bij een vernietiging in hoger beroep het geld niet meer kan terugbetalen. Is dat aannemelijk, dan kan het hof zekerheidstelling verlangen. Meer over zulke geschillen leest u in ons artikel over de advocaat contractenrecht.

Welk risico loopt de partij die executeert?

Wie een vonnis uitvoerbaar bij voorraad ten uitvoer legt, doet dat op eigen risico. Wordt het vonnis in hoger beroep vernietigd, dan moet hij terugbetalen wat hij heeft ontvangen en de schade vergoeden die de executie heeft veroorzaakt.

Dit heet het restitutierisico. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad handelt de executant onrechtmatig als hij een vonnis ten uitvoer legt dat later wordt vernietigd, ook als hij op het moment van executeren te goeder trouw was. Het geld dat is geïnd, moet worden terugbetaald als onverschuldigde betaling. Andere schade, zoals verhuiskosten na een onterechte ontruiming of gederfde omzet na een onterecht beslag, komt in beginsel ook voor zijn rekening.

Een verhuurder die een huurder op basis van een uitvoerbaar vonnis heeft laten ontruimen en de woning daarna aan een ander verhuurt, kan in een lastige positie komen. De oude huurder kan niet altijd terug, en de schadevergoeding kan dan fors uitvallen. Een winnaar doet er daarom goed aan de kans van slagen van een hoger beroep kritisch te laten beoordelen voordat hij onomkeerbare stappen zet.

Wat betekent het voor de verliezer?

Voor de verliezer worden de gevolgen direct voelbaar, ook al loopt het hoger beroep nog. Dat kan betekenen:

• een gedwongen ontruiming van een woning of bedrijfspand;
• beslag op loon, uitkering, bankrekening of andere bezittingen;
• een verplichting om goederen te leveren, activiteiten te staken of een handeling te verrichten.

De verliezer heeft twee wegen om de uitvoering tegen te houden: een verzoek om schorsing bij het gerechtshof, of een executiegeschil bij de voorzieningenrechter. Beide worden hieronder besproken.

Hoe laat u de uitvoerbaarheid bij voorraad schorsen?

In hoger beroep kunt u het gerechtshof vragen de uitvoerbaarheid bij voorraad te schorsen (artikel 351 Rv). Dit is een incidentele vordering die u in de appeldagvaarding of later in de procedure instelt; het hof beslist daar vóór de hoofdzaak over.

Het hof toetst streng. Heeft de rechter in eerste aanleg al een belangenafweging gemaakt, dan komt het hof daar alleen op terug als die beslissing berust op een misslag, als er nieuwe feiten of omstandigheden zijn die de rechter nog niet kende, of als de eerste rechter zijn beslissing over de uitvoerbaarheid niet heeft gemotiveerd. De enkele kans dat u het hoger beroep wint, is in beginsel niet genoeg.

Een voorbeeld van een nieuw feit: na het vonnis blijkt dat de winnaar zijn onderneming heeft gestaakt en geen verhaal meer biedt. Bij een vernietiging zou de verliezer dan niets terugkrijgen. Het hof kan in zo’n geval de executie schorsen of zekerheidstelling verlangen.

Het executiegeschil bij de voorzieningenrechter

Een tweede route is een kort geding bij de voorzieningenrechter, het zogenoemde executiegeschil (artikel 438 Rv). U vraagt dan een verbod op verdere executie, bijvoorbeeld omdat de winnaar misbruik maakt van zijn bevoegdheid.

De maatstaf komt uit het arrest Ritzen/Hoekstra van de Hoge Raad (22 april 1983, NJ 1984/145). De voorzieningenrechter schorst de executie alleen als het vonnis kennelijk berust op een juridische of feitelijke misslag, als er na het vonnis feiten zijn voorgevallen die executie onaanvaardbaar maken, of als executie tot een noodtoestand leidt terwijl de winnaar daar geen redelijk belang bij heeft. Dat komt in de praktijk weinig voor. De voorzieningenrechter mag het vonnis niet opnieuw beoordelen, want daarvoor is het hoger beroep bedoeld.

Een executiegeschil is vaak wel de juiste route als er iets mis is met de executie zelf. Denk aan beslag op zaken die niet van de schuldenaar zijn, een verkeerde berekening van het verschuldigde bedrag of een betaling die al is gedaan maar niet is verwerkt.

Welke termijnen gelden en wat is de volgende stap?

De belangrijkste termijn is de beroepstermijn van drie maanden na de dag van de uitspraak (artikel 339 Rv). Bij een kort geding is dat vier weken (artikel 339 lid 2 Rv).

Voor de verliezer betekent dit: wacht niet tot de deurwaarder voor de deur staat. Beslis direct na het vonnis of u in hoger beroep gaat, en verzamel dan de feiten die een schorsing kunnen dragen. Voor de winnaar geldt het omgekeerde: laat het vonnis snel betekenen, maar overweeg bij onomkeerbare maatregelen eerst het restitutierisico.

Een vonnis kan bovendien niet onbeperkt ten uitvoer worden gelegd. Het recht om een vonnis ten uitvoer te leggen verjaart in beginsel na twintig jaar (artikel 3:324 BW); rente over de veroordeling verjaart na vijf jaar.

Samengevat

• Een vonnis uitvoerbaar bij voorraad mag direct worden uitgevoerd, ook als hoger beroep wordt ingesteld (artikel 233 Rv).
• Zonder die verklaring schorst hoger beroep de uitvoering (artikel 350 lid 1 Rv).
• De executant handelt op eigen risico: wordt het vonnis vernietigd, dan moet hij terugbetalen en schade vergoeden.
• Schorsing is mogelijk bij het gerechtshof (artikel 351 Rv) of in een executiegeschil (artikel 438 Rv), maar alleen bij een misslag, nieuwe feiten of misbruik.
• De beroepstermijn is drie maanden, in kort geding vier weken.

Veelgestelde vragen

Kan ik de uitvoering van een vonnis uitvoerbaar bij voorraad stoppen?

Dat kan, maar alleen in uitzonderlijke gevallen. U kunt in hoger beroep het hof om schorsing vragen of een executiegeschil beginnen bij de voorzieningenrechter. De rechter wijst dat toe bij een kennelijke misslag, bij nieuwe feiten die executie onaanvaardbaar maken of bij misbruik van bevoegdheid.

Wat gebeurt er als ik in hoger beroep alsnog win?

Het gerechtshof vernietigt dan het vonnis. De partij die heeft geëxecuteerd, moet terugbetalen wat zij heeft ontvangen en de schade vergoeden die de executie u heeft berokkend. Kan zij dat niet betalen, dan loopt u het risico dat u niet alles terugkrijgt. Daarom is het zinvol om al in eerste aanleg zekerheidstelling te vragen.

Is elk vonnis automatisch uitvoerbaar bij voorraad?

Nee. De eiser moet er in de procedure om vragen. De rechter wijst het verzoek wel vaak toe, zeker als de gedaagde geen bezwaar maakt. Het blijft een beslissing van de rechter, die het verzoek kan weigeren, beperken of afhankelijk kan maken van zekerheid.

Mag de deurwaarder direct na de uitspraak beslag leggen?

Nee, eerst moet het vonnis aan u worden betekend. Bij een betalingsveroordeling krijgt u daarbij een bevel om binnen twee dagen te betalen. Pas daarna kan de deurwaarder executoriaal beslag leggen.

Law & More staat partijen bij aan beide kanten van een executie: bij het laten uitvoeren van een vonnis en bij verweer daartegen, zoals een executiegeschil of een schorsingsverzoek in hoger beroep. Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.