Gepubliceerd op 19 november 2020 · Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2026
Heeft u recht op partneralimentatie, of moet u die juist betalen? Na de echtscheiding krijgt de partner met de laagste inkomsten meestal een financiële bijdrage van de ander, tenzij u onderling iets anders afspreekt. De hoofdregel is dat deze alimentatie loopt voor de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar; daarop bestaan drie uitzonderingen.
Inhoudsopgave
Wat is alimentatie?
Alimentatie is een financiële bijdrage in het levensonderhoud van uw ex-partner en eventuele kinderen na de echtscheiding. U betaalt alimentatie als uw ex-partner onvoldoende inkomen heeft om zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien; daarbij telt de levensstandaard tijdens het huwelijk mee. De onderhoudsplicht geldt tussen ex-echtgenoten, ex-geregistreerd partners en tussen ouders en kinderen.
Bent u niet getrouwd geweest en had u geen geregistreerd partnerschap, dan bestaat er geen recht op partneralimentatie, ook niet na een lange periode van samenwonen. Had u samen kinderen, dan verandert dat niets aan de kinderalimentatie: die staat los van de relatievorm tussen de ouders.
Wat is het verschil tussen kinder- en partneralimentatie?
Partneralimentatie bestaat alleen als u getrouwd bent geweest of een geregistreerd partnerschap had. Kinderalimentatie geldt ongeacht de relatie tussen de ouders: ook zonder relatie bestaat er recht op kinderalimentatie.
Bij de echtscheiding kunt u afspraken over partneralimentatie vastleggen in een schriftelijke overeenkomst via een scheidingsadvocaat of notaris. Staat er niets vast, dan kunt u later alsnog alimentatie verzoeken, bijvoorbeeld als uw situatie of die van uw ex-partner verandert.
Afspraken over kinderalimentatie legt u vast in een ouderschapsplan, samen met de verdeling van de zorg voor uw kind. Kinderalimentatie loopt door tot uw kind 21 jaar wordt, tenzij het eerder financieel zelfstandig is of een baan heeft met minimaal het minimumjeugdloon. Tot de 18e verjaardag ontvangt de verzorgende ouder het bedrag; daarna gaat het rechtstreeks naar het kind. Komt u er samen niet uit, dan stelt de rechter de kinderalimentatie vast.
Hoe berekent de rechter de alimentatie?
De alimentatie volgt uit twee grootheden: de behoefte van de ontvangende partij en de draagkracht van de betalende partij. Is de draagkracht lager dan de behoefte, dan krijgt u niet meer dan wat de betalende partij kan missen. Wordt zowel kinder- als partneralimentatie gevraagd, dan gaat kinderalimentatie voor: pas als daarna nog ruimte overblijft, wordt partneralimentatie berekend.
Hoe wordt de behoefte vastgesteld?
Voor de behoefte aan partneralimentatie geldt als vuistregel de zogenoemde hofnorm: ongeveer 60 procent van het netto gezinsinkomen tijdens het huwelijk, verminderd met de kosten van de kinderen omdat kinderalimentatie voorrang heeft. Deze vuistregel geeft een eerste inschatting; de rechter kan daarvan afwijken als u aantoont dat uw werkelijke behoefte hoger of lager ligt, bijvoorbeeld met een overzicht van uw vaste lasten.
Een voorbeeld ter illustratie. Stel: tijdens het huwelijk had het gezin een netto inkomen van € 4.000 per maand en zijn er geen kinderen. Volgens de hofnorm ligt de behoefte dan rond € 2.400 per maand. Verdient de ontvangende partij na de scheiding zelf € 1.000, dan bedraagt de resterende behoefte ongeveer € 1.400 – het bedrag dat de rechter vervolgens afzet tegen de draagkracht van de andere partij. Dit voorbeeld is louter ter illustratie; uw eigen situatie kan tot een ander uitkomst leiden.
De rekenregels voor de draagkracht in 2026
Rechters rekenen volgens het Rapport alimentatienormen van de Expertgroep alimentatienormen; de versie van januari 2026 geldt vanaf 1 januari 2026, met een actualisatie van de bedragen per 1 juli 2026. Van het netto besteedbaar inkomen gaat een forfaitair woonbudget van 30 procent af, plus een gecorrigeerde bijstandsnorm en overige noodzakelijke lasten. Van wat overblijft – de draagkrachtruimte – is 60 procent beschikbaar voor partneralimentatie, tegenover 70 procent voor kinderalimentatie.
Dat forfaitaire woonbudget van 30 procent geldt ook als uw werkelijke woonlasten hoger of lager liggen; alleen in uitzonderlijke gevallen wijkt de rechter daarvan af. Tot slot geldt de inkomensvergelijking: door de alimentatie mag u als ontvanger niet in een betere financiële positie komen dan de betaler.
Indexering: 4,6 procent per 1 januari 2026
Alimentatiebedragen stijgen ieder jaar automatisch, op grond van artikel 1:402a van het Burgerlijk Wetboek. De minister van Justitie en Veiligheid stelt het percentage jaarlijks vast, aan de hand van de gemiddelde loonontwikkeling die het Centraal Bureau voor de Statistiek berekent. Per 1 januari 2026 bedraagt de indexering 4,6 procent; voor 2025 was dat 6,5 procent.
De verhoging gaat automatisch in: u hoeft er zelf niets voor te regelen en de betalende partij mag haar niet negeren omdat er geen nieuwe beschikking is. Is er een tijd niet geïndexeerd, dan werkt de indexering met terugwerkende kracht door over die hele periode.
Hoe lang duurt de partneralimentatie?
Voor scheidingsverzoeken vanaf 1 januari 2020 geldt artikel 1:157 van het Burgerlijk Wetboek, zoals gewijzigd door de Wet herziening partneralimentatie: de duur is de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. Op deze hoofdregel gelden drie uitzonderingen.
- Heeft u samen een kind jonger dan twaalf jaar, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind twaalf wordt – in de praktijk dus maximaal twaalf jaar.
- Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en bereikt u binnen tien jaar de AOW-leeftijd, dan loopt de alimentatie door tot die AOW-leeftijd.
- Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar, bent u geboren op of vóór 1 januari 1970 en duurt het nog meer dan tien jaar tot de AOW-leeftijd, dan geldt een overgangstermijn van tien jaar. Deze derde uitzondering was bij invoering als tijdelijk bedoeld; laat bij een scheiding rond de jaarwisseling controleren of zij op dat moment nog geldt.
Zou beëindiging van de alimentatie voor u tot een onredelijke situatie leiden, dan kan de rechter de termijn verlengen op grond van de hardheidsclausule in hetzelfde artikel. Vóór 1 januari 2020 gold hiervoor een strengere maatstaf; sindsdien is verlenging al mogelijk wanneer beëindiging niet redelijk is voor de ontvangende partij. Een verzoek tot verlenging moet u overigens tijdig indienen: wacht u tot na afloop van de termijn, dan kan de rechter niet meer ingrijpen.
Bent u het onderling eens over een andere duur dan de wettelijke termijn, dan staat niets u in de weg om dat af te spreken en vast te leggen in het echtscheidingsconvenant. Pas als u er samen niet uitkomt, gelden de hoofdregel en de uitzonderingen hierboven.
De alimentatie gaat in zodra de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand en stopt aan het einde van de vastgestelde periode. Ook eindigt de alimentatieplicht als de ontvanger hertrouwt, gaat samenwonen of een geregistreerd partnerschap aangaat, of als een van beide partijen overlijdt.
Eindigt de alimentatie definitief als u een nieuwe partner krijgt?
Gaat u samenleven met een nieuwe partner als waren zij gehuwd, dan eindigt de partneralimentatie definitief en onherroepelijk op grond van artikel 1:160 van het Burgerlijk Wetboek. Ook als die nieuwe relatie later weer stopt, herleeft de alimentatie niet.
Omdat dit gevolg zo ingrijpend is, legt de Hoge Raad artikel 1:160 BW restrictief uit (HR 15 november 2013, ECLI:NL:HR:2013:1246). Samenwonen alleen is niet genoeg: vereist is een affectieve relatie van duurzame aard, waarbij de partners elkaar wederzijds verzorgen, samenwonen én een gemeenschappelijke huishouding voeren. Ontbreekt een van deze elementen – bijvoorbeeld bij een latrelatie, veel bij elkaar overnachten zonder affectieve relatie, of een huisgenoot met wie u alleen de kosten deelt – dan blijft de alimentatieplicht in stand.
Wie zich op artikel 1:160 BW beroept, moet dit zelf aantonen; dat is in de praktijk een zware bewijslast. Vermoedt u dat uw ex-partner samenwoont als waren zij gehuwd, of overweegt u zelf een nieuwe relatie, laat u dan vooraf adviseren over wat dat voor uw alimentatie betekent.
Kan de alimentatie later nog wijzigen?
Ja. Op grond van artikel 1:401 BW kan de rechter een vastgestelde alimentatie wijzigen of intrekken als de omstandigheden zijn veranderd, of als bij de vaststelling van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Gangbare aanleidingen zijn baanverlies, een nieuw kind, arbeidsongeschiktheid of een sterk gewijzigd inkomen aan een van beide kanten.
Om een wijziging te verzoeken, dient u opnieuw een verzoekschrift in bij de rechtbank; ook hiervoor heeft u een advocaat nodig. Onderbouw uw verzoek met stukken die de gewijzigde omstandigheden aantonen, zoals een ontslagbrief, een nieuwe arbeidsovereenkomst of jaaropgaven.
Heeft u een niet-wijzigingsbeding afgesproken, dan ligt de lat hoger: wijziging is dan alleen mogelijk bij een zo ingrijpende verandering dat u naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet aan het beding mag worden gehouden. Een dergelijk beding legt u vooraf vast, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant, en biedt beide partijen meer zekerheid over de hoogte van de alimentatie op de langere termijn.
Hoe verloopt de alimentatieprocedure?
Voor het vaststellen, wijzigen of beëindigen van alimentatie start u een procedure met een verzoekschrift; hiervoor heeft u een advocaat nodig. Uw advocaat dient het verzoekschrift in bij de rechtbank van het arrondissement waar u woont, of – als u en uw ex-partner niet in Nederland wonen – bij de rechtbank Den Haag.
Uw ex-partner ontvangt een kopie en kan een verweerschrift indienen. Hierin licht hij of zij toe waarom er geen, minder of juist meer alimentatie zou moeten worden betaald. Komt u er niet uit, dan volgt een zitting waarbij beide partijen hun kant van de zaak kunnen toelichten. Vervolgens neemt de rechter een beslissing, die wordt vastgelegd in een beschikking.
Bent u het niet eens met die beschikking, dan kunt u in hoger beroep bij het gerechtshof; uw advocaat dient daarvoor opnieuw een verzoekschrift in en de zaak wordt volledig opnieuw beoordeeld. Daarna is cassatie bij de Hoge Raad nog mogelijk, maar die toetst alleen of het recht en de procesregels goed zijn toegepast en of de uitspraak voldoende is onderbouwd – niet de inhoud van de zaak zelf.
Lukt het u en uw ex-partner om er samen uit te komen, dan hoeft het niet tot een procedure te komen: u kunt de afspraken over de alimentatie ook vastleggen in een onderling convenant, dat de rechtbank vervolgens op verzoek in de echtscheidingsbeschikking opneemt. Dat scheelt doorgaans tijd en kosten ten opzichte van een volledige procedure.
Veelgestelde vragen
Moet ik alimentatie betalen als we nooit getrouwd zijn geweest?
Partneralimentatie niet: die bestaat alleen tussen gewezen echtgenoten of geregistreerd partners. Heeft u samen kinderen, dan kan wel kinderalimentatie gelden, ongeacht of u getrouwd bent geweest.
Mag ik de wettelijke indexering uitsluiten?
Ja, u kunt onderling afspreken dat de jaarlijkse indexering niet op uw alimentatie van toepassing is.
Kan ik de alimentatie in één keer afkopen?
Partijen kunnen ervoor kiezen de partneralimentatie in één keer af te kopen in plaats van maandelijks te betalen. Laat u hierbij goed adviseren: een afkoopsom is in beginsel definitief en kan niet zomaar worden teruggevorderd of aangepast.
Samengevat
- Partneralimentatie duurt in beginsel de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW); drie uitzonderingen kunnen die termijn verlengen.
- Alimentatiebedragen stijgen jaarlijks automatisch met het indexeringspercentage; voor 2026 is dat 4,6 procent (artikel 1:402a BW).
- Samenwonen “als waren zij gehuwd” beëindigt de partneralimentatie definitief en onherroepelijk (artikel 1:160 BW); de Hoge Raad legt die maatstaf streng uit.
- Gewijzigde omstandigheden kunnen aanleiding zijn om de alimentatie te laten wijzigen (artikel 1:401 BW).
- Voor het vaststellen, wijzigen of stoppen van alimentatie heeft u een advocaat nodig.
De advocaten van Law & More berekenen en herberekenen uw alimentatie en begeleiden u door de procedure, eventueel samen met uw ex-partner.
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.
