Gepubliceerd op 8 april 2017 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Conservatoir beslag is bewarend beslag dat u met verlof van de voorzieningenrechter legt voordat of terwijl u procedeert, op grond van artikel 700 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Het bevriest vermogen van uw wederpartij zodat er later nog iets te verhalen valt. Het levert zelf geen betaling op en geeft u geen voorrang boven andere schuldeisers.
Inhoudsopgave
Wat is conservatoir beslag en wat is het niet?
Conservatoir beslag houdt vermogen vast; executoriaal beslag haalt er geld uit. Dat onderscheid bepaalt alles wat daarna volgt. Voor executoriaal beslag hebt u een executoriale titel nodig, meestal een vonnis. Zolang u die niet hebt, kunt u alleen conservatoir beslag leggen om te voorkomen dat de wederpartij zijn bezittingen wegsluist voordat de rechter heeft beslist.
In de praktijk werkt beslag daarnaast als drukmiddel. Een geblokkeerde bankrekening of een beslag op de bedrijfsinventaris brengt een wederpartij vaak sneller aan de onderhandelingstafel dan een aanmaning. Dat is een legitiem neveneffect, maar het is niet het doel dat u aan de rechter voorlegt, en het maakt het beslag ook niet risicoloos. De regels staan in boek 3, vierde titel, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, waarvan de algemene bepalingen over conservatoir beslag lopen van artikel 700 tot en met artikel 710a.
Hoe vraagt u verlof bij de voorzieningenrechter?
U dient met een advocaat een verzoekschrift in bij de voorzieningenrechter van de rechtbank. In dat rekest omschrijft u de aard van het beslag dat u wilt leggen, het recht dat u inroept, bijvoorbeeld een vordering tot betaling of een eigendomsrecht, en het bedrag waarvoor u beslag wilt leggen. Dat bedrag wordt begroot, inclusief rente en kosten.
De rechter doet slechts summier onderzoek. Hij beoordeelt niet of uw vordering uiteindelijk toewijsbaar is, maar of zij voldoende aannemelijk is en of het beslag gerechtvaardigd lijkt. Bij beslag op roerende zaken en op vorderingen speelt daarbij de vrees voor verduistering van verhaalsobjecten. Omdat het beslag anders zijn nut verliest, wordt de wederpartij niet gehoord: het verzoek wordt in beginsel buiten haar aanwezigheid behandeld en het beslag komt als een verrassing.
De voorzieningenrechter kan aan het verlof de voorwaarde verbinden dat u zelf zekerheid stelt voor de schade die uit het beslag kan voortvloeien, zoals artikel 701 Rv mogelijk maakt. Wilt u weten hoe de spoedprocedure bij dezelfde rechter verder verloopt, lees dan onze uitleg over het kort geding als spoedprocedure.
Wat moet er in het beslagrekest staan?
Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis. Omdat de wederpartij niet wordt gehoord, rust op u een zware waarheidsplicht. Artikel 21 Rv verplicht partijen de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar waarheid aan te voeren, en juist bij een eenzijdig verzoek weegt die plicht zwaar.
De Beslagsyllabus van de Rechtspraak werkt dat concreet uit. In het beslagrekest moet melding worden gemaakt van alle in Nederland of in het buitenland lopende, doorlopen of beëindigde procedures die voor een goede beoordeling van belang zijn, arbitrage daaronder begrepen, en uitdrukkelijk ook van eerder ingediende beslagrekesten bij dezelfde of een andere rechtbank. Die eerdere rekesten en de beslissingen daarop moeten worden meegestuurd.
De syllabus is streng over wat er gebeurt als u dat nalaat. Het opnieuw indienen van een gelijkluidend, eerder afgewezen rekest bij een andere rechtbank is in strijd met de goede procesorde en vormt op zichzelf grond voor afwijzing. Verzwijgt u het verweer dat u al kent, dan riskeert u niet alleen opheffing van het beslag, maar ook aansprakelijkheid voor de schade die uw wederpartij daardoor lijdt.
Waarop kan beslag worden gelegd?
In beginsel komt het hele vermogen van de schuldenaar in aanmerking: banktegoeden, bedrijfsinventaris, voorraden, machines, voertuigen, aandelen, onroerende zaken en vorderingen die de schuldenaar op anderen heeft. Ligt het vermogensbestanddeel onder een derde, dan spreekt men van conservatoir derdenbeslag, geregeld in de artikelen 718 tot en met 723 Rv. Loonbeslag is daarvan het bekendste voorbeeld: het loon bevindt zich immers onder de werkgever.
Bij een schuldenaar die een natuurlijke persoon is, gelden grenzen. Een deel van het inkomen blijft buiten het beslag door de beslagvrije voet, en ook op een bankrekening van een particulier is niet ieder saldo vatbaar voor beslag. Bij een onderneming ligt dat anders: daar kan een bankbeslag de bedrijfsvoering in één dag stilleggen. Dat maakt de keuze van het beslagobject een tactische beslissing, en niet alleen een juridische.
Welke termijn geldt voor de eis in de hoofdzaak?
Beslag is een tijdelijke maatregel en moet worden gevolgd door een procedure. De voorzieningenrechter bepaalt in het verlof binnen welke termijn u de eis in de hoofdzaak moet instellen; die termijn bedraagt op grond van artikel 700 Rv ten minste acht dagen, maar wordt in de praktijk ruimer gesteld. Stelt u de eis niet binnen die termijn in, dan vervalt het beslag van rechtswege.
Die hoofdzaak is doorgaans een gewone bodemprocedure; wat u daarvan kunt verwachten, leest u in onze uitleg over de bodemprocedure. Zit uw wederpartij in het buitenland, dan kan een Europese betalingsbevelprocedure een snellere route zijn; wij beschrijven die bij internationale incasso.
Wat gebeurt er nadat het beslag is gelegd?
De deurwaarder legt het beslag en betekent een beslagexploot aan de schuldenaar; pas op dat moment weet die wat er speelt. Het beslag blijft in stand tot u een executoriale titel hebt. Wijst de rechter uw vordering toe, dan gaat het conservatoire beslag van rechtswege over in executoriaal beslag en kunt u zich op de beslagen goederen verhalen. Hoe die executiefase verloopt, zetten wij uiteen bij executierecht en beslagprocedures.
Een veelgemaakte denkfout is dat de schuldenaar niets meer met het goed kan doen. Verkopen mag hij wel, maar het beslag blijft erop rusten en kan tegen de koper worden ingeroepen. In de praktijk maakt dat een verkoop tegen een normale prijs vrijwel onmogelijk, wat precies de bedoeling van het beslag is.
Hoe krijgt u een beslag opgeheven?
Wie met een beslag wordt geconfronteerd, is niet machteloos. De opheffing wordt gevraagd in kort geding bij de voorzieningenrechter, op de gronden van artikel 705 Rv. Het beslag wordt onder meer opgeheven bij verzuim van op straffe van nietigheid voorgeschreven vormen, wanneer summierlijk blijkt van de ondeugdelijkheid van het ingeroepen recht of van het onnodige van het beslag, en wanneer voor de vordering voldoende zekerheid wordt gesteld.
Die laatste route wordt onderschat. Een bankgarantie voor het beslagen bedrag geeft de beslaglegger dezelfde zekerheid en maakt het beslag overbodig; voor een onderneming is dat vaak veel goedkoper dan wekenlang met een geblokkeerde rekening werken. Daarnaast kan de rechter in de hoofdzaak zelf beslissen dat het beslag moet worden opgeheven.
Welke risico’s loopt de beslaglegger zelf?
Beslag leggen is geen vrijblijvende actie. Blijkt de vordering waarvoor u beslag legde achteraf ondeugdelijk, dan bent u in beginsel aansprakelijk voor de schade die uw wederpartij door het beslag heeft geleden. Dat kan oplopen tot omzetverlies, financieringsschade of gemiste transacties, en die aansprakelijkheid is niet afhankelijk van de vraag of u te goeder trouw was.
Daarnaast kost beslag geld: griffierecht, deurwaarderskosten en advocaatkosten, waarvan u lang niet alles vergoed krijgt, ook niet als u de procedure wint. Weegt u die kosten en risico’s af tegen de kans dat er straks daadwerkelijk verhaal mogelijk is. Rust er al een hypotheek of pandrecht op het goed dat de waarde overtreft, dan legt u beslag op een lege huls.
Waarom beslag geen voorrang oplevert
Dit is het punt dat schuldeisers het vaakst verrast. Beslag geeft u geen voorrang op de opbrengst. De hoofdregel blijft dat schuldeisers onderling gelijk in rang zijn, behoudens wettelijke redenen van voorrang zoals pand, hypotheek en de voorrechten die de wet toekent. Wie later beslag legt op hetzelfde goed, deelt gewoon mee in de opbrengst.
Nog belangrijker: gaat uw schuldenaar failliet, dan vervalt het conservatoire beslag. De curator neemt het beheer over en uw vordering wordt een concurrente vordering in de boedel. Wie het faillissement ziet aankomen, moet dus niet uitsluitend op beslag vertrouwen. Wat een faillissement voor schuldeisers betekent, leest u bij een failliete onderneming; wanneer een faillissementsaanvraag als incassomiddel wel of niet verstandig is, behandelen wij bij de faillissementsaanvraag als drukmiddel.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf conservatoir beslag leggen?
Nee. Het verlof wordt gevraagd met een verzoekschrift dat door een advocaat wordt ingediend bij de voorzieningenrechter. De feitelijke beslaglegging gebeurt daarna door een deurwaarder.
Hoort mijn wederpartij vooraf van het beslag?
In beginsel niet. Het verzoek wordt zonder tegenspraak behandeld, juist omdat vooraankondiging het beslag zinloos zou maken. Daar staat tegenover dat u de rechter volledig en naar waarheid moet informeren, ook over verweren en eerdere rekesten.
Hoe lang blijft een conservatoir beslag liggen?
Tot u een executoriale titel hebt en het beslag executoriaal wordt, tot de rechter het opheft, of tot het van rechtswege vervalt doordat u de eis in de hoofdzaak niet binnen de gestelde termijn hebt ingesteld.
Kan beslag worden gelegd voor een betwiste vordering?
Ja, want de rechter toetst slechts summier. Maar juist dan loopt u het risico van aansprakelijkheid als de vordering later wordt afgewezen, en juist dan moet u het bekende verweer in uw rekest vermelden.
Beslag laten leggen of juist aanvechten
Of beslag in uw situatie verstandig is, hangt af van de sterkte van uw vordering, van de vraag waar verhaal mogelijk is en van de kosten die u bereid bent voor te schieten. Law & More stelt beslagrekesten op die de toets van de waarheidsplicht doorstaan, en staat ondernemers bij die met een onterecht beslag worden geconfronteerd en dat in kort geding willen laten opheffen. Neem gerust contact op om uw positie te laten beoordelen voordat de deurwaarder aan de deur staat.
