Gepubliceerd op 11 mei 2020 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
U kunt het faillissement van uw schuldenaar aanvragen als hij is opgehouden te betalen en als er naast u ten minste één andere schuldeiser is (artikel 1 en 6 Faillissementswet). U mag de aanvraag alleen indienen, maar u moet dan een zogeheten steunvordering van een andere schuldeiser laten zien. Ook de schuldenaar zelf kan zijn faillissement aanvragen, en om redenen van openbaar belang het Openbaar Ministerie.
Een schuldeiser dient de aanvraag in via een advocaat, met een verzoekschrift bij de rechtbank in het arrondissement waar de schuldenaar woont of is gevestigd. Naast het honorarium van uw advocaat betaalt u griffierecht. In de praktijk werkt de aanvraag vaak als incassomiddel: staat de vordering niet ter discussie en kan de schuldenaar betalen, dan volgt betaling doorgaans vóór de zitting.
Inhoudsopgave
Waarom vraagt een schuldeiser het faillissement aan?
Blijven betalingen uit en verwacht u niet dat de factuur nog wordt voldaan, dan kan een faillissementsaanvraag het laatste drukmiddel zijn. Een bedrijf in financiële problemen heeft vaak nog waarde in bedrijfsmiddelen, voorraad of vastgoed. In het faillissement verkoopt de curator die, waardoor er geld vrijkomt voor de schuldeisers.
Weeg wel vooraf af wat het u oplevert. Na faillietverklaring krijgt u als gewone (concurrente) schuldeiser alleen nog een deel van wat overblijft nadat boedelschulden en bevoorrechte vorderingen zijn betaald. Bij veel faillissementen is dat weinig of niets.
Aan welke voorwaarden moet de aanvraag voldoen?
De rechtbank spreekt het faillissement uit als summierlijk blijkt van drie dingen (artikel 6 lid 3 Faillissementswet):
- u heeft zelf een vordering op de schuldenaar;
- er is ten minste één andere schuldeiser met een eigen vordering (het pluraliteitsvereiste); en
- de schuldenaar verkeert in de toestand dat hij is opgehouden te betalen.
“Summierlijk” betekent dat de rechter geen uitgebreid onderzoek doet. Betwist de schuldenaar uw vordering gemotiveerd, dan is een faillissementsaanvraag niet de plek om dat uit te zoeken. Dan is een gewone procedure bij de rechter de betere weg.
Wat de Hoge Raad eist van een steunvordering
De Hoge Raad oordeelde op 25 mei 2018 (ECLI:NL:HR:2018:774) dat een steunvordering niet opeisbaar hoeft te zijn en dat de omvang ervan niet vast hoeft te staan. Het is voldoende dat de vordering bestaat op het moment van de faillietverklaring. Een betalingsregeling die pas na vernietiging van het faillissement zou worden nagekomen, nam de steunvordering in die zaak dus niet weg.
De Hoge Raad benadrukte in hetzelfde arrest dat het bestaan van meer schulden nodig is, maar niet genoeg. De rechter moet daarnaast onderzoeken of de schuldenaar werkelijk is opgehouden te betalen. Een enkele stelling dat er andere schuldeisers zijn, volstaat niet: onderbouw de steunvordering met stukken, zoals een verklaring of factuur van die andere schuldeiser.
De procedure in vijf stappen
| Stap | Wat er gebeurt |
|---|---|
| 1. Sommatie | U sommeert de schuldenaar schriftelijk en stelt hem zo nodig in gebreke. Dat onderbouwt dat hij niet betaalt. |
| 2. Verzoekschrift | Uw advocaat dient het verzoek tot faillietverklaring in bij de rechtbank van de woon- of vestigingsplaats van de schuldenaar. |
| 3. Oproeping | De griffie roept u en de schuldenaar op voor de zitting. De schuldenaar kan schriftelijk of mondeling verweer voeren. |
| 4. Zitting | De zitting is niet openbaar. Verschijnt namens u niemand, dan kan het verzoek worden afgewezen; verschijnt de schuldenaar niet, dan kan hij bij verstek failliet worden verklaard. |
| 5. Uitspraak | Vaak dezelfde dag, anders meestal binnen een of twee weken. Bij toewijzing benoemt de rechtbank een curator en een rechter-commissaris. |
Hoe snel de zitting volgt, verschilt per rechtbank; reken op enkele weken na indiening. De actuele werkwijze en het griffierecht voor een faillissementsverzoek vindt u op rechtspraak.nl. Het griffierecht wordt jaarlijks per 1 januari aangepast.
Wat als de rechtbank de aanvraag afwijst of toewijst?
Wijst de rechtbank uw verzoek af, dan kunt u binnen acht dagen na de uitspraak hoger beroep instellen bij het gerechtshof (artikel 8 Faillissementswet). Wijst zij het toe, dan is de schuldenaar per direct failliet. Is hij op de zitting gehoord, dan kan hij binnen dezelfde termijn hoger beroep instellen; is hij niet gehoord, dan staat verzet open binnen veertien dagen (artikel 10 Faillissementswet). Het faillissement blijft ondertussen gelden.
Wat verandert er op het moment van faillietverklaring?
Vanaf de dag van de uitspraak verliest de gefailleerde van rechtswege het beheer en de beschikking over zijn vermogen (artikel 23 Faillissementswet). Hij is beschikkingsonbevoegd, niet handelingsonbevoegd: hij kan nog wel rechtshandelingen verrichten, maar die binden de failliete boedel niet. Alleen de curator handelt nog over de boedel.
De curator beheert en vereffent de boedel en behartigt de belangen van de gezamenlijke schuldeisers. Bij grote faillissementen kunnen meer curatoren worden benoemd. Voor bepaalde handelingen, zoals het verkopen van goederen of het opzeggen van arbeidsovereenkomsten, heeft de curator toestemming nodig van de rechter-commissaris.
Bij een privépersoon vallen de eerste levensbehoeften en een deel van het inkomen buiten het faillissement. Het faillissement wordt openbaar gemaakt in het faillissementsregister en de Staatscourant, zodat schuldeisers die niet bij de aanvraag betrokken waren hun vordering bij de curator kunnen indienen.
De rol van de rechter-commissaris
De rechter-commissaris houdt toezicht op het beheer en de vereffening van de boedel en op de curator. Hij kan getuigen oproepen en horen, en op zijn voordracht kan de rechtbank de gijzeling van de gefailleerde bevelen. Samen met de curator bereidt hij de verificatievergadering voor, waar hij voorzitter is en waar de schuldenlijsten worden vastgesteld.
In welke volgorde betaalt de curator de schuldeisers?
Uw plaats in de rangorde hangt af van de aard van uw vordering. Hoe hoger u staat, hoe groter de kans op betaling.
| Rang | Wie | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Buiten de verdeling | Separatisten | Bank met hypotheek op het pand of pandrecht op voorraad en inventaris |
| 1 | Boedelschuldeisers | Salaris van de curator, huur en loon over de periode na faillietverklaring |
| 2 | Preferente schuldeisers | Onder meer bepaalde belastingen en premies |
| 3 | Concurrente schuldeisers | Leveranciers en andere gewone schuldeisers |
| 4 | Achtergestelde schuldeisers | Bijvoorbeeld een achtergestelde lening van een aandeelhouder |
| Restant | Aandeelhouders of de gefailleerde zelf | Komt in de praktijk zelden voor |
Separatisten: zekerheid buiten het faillissement om
Een schuldeiser met een hypotheekrecht of pandrecht kan zijn recht uitoefenen alsof er geen faillissement is (artikel 57 Faillissementswet). Hij hoeft niet eerst langs de curator. Wel kan de curator hem een redelijke termijn stellen om tot verkoop over te gaan, en kan de rechter-commissaris een afkoelingsperiode afkondigen (artikel 63a Faillissementswet), waarin separatisten tijdelijk niet zonder toestemming kunnen verhalen.
Wat betekent de faillietverklaring voor u als schuldeiser?
- U kunt zelf geen beslag meer leggen; gelegde beslagen vervallen (artikel 33 Faillissementswet).
- U dient uw vordering met bewijsstukken in bij de curator.
- Op de verificatievergadering wordt vastgesteld welke vorderingen worden erkend.
- U ontvangt betaling volgens de uitdelingslijst van de curator.
Is de schuldenaar een natuurlijk persoon, dan kan hij in sommige gevallen vragen om omzetting naar de wettelijke schuldsaneringsregeling (Wsnp). Die duurt sinds 1 juli 2023 in de regel achttien maanden.
Hoe eindigt een faillissement?
- Opheffing wegens gebrek aan baten: er is niet genoeg om meer dan de boedelschulden te betalen.
- Een gehomologeerd akkoord: de gefailleerde biedt de schuldeisers een percentage van hun vordering, waartegenover hij voor het restant wordt bevrijd.
- Het verbindend worden van de slotuitdelingslijst.
- Vernietiging van de faillietverklaring in hoger beroep of verzet.
- Opheffing gelijktijdig met de uitspraak van de schuldsaneringsregeling.
Een natuurlijk persoon kan na afloop opnieuw voor zijn schulden worden aangesproken. Heeft er een verificatievergadering plaatsgevonden, dan levert het proces-verbaal daarvan voor een erkende vordering een executoriale titel op (artikel 196 Faillissementswet). U heeft dan geen apart vonnis nodig om te executeren.
Wat als de schuldenaar niet meewerkt?
De gefailleerde moet de curator alle inlichtingen geven die hij nodig heeft (artikel 105 Faillissementswet). Werkt hij tegen, dan kan hij worden verhoord door de rechter-commissaris en kan de rechtbank gijzeling bevelen.
Heeft de schuldenaar vóór het faillissement onverplicht rechtshandelingen verricht terwijl hij wist of behoorde te weten dat schuldeisers daardoor werden benadeeld, dan kan de curator die vernietigen met de faillissementspauliana (artikel 42 Faillissementswet). Hebben bestuurders van een rechtspersoon hun taak kennelijk onbehoorlijk vervuld, dan kunnen zij privé aansprakelijk zijn. Meer daarover leest u in ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid.
Aanvrager of aangesproken schuldenaar: waar het om draait
| Als schuldeiser die aanvraagt | Als schuldenaar die wordt opgeroepen |
|---|---|
| Zorg dat uw vordering onderbouwd is met facturen en een schriftelijke sommatie. | Noteer direct de zittingsdatum uit de oproeping. |
| Verzamel stukken over een steunvordering van ten minste één andere schuldeiser. | Voer gemotiveerd verweer als u de vordering betwist, schriftelijk of op de zitting. |
| Kies een andere procedure als de schuldenaar de vordering gemotiveerd betwist. | Betaal of tref een regeling vóór de zitting als de vordering klopt. |
| Schat vooraf in of er na boedelschulden en preferente vorderingen iets overblijft. | Stel na faillietverklaring binnen acht dagen hoger beroep in als u het er niet mee eens bent (artikel 8 Faillissementswet). |
De faillissementsaanvraag is één van de middelen die een incasso advocaat tot zijn beschikking heeft.
Hoe wij helpen bij een faillissementsaanvraag
- Beoordelen of uw vordering en de steunvordering sterk genoeg zijn voor een aanvraag.
- Een sommatie sturen en daarna het verzoekschrift opstellen.
- Het woord voeren op de zitting en zo nodig binnen acht dagen hoger beroep instellen.
- Na faillietverklaring uw vordering bij de curator indienen en uw positie op de verificatievergadering bewaken.
In het kort
- Summierlijk moet blijken van uw vordering, een steunvordering en het opgehouden zijn met betalen (artikel 6 lid 3 Faillissementswet).
- Een steunvordering hoeft niet opeisbaar te zijn en de omvang hoeft niet vast te staan (HR 25 mei 2018).
- Na faillietverklaring betaalt de curator volgens de wettelijke rangorde; separatisten verhalen daarbuiten.
- Tegen een afwijzing of toewijzing staat binnen acht dagen hoger beroep open.
Veelgestelde vragen
Kan de schuldenaar het faillissement nog afwenden door te betalen?
Ja. Betaalt hij vóór de zitting, dan trekt de aanvrager het verzoek meestal in. Na faillietverklaring kan hij in hoger beroep laten zien dat hij inmiddels niet meer is opgehouden te betalen.
Moet ik als aanvrager de kosten van de curator betalen?
Het salaris van de curator is een boedelschuld en wordt in beginsel uit de boedel betaald. Uw eigen advocaatkosten en het griffierecht draagt u in eerste instantie zelf.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
