Draagmoederschap in Nederland: wat mag en wat zegt de wet?

Gepubliceerd op 15 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Draagmoederschap is in Nederland toegestaan, maar alleen op niet-commerciële basis: de draagmoeder mag geen betaling ontvangen, alleen een vergoeding van gemaakte kosten. Bij de geboorte is de draagmoeder de juridische moeder; de wensouders worden pas ouder via een procedure bij de rechter die vaak meer dan een jaar duurt. In dit artikel leest u hoe draagmoederschap werkt, wat de wet nu regelt, welk wetsvoorstel in behandeling is en waar u op moet letten.Draagmoederschap lijkt misschien ver van uw bed, maar het raakt steeds meer gezinnen die hun kinderwens anders niet kunnen vervullen. Het kabinet heeft een wetsvoorstel ingediend waarmee wensouders straks in bepaalde gevallen direct bij de geboorte juridisch ouder kunnen worden. Dat voorstel is nog niet aangenomen (stand september 2026).

Inhoudsopgave

Wat zijn de kernpunten van draagmoederschap in Nederland?

Draagmoederschap mag, maar niet tegen betaling, en de draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder. Voor de wensouders volgt daarna een juridische procedure.

Kernpunt	Uitleg
Draagmoederschap is beperkt geregeld	Alleen niet-commercieel draagmoederschap is toegestaan. De draagmoeder krijgt hooguit een vergoeding van gemaakte kosten.
De draagmoeder is de juridische moeder	Bij de geboorte is de vrouw uit wie het kind is geboren de juridische moeder (artikel 1:198 BW). Dat geeft wensouders juridische onzekerheid.
Een wetsvoorstel moet meer zekerheid geven	Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming wil vooraf duidelijkheid bieden over het ouderschap. Het is nog in behandeling.
Draagmoederschap kan een kinderwens vervullen	Het biedt een mogelijkheid voor mensen die door onvruchtbaarheid of medische problemen anders geen kinderen kunnen krijgen.
Emotionele en ethische vragen zijn belangrijk	Draagmoederschap vraagt om respect, openheid en professionele begeleiding voor alle betrokkenen.

Wat is draagmoederschap en hoe werkt het?

Bij draagmoederschap draagt een vrouw een kind voor een ander persoon of stel, met de bedoeling het kind na de geboorte aan hen over te dragen. Er zijn twee vormen: laagtechnologisch en hoogtechnologisch draagmoederschap.Draagmoederschap is een gevoelige manier waarop mensen hun gezinswens kunnen vervullen als een zwangerschap zelf niet mogelijk is. Een vrouw verklaart zich bereid om een kind te dragen voor een ander persoon of stel, de wensouders. Na de geboorte gaat het kind naar hen.De tabel hieronder zet de twee vormen van draagmoederschap naast elkaar.

Vorm van draagmoederschap	Genetische band met het kind	Methode van bevruchting	Typische situatie
Laagtechnologisch (traditioneel) draagmoederschap	De draagmoeder is genetisch verwant	Kunstmatige inseminatie met sperma van de wensvader	De draagmoeder levert haar eigen eicel
Hoogtechnologisch draagmoederschap	De draagmoeder is niet genetisch verwant	Plaatsing van een embryo via ivf	Embryo uit eicel en zaadcel van de wensouders of van een donor

Welke vormen van draagmoederschap zijn er?

Het verschil zit in de genetische band. Bij laagtechnologisch draagmoederschap is de draagmoeder ook de genetische moeder; bij hoogtechnologisch draagmoederschap niet.Draagmoederschap is een vorm van hulp bij voortplanting waarbij een draagmoeder zwanger wordt met de bedoeling het kind na de geboorte over te dragen aan de wensouders. Er zijn twee vormen:

Infographic: vergelijking van twee vormen van draagmoederschap

Laagtechnologisch of traditioneel draagmoederschap: de draagmoeder wordt geïnsemineerd met sperma van de wensvader. Zij is daardoor genetisch verwant aan het kind.
Hoogtechnologisch draagmoederschap: de draagmoeder wordt zwanger via ivf. Er wordt een embryo geplaatst dat is gemaakt met eicellen en zaadcellen van de wensouders of van donoren. De draagmoeder is dan niet de genetische moeder.

In Nederland wordt hoogtechnologisch draagmoederschap maar in een beperkt aantal klinieken uitgevoerd, onder strikte medische voorwaarden.

Welke juridische en ethische vragen spelen er?

Het Nederlandse recht staat alleen niet-commercieel draagmoederschap toe. Betaling voor het dragen van een kind en beroepsmatige bemiddeling zijn niet toegestaan.Draagmoederschap roept juridische en ethische vragen op. De draagmoeder mag geen financiële vergoeding ontvangen, behalve een vergoeding van de kosten die zij werkelijk maakt. Wie beroeps- of bedrijfsmatig bemiddelt bij draagmoederschap, is strafbaar volgens artikel 151b van het Wetboek van Strafrecht (maximaal één jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie).Het traject vraagt om zorgvuldige begeleiding door juristen en medische professionals. Belangrijke onderdelen zijn:

Duidelijke schriftelijke afspraken tussen draagmoeder en wensouders, in het besef dat die afspraken onder het huidige recht niet af te dwingen zijn als de draagmoeder het kind wil houden.
Psychologische begeleiding van alle betrokkenen.
Medische en juridische toestemming.
Zorgvuldige begeleiding van het hele traject, van zwangerschap tot adoptie.

Draagmoederschap is geen eenvoudige oplossing, maar voor sommige mensen de enige mogelijkheid om een kind te krijgen. Het vraagt om wederzijds respect, openheid en een goed begrip van de emotionele en praktische kanten van het traject.

Wat regelt de Nederlandse wet nu?

Er is nog geen aparte wettelijke regeling voor draagmoederschap. Daarom gelden de gewone regels van het afstammingsrecht, het gezag en de adoptie.Draagmoederschap is juridisch een ingewikkeld onderwerp, en de wet is volop in ontwikkeling. Omdat een specifieke regeling ontbreekt, gebruiken rechters de bestaande regels van het familierecht om deze situaties op te lossen.

Wie is juridisch ouder na de geboorte?

De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder. De wensouders moeten het ouderschap daarna via de rechter verkrijgen.Volgens artikel 1:198 BW is de moeder van een kind de vrouw uit wie het kind is geboren. Is de draagmoeder getrouwd, dan is haar echtgenoot in beginsel de juridische vader. Dat geeft wensouders een onzekere positie. De overdracht van het ouderschap verloopt in stappen en duurt vaak langer dan een jaar.In de praktijk ziet het traject er meestal zo uit. De wensvader erkent het kind als dat juridisch kan, bijvoorbeeld als de draagmoeder niet getrouwd is. Daarna vraagt de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek, en kan de rechter het gezag van de draagmoeder beëindigen en aan de wensouders geven. Adoptie is pas mogelijk als de wensouders het kind ten minste een jaar hebben verzorgd en opgevoed; een stel moet bovendien ten minste drie jaar hebben samengeleefd.De tabel geeft een overzicht van de juridische positie van draagmoeder en wensouders onder het huidige recht.

Juridisch aspect	Draagmoeder	Wensouders
Juridisch ouderschap bij de geboorte	Juridische moeder	Geen juridisch ouderschap, behalve eventueel via erkenning door de wensvader
Ouderlijk gezag	Heeft het gezag	Moeten via de rechter het gezag verkrijgen
Beslissingen over medische zaken	Mag als gezaghebbende beslissen	Beperkte zeggenschap in de beginfase
Duur van de procedure	Onzekerheid tot de adoptie	Vaak langer dan een jaar onzekerheid

De rechtspositie van wensouders kent daardoor verschillende beperkingen:

Geen automatisch ouderlijk gezag.
Beperkte mogelijkheden om medische beslissingen te nemen.
Onzekerheid over de definitieve gezinssituatie zolang de procedure loopt.
De draagmoeder kan tot aan de adoptie besluiten het kind te houden.

Welke wetswijziging komt eraan?

Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming (Kamerstukken 36390) regelt draagmoederschap wel. Het is in 2023 ingediend en is nog in behandeling bij de Tweede Kamer.Het kabinet wil met dit voorstel vooraf juridische duidelijkheid scheppen, nog vóór de zwangerschap.

De belangrijkste onderdelen van het wetsvoorstel zijn:

Een toets door de rechter vóór de zwangerschap, waarbij de rechter beoordeelt of aan de voorwaarden is voldaan.
De mogelijkheid dat wensouders direct bij de geboorte juridisch ouder zijn.
Voorwaarden zoals een genetische band met ten minste één wensouder en voorafgaande begeleiding van alle betrokkenen.
Grenzen aan de vergoeding voor de draagmoeder; betalingen voor de overdracht van het ouderschap worden strafbaar.
Een registratie van gegevens over het draagmoederschapstraject, zodat het kind later kan achterhalen hoe het is ontstaan.

Het wetsvoorstel zoekt een evenwicht tussen de rechten en belangen van de draagmoeder, de wensouders en het kind. Zolang het niet is aangenomen en in werking is getreden, geldt het huidige recht. Zorgvuldige juridische begeleiding blijft daarom belangrijk.Wordt het voorstel wet, dan kan het meer rechtszekerheid bieden en de huidige onduidelijkheden verminderen. Wanneer dat gebeurt, is nog niet bekend.

Waarom is draagmoederschap belangrijk voor gezinnen?

Voor mensen die zelf geen zwangerschap kunnen doormaken, is het soms de enige manier om een kind te krijgen dat genetisch aan hen verwant is.Draagmoederschap biedt een mogelijkheid voor mensen en stellen die te maken hebben met onvruchtbaarheid, medische beperkingen of andere belemmeringen om zelf zwanger te worden.

Voor wie is draagmoederschap een optie?

Vooral voor wensouders bij wie een zwangerschap om medische of andere redenen niet mogelijk is. Denk aan:

Stellen met medische vruchtbaarheidsproblemen.
Mannelijke stellen die een kind willen krijgen dat genetisch verwant is aan een van hen.
Vrouwen die om gezondheidsredenen zelf geen zwangerschap kunnen dragen.
Mensen die door een medische aandoening geen kind kunnen dragen.

Deze manier van gezinsvorming kan de wens om ouder te worden vervullen. Het is meer dan een medische procedure en raakt aan de diepe wens om een gezin te stichten.

Wat is de emotionele en sociale betekenis?

Draagmoederschap is een ingrijpende ervaring die vraagt om vertrouwen en samenwerking tussen draagmoeder en wensouders. Het is meer dan een technische oplossing.Het traject vraagt om:

Veel inlevingsvermogen en wederzijds vertrouwen.
Een bijzondere vorm van samenwerking.
De bereidheid om elkaar te helpen bij het vervullen van een belangrijke levenswens.

De sociale kant van draagmoederschap laat zien hoe mensen elkaar steunen bij een van de meest kwetsbare en persoonlijke ervaringen in het leven. Het verandert traditionele opvattingen over gezinsvorming.Draagmoederschap is geen standaardoplossing, maar een zorgvuldig overwogen keuze. Het vraagt om openheid, wederzijds respect en een goed begrip van de emotionele en praktische uitdagingen.

Welke emotionele en ethische aspecten spelen er?

Draagmoederschap raakt aan hechting, verlies en vertrouwen, en roept vragen op over keuzevrijheid en uitbuiting. Goede begeleiding vooraf is daarom belangrijk.

Wat is de psychologische impact op de betrokkenen?

Zowel de draagmoeder als de wensouders maken een intens traject door. Professionele begeleiding helpt om dat goed te doorlopen.Het traject kent vaak:

Gevoelens van hechting en tegelijk afstand.
Hoge verwachtingen en kwetsbaarheid.
Wederzijdse afhankelijkheid en vertrouwen.
Mogelijke gevoelens van verlies en rouw, bij de draagmoeder of bij de wensouders.

Open communicatie en de ruimte om emoties te verwerken zijn belangrijk voor een goed verloop. Bespreek vooraf ook wat er gebeurt als het anders loopt dan gepland.

Welke ethische dilemma’s zijn er?

De belangrijkste vragen gaan over de keuzevrijheid van de draagmoeder, bescherming tegen uitbuiting en het belang van het kind. Die vragen spelen ook een grote rol in het wetsvoorstel.Centrale ethische overwegingen zijn:

Respect voor de keuzevrijheid van de draagmoeder.
Bescherming tegen mogelijke uitbuiting, zeker bij draagmoederschap in het buitenland.
Het belang en de rechten van het kind, waaronder het recht om te weten van wie het afstamt.
Openheid en geïnformeerde toestemming van alle betrokkenen.

Deze vragen vragen om een zorgvuldige afweging tussen persoonlijke vrijheid, wederzijds respect en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Hoe ontwikkelt draagmoederschap zich?

Medische mogelijkheden groeien en de wetgever werkt aan een eigen regeling. Het belangrijkste punt voor wensouders blijft het wetsvoorstel dat nog in behandeling is.

Welke medische ontwikkelingen spelen een rol?

Ontwikkelingen in vruchtbaarheidsbehandelingen en medische begeleiding maken het traject zorgvuldiger. Welke behandelingen in Nederland zijn toegestaan, blijft gebonden aan medische en wettelijke grenzen.Voorbeelden zijn verbeterde ivf-technieken, zorgvuldiger medische screening van draagmoeders en meer persoonlijke medische begeleiding. Dat kan de risico’s verkleinen, maar geeft nooit zekerheid over het resultaat.

Welke juridische en maatschappelijke verschuivingen zijn er?

De samenleving kijkt steeds opener naar verschillende gezinsvormen. De wetgever wil daarom duidelijker regelen wie juridisch ouder is en hoe alle betrokkenen worden beschermd.Het wetsvoorstel richt zich op:

Een duidelijke regeling van het juridisch ouderschap.
Betere bescherming van draagmoeder, wensouders en kind.
Openheid over de afstamming van het kind.
Heldere voorwaarden voor draagmoederschap in Nederland en in het buitenland.

Of en wanneer die regels gaan gelden, hangt af van de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer.

Waar let u als wensouder op?

Leg de afspraken met de draagmoeder schriftelijk vast, in het besef dat zij onder het huidige recht niet af te dwingen zijn.
Spreek alleen een vergoeding van werkelijke kosten af en bewaar de bewijsstukken van die kosten.
Ga na of de draagmoeder getrouwd is; haar echtgenoot is dan in beginsel de juridische vader.
Houd rekening met de adoptievoorwaarden: ten minste een jaar verzorging en opvoeding, en voor een stel ten minste drie jaar samenleven.

Waar let u als draagmoeder op?

U bent bij de geboorte de juridische moeder en heeft het gezag, totdat de rechter anders beslist.
Leg vooraf vast welke kosten worden vergoed en hoe dat gebeurt.
Bespreek het traject met uw partner; bent u getrouwd, dan wordt uw echtgenoot in beginsel juridisch vader van het kind.
Vraag om psychologische begeleiding voor, tijdens en na de zwangerschap.

Wat kunnen wij voor u doen bij draagmoederschap?

Wij begeleiden wensouders en draagmoeders bij de juridische kant van het traject, als onderdeel van onze praktijk in het familierecht.

Wij stellen de afspraken tussen wensouders en draagmoeder op, met een kostenvergoeding die beperkt blijft tot de werkelijke kosten.
Wij beoordelen wie bij de geboorte juridisch ouder is en of de wensvader het kind kan erkennen (artikelen 1:198 en 1:204 BW).
Wij dienen de verzoeken bij de rechtbank in over het gezag en daarna de adoptie, en bereiden u voor op het onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming.
Wij beoordelen bij draagmoederschap in het buitenland of de buitenlandse geboorteakte of uitspraak in Nederland wordt erkend.
Wij houden de behandeling van het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming bij en bespreken met u wat die voor uw traject betekent.

Samengevat

Draagmoederschap is in Nederland alleen toegestaan zonder betaling; alleen werkelijke kosten mogen worden vergoed.
Beroepsmatige bemiddeling is strafbaar (artikel 151b Sr).
De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder (artikel 1:198 BW); wensouders worden ouder via gezag en adoptie, wat vaak langer dan een jaar duurt.
Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming (36390) wil een rechterlijke toets vooraf en ouderschap vanaf de geboorte, maar is nog niet aangenomen.
Goede afspraken en begeleiding vooraf zijn essentieel.

Veelgestelde vragen

Wat is draagmoederschap?

Bij draagmoederschap draagt een vrouw, de draagmoeder, een kind voor een ander persoon of stel, de wensouders. Het is de bedoeling dat het kind na de geboorte bij de wensouders opgroeit en dat zij juridisch ouder worden.

Wat zijn de juridische regels voor draagmoederschap?

In Nederland is alleen niet-commercieel draagmoederschap toegestaan: de draagmoeder krijgt hooguit een vergoeding van werkelijke kosten, en beroepsmatige bemiddeling is strafbaar. De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder. De wensouders worden ouder via een procedure over het gezag en daarna adoptie. Een wetsvoorstel dat dit wil veranderen, is nog in behandeling.

Welke emotionele impact heeft draagmoederschap op de betrokkenen?

Draagmoederschap heeft grote emotionele impact op de draagmoeder en de wensouders. Zij maken een intens traject door met gevoelens van hechting, verwachting, kwetsbaarheid en soms verlies. Professionele begeleiding vooraf en tijdens het traject is daarom verstandig.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.