Gepubliceerd op 15 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 28 september 2026
Draagmoederschap is in Nederland toegestaan, maar alleen op niet-commerciële basis: de draagmoeder mag geen betaling ontvangen, alleen een vergoeding van gemaakte kosten. Bij de geboorte is de draagmoeder de juridische moeder; de wensouders worden pas ouder via een procedure bij de rechter die vaak meer dan een jaar duurt. In dit artikel leest u hoe draagmoederschap werkt, wat de wet nu regelt, welk wetsvoorstel in behandeling is en waar u op moet letten.Draagmoederschap lijkt misschien ver van uw bed, maar het raakt steeds meer gezinnen die hun kinderwens anders niet kunnen vervullen. Het kabinet heeft een wetsvoorstel ingediend waarmee wensouders straks in bepaalde gevallen direct bij de geboorte juridisch ouder kunnen worden. Dat voorstel is nog niet aangenomen (stand september 2026).Inhoudsopgave
Draagmoederschap in Nederland: de kern
Draagmoederschap mag, maar niet tegen betaling, en de draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder. Voor de wensouders volgt daarna een juridische procedure.| Kernpunt | Uitleg |
|---|---|
| Draagmoederschap is beperkt geregeld | Alleen niet-commercieel draagmoederschap is toegestaan. De draagmoeder krijgt hooguit een vergoeding van gemaakte kosten. |
| De draagmoeder is de juridische moeder | Bij de geboorte is de vrouw uit wie het kind is geboren de juridische moeder (artikel 1:198 BW). Dat geeft wensouders juridische onzekerheid. |
| Een wetsvoorstel moet meer zekerheid geven | Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming wil vooraf duidelijkheid bieden over het ouderschap. Het is nog in behandeling. |
| Draagmoederschap kan een kinderwens vervullen | Het biedt een mogelijkheid voor mensen die door onvruchtbaarheid of medische problemen anders geen kinderen kunnen krijgen. |
| Emotionele en ethische vragen zijn belangrijk | Draagmoederschap vraagt om respect, openheid en professionele begeleiding voor alle betrokkenen. |
Wat is draagmoederschap en hoe werkt het?
Bij draagmoederschap draagt een vrouw een kind voor een ander persoon of stel, met de bedoeling het kind na de geboorte aan hen over te dragen. Er zijn twee vormen: laagtechnologisch en hoogtechnologisch draagmoederschap.Draagmoederschap is een gevoelige manier waarop mensen hun gezinswens kunnen vervullen als een zwangerschap zelf niet mogelijk is. Een vrouw verklaart zich bereid om een kind te dragen voor een ander persoon of stel, de wensouders. Na de geboorte gaat het kind naar hen.De tabel hieronder zet de twee vormen van draagmoederschap naast elkaar.| Vorm van draagmoederschap | Genetische band met het kind | Methode van bevruchting | Typische situatie |
|---|---|---|---|
| Laagtechnologisch (traditioneel) draagmoederschap | De draagmoeder is genetisch verwant | Kunstmatige inseminatie met sperma van de wensvader | De draagmoeder levert haar eigen eicel |
| Hoogtechnologisch draagmoederschap | De draagmoeder is niet genetisch verwant | Plaatsing van een embryo via ivf | Embryo uit eicel en zaadcel van de wensouders of van een donor |
Welke vormen van draagmoederschap zijn er?
Het verschil zit in de genetische band. Bij laagtechnologisch draagmoederschap is de draagmoeder ook de genetische moeder; bij hoogtechnologisch draagmoederschap niet.Draagmoederschap is een vorm van hulp bij voortplanting waarbij een draagmoeder zwanger wordt met de bedoeling het kind na de geboorte over te dragen aan de wensouders. Er zijn twee vormen:
- Laagtechnologisch of traditioneel draagmoederschap: de draagmoeder wordt geïnsemineerd met sperma van de wensvader. Zij is daardoor genetisch verwant aan het kind.
- Hoogtechnologisch draagmoederschap: de draagmoeder wordt zwanger via ivf. Er wordt een embryo geplaatst dat is gemaakt met eicellen en zaadcellen van de wensouders of van donoren. De draagmoeder is dan niet de genetische moeder.
Welke juridische en ethische vragen spelen er?
Het Nederlandse recht staat alleen niet-commercieel draagmoederschap toe. Betaling voor het dragen van een kind en beroepsmatige bemiddeling zijn niet toegestaan.Draagmoederschap roept juridische en ethische vragen op. De draagmoeder mag geen financiële vergoeding ontvangen, behalve een vergoeding van de kosten die zij werkelijk maakt. Wie beroeps- of bedrijfsmatig bemiddelt bij draagmoederschap, is strafbaar volgens artikel 151b van het Wetboek van Strafrecht (maximaal één jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie).Het traject vraagt om zorgvuldige begeleiding door juristen en medische professionals. Belangrijke onderdelen zijn:- Duidelijke schriftelijke afspraken tussen draagmoeder en wensouders, in het besef dat die afspraken onder het huidige recht niet af te dwingen zijn als de draagmoeder het kind wil houden.
- Psychologische begeleiding van alle betrokkenen.
- Medische en juridische toestemming.
- Zorgvuldige begeleiding van het hele traject, van zwangerschap tot adoptie.
Wat regelt de Nederlandse wet nu?
Er is nog geen aparte wettelijke regeling voor draagmoederschap. Daarom gelden de gewone regels van het afstammingsrecht, het gezag en de adoptie.Draagmoederschap is juridisch een ingewikkeld onderwerp, en de wet is volop in ontwikkeling. Omdat een specifieke regeling ontbreekt, gebruiken rechters de bestaande regels van het familierecht om deze situaties op te lossen.Wie is juridisch ouder na de geboorte?
De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder. De wensouders moeten het ouderschap daarna via de rechter verkrijgen.Volgens artikel 1:198 BW is de moeder van een kind de vrouw uit wie het kind is geboren. Is de draagmoeder getrouwd, dan is haar echtgenoot in beginsel de juridische vader. Dat geeft wensouders een onzekere positie. De overdracht van het ouderschap verloopt in stappen en duurt vaak langer dan een jaar.In de praktijk ziet het traject er meestal zo uit. De wensvader erkent het kind als dat juridisch kan, bijvoorbeeld als de draagmoeder niet getrouwd is. Daarna vraagt de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek, en kan de rechter het gezag van de draagmoeder beëindigen en aan de wensouders geven. Adoptie is pas mogelijk als de wensouders het kind ten minste een jaar hebben verzorgd en opgevoed; een stel moet bovendien ten minste drie jaar hebben samengeleefd.De tabel geeft een overzicht van de juridische positie van draagmoeder en wensouders onder het huidige recht.| Juridisch aspect | Draagmoeder | Wensouders |
|---|---|---|
| Juridisch ouderschap bij de geboorte | Juridische moeder | Geen juridisch ouderschap, behalve eventueel via erkenning door de wensvader |
| Ouderlijk gezag | Heeft het gezag | Moeten via de rechter het gezag verkrijgen |
| Beslissingen over medische zaken | Mag als gezaghebbende beslissen | Beperkte zeggenschap in de beginfase |
| Duur van de procedure | Onzekerheid tot de adoptie | Vaak langer dan een jaar onzekerheid |
- Geen automatisch ouderlijk gezag.
- Beperkte mogelijkheden om medische beslissingen te nemen.
- Onzekerheid over de definitieve gezinssituatie zolang de procedure loopt.
- De draagmoeder kan tot aan de adoptie besluiten het kind te houden.
Welke wetswijziging komt eraan?
Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming (Kamerstukken 36390) regelt draagmoederschap wel. Het is in 2023 ingediend en is nog in behandeling bij de Tweede Kamer.Het kabinet wil met dit voorstel vooraf juridische duidelijkheid scheppen, nog vóór de zwangerschap.
De belangrijkste onderdelen van het wetsvoorstel zijn:- Een toets door de rechter vóór de zwangerschap, waarbij de rechter beoordeelt of aan de voorwaarden is voldaan.
- De mogelijkheid dat wensouders direct bij de geboorte juridisch ouder zijn.
- Voorwaarden zoals een genetische band met ten minste één wensouder en voorafgaande begeleiding van alle betrokkenen.
- Grenzen aan de vergoeding voor de draagmoeder; betalingen voor de overdracht van het ouderschap worden strafbaar.
- Een registratie van gegevens over het draagmoederschapstraject, zodat het kind later kan achterhalen hoe het is ontstaan.
Waarom is draagmoederschap belangrijk voor gezinnen?
Voor mensen die zelf geen zwangerschap kunnen doormaken, is het soms de enige manier om een kind te krijgen dat genetisch aan hen verwant is.Draagmoederschap biedt een mogelijkheid voor mensen en stellen die te maken hebben met onvruchtbaarheid, medische beperkingen of andere belemmeringen om zelf zwanger te worden.Voor wie is draagmoederschap een optie?
Vooral voor wensouders bij wie een zwangerschap om medische of andere redenen niet mogelijk is. Denk aan:- Stellen met medische vruchtbaarheidsproblemen.
- Mannelijke stellen die een kind willen krijgen dat genetisch verwant is aan een van hen.
- Vrouwen die om gezondheidsredenen zelf geen zwangerschap kunnen dragen.
- Mensen die door een medische aandoening geen kind kunnen dragen.
Wat is de emotionele en sociale betekenis?
Draagmoederschap is een ingrijpende ervaring die vraagt om vertrouwen en samenwerking tussen draagmoeder en wensouders. Het is meer dan een technische oplossing.Het traject vraagt om:- Veel inlevingsvermogen en wederzijds vertrouwen.
- Een bijzondere vorm van samenwerking.
- De bereidheid om elkaar te helpen bij het vervullen van een belangrijke levenswens.
Welke emotionele en ethische aspecten spelen er?
Draagmoederschap raakt aan hechting, verlies en vertrouwen, en roept vragen op over keuzevrijheid en uitbuiting. Goede begeleiding vooraf is daarom belangrijk.Wat is de psychologische impact op de betrokkenen?
Zowel de draagmoeder als de wensouders maken een intens traject door. Professionele begeleiding helpt om dat goed te doorlopen.Het traject kent vaak:- Gevoelens van hechting en tegelijk afstand.
- Hoge verwachtingen en kwetsbaarheid.
- Wederzijdse afhankelijkheid en vertrouwen.
- Mogelijke gevoelens van verlies en rouw, bij de draagmoeder of bij de wensouders.
Welke ethische dilemma’s zijn er?
De belangrijkste vragen gaan over de keuzevrijheid van de draagmoeder, bescherming tegen uitbuiting en het belang van het kind. Die vragen spelen ook een grote rol in het wetsvoorstel.Centrale ethische overwegingen zijn:- Respect voor de keuzevrijheid van de draagmoeder.
- Bescherming tegen mogelijke uitbuiting, zeker bij draagmoederschap in het buitenland.
- Het belang en de rechten van het kind, waaronder het recht om te weten van wie het afstamt.
- Openheid en geïnformeerde toestemming van alle betrokkenen.
Hoe ontwikkelt draagmoederschap zich?
Medische mogelijkheden groeien en de wetgever werkt aan een eigen regeling. Het belangrijkste punt voor wensouders blijft het wetsvoorstel dat nog in behandeling is.Welke medische ontwikkelingen spelen een rol?
Ontwikkelingen in vruchtbaarheidsbehandelingen en medische begeleiding maken het traject zorgvuldiger. Welke behandelingen in Nederland zijn toegestaan, blijft gebonden aan medische en wettelijke grenzen.Voorbeelden zijn verbeterde ivf-technieken, zorgvuldiger medische screening van draagmoeders en meer persoonlijke medische begeleiding. Dat kan de risico’s verkleinen, maar geeft nooit zekerheid over het resultaat.Welke juridische en maatschappelijke verschuivingen zijn er?
De samenleving kijkt steeds opener naar verschillende gezinsvormen. De wetgever wil daarom duidelijker regelen wie juridisch ouder is en hoe alle betrokkenen worden beschermd.Het wetsvoorstel richt zich op:- Een duidelijke regeling van het juridisch ouderschap.
- Betere bescherming van draagmoeder, wensouders en kind.
- Openheid over de afstamming van het kind.
- Heldere voorwaarden voor draagmoederschap in Nederland en in het buitenland.
Samengevat
- Draagmoederschap is in Nederland alleen toegestaan zonder betaling; alleen werkelijke kosten mogen worden vergoed.
- Beroepsmatige bemiddeling is strafbaar (artikel 151b Sr).
- De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder (artikel 1:198 BW); wensouders worden ouder via gezag en adoptie, wat vaak langer dan een jaar duurt.
- Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming (36390) wil een rechterlijke toets vooraf en ouderschap vanaf de geboorte, maar is nog niet aangenomen.
- Goede afspraken en begeleiding vooraf zijn essentieel.
Hulp bij juridische vragen over draagmoederschap
Draagmoederschap brengt onzekerheid mee, zowel juridisch als emotioneel. U vraagt zich misschien af hoe u als wensouder uw positie veiligstelt, of hoe de positie van de draagmoeder wordt beschermd bij het maken van afspraken. De ontwikkelingen rond het wetsvoorstel maken onafhankelijke begeleiding extra belangrijk.Law & More begeleidt wensouders en draagmoeders bij de juridische kant van draagmoederschap, van de afspraken vooraf tot de procedure bij de rechter. Meer over ons kantoor leest u op onze hoofdpagina.Veelgestelde vragen
Wat is draagmoederschap?
Bij draagmoederschap draagt een vrouw, de draagmoeder, een kind voor een ander persoon of stel, de wensouders. Het is de bedoeling dat het kind na de geboorte bij de wensouders opgroeit en dat zij juridisch ouder worden.
Welke vormen van draagmoederschap zijn er?
Er zijn twee vormen. Bij laagtechnologisch (traditioneel) draagmoederschap wordt de draagmoeder geïnsemineerd en is zij genetisch verwant aan het kind. Bij hoogtechnologisch draagmoederschap wordt via ivf een embryo van de wensouders of van donoren geplaatst en is de draagmoeder niet de genetische moeder.
Wat zijn de juridische regels voor draagmoederschap?
In Nederland is alleen niet-commercieel draagmoederschap toegestaan: de draagmoeder krijgt hooguit een vergoeding van werkelijke kosten, en beroepsmatige bemiddeling is strafbaar. De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder. De wensouders worden ouder via een procedure over het gezag en daarna adoptie. Een wetsvoorstel dat dit wil veranderen, is nog in behandeling.
Welke emotionele impact heeft draagmoederschap op de betrokkenen?
Draagmoederschap heeft grote emotionele impact op de draagmoeder en de wensouders. Zij maken een intens traject door met gevoelens van hechting, verwachting, kwetsbaarheid en soms verlies. Professionele begeleiding vooraf en tijdens het traject is daarom verstandig.
