Gepubliceerd op 15 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Draagmoederschap is in Nederland toegestaan, maar alleen zonder winstoogmerk: de draagmoeder mag geen betaling ontvangen, alleen een vergoeding van werkelijke kosten. Bij de geboorte is de draagmoeder de juridische moeder (art. 1:198 BW). De wensouders worden pas ouder via de rechter, en dat duurt vaak meer dan een jaar.
Een eigen wettelijke regeling ontbreekt nog. Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming (Kamerstukken 36390) is op 4 juli 2023 ingediend. Op 29 oktober 2026 had de Tweede Kamer er nog niet over gestemd; daarna moet ook de Eerste Kamer het nog aannemen. Tot die tijd geldt het gewone afstammings-, gezags- en adoptierecht.
Inhoudsopgave
Welke vormen van draagmoederschap zijn er?
Het verschil zit in de genetische band tussen draagmoeder en kind.
| Vorm | Genetische band | Methode | Gevolg voor de juridische positie |
|---|---|---|---|
| Laagtechnologisch (traditioneel) | De draagmoeder levert haar eigen eicel en is genetisch moeder | Kunstmatige inseminatie met sperma van de wensvader | Draagmoeder is juridisch moeder; wensvader kan het kind soms erkennen |
| Hoogtechnologisch (ivf) | De draagmoeder is niet genetisch verwant | Plaatsing van een embryo van eicel en zaadcel van de wensouders of een donor | Ook dan is de draagmoeder bij de geboorte de juridische moeder |
Hoogtechnologisch draagmoederschap wordt in Nederland in een beperkt aantal klinieken uitgevoerd, onder strikte medische voorwaarden. De genetische band verandert onder het huidige recht niets aan het juridisch moederschap: de vrouw uit wie het kind is geboren, is de moeder.
Wat is verboden?
Draagmoederschap zelf is niet strafbaar. Wel strafbaar is het beroeps- of bedrijfsmatig bemiddelen bij draagmoederschap. Daarop staat maximaal een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie (art. 151b Sr). Ook het openlijk aanbieden of zoeken van een draagmoeder is strafbaar (art. 151c Sr).
Een betaling boven de werkelijke kosten is niet toegestaan. Bewaar daarom de bonnen en afschriften van alle vergoede kosten, zoals medische kosten, reiskosten en inkomstenderving.
Wie is juridisch ouder na de geboorte?
De draagmoeder is bij de geboorte de juridische moeder en heeft het gezag. Is zij getrouwd, dan is haar echtgenoot in beginsel de juridische vader (art. 1:199 BW). De wensouders hebben op dat moment geen gezag.
| Juridisch aspect | Draagmoeder | Wensouders |
|---|---|---|
| Ouderschap bij de geboorte | Juridische moeder (art. 1:198 BW) | Geen ouderschap, behalve eventueel via erkenning door de wensvader (art. 1:204 BW) |
| Ouderlijk gezag | Heeft het gezag | Moeten het gezag via de rechter verkrijgen |
| Medische beslissingen over het kind | Beslist als gezagsouder | Beperkte zeggenschap in de beginfase |
| Kan het kind houden? | Ja, tot aan de adoptie | Kunnen afgifte niet afdwingen |
Hoe worden de wensouders ouder?
Het traject loopt in stappen en duurt vaak langer dan een jaar.
- De wensvader erkent het kind, als dat juridisch kan. Dat lukt alleen als het kind nog geen tweede juridische ouder heeft, bijvoorbeeld omdat de draagmoeder niet getrouwd is, en met haar toestemming.
- De rechtbank beslist over het gezag. Daarbij vraagt de rechter meestal de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek.
- Na ten minste een jaar verzorging en opvoeding kunnen de wensouders adoptie verzoeken. Een stel moet bovendien ten minste drie jaar hebben samengeleefd (art. 1:227 en 1:228 BW).
Bij een binnenlands traject is de draagmoeder vaak ongehuwd, zodat de wensvader het kind met haar toestemming kan erkennen. Bij een getrouwde draagmoeder moet eerst het vaderschap van haar echtgenoot worden ontkend, wat het traject langer maakt.
Is een draagmoederschapscontract afdwingbaar?
Nee. Leg de afspraken wel schriftelijk vast: medische begeleiding, de vergoeding van werkelijke kosten, de bevalling en de stappen na de geboorte. Een afspraak om een kind af te staan wordt in het Nederlandse recht algemeen gezien als in strijd met de goede zeden en is daarom nietig (art. 3:40 BW). U kunt een draagmoeder dus niet dwingen het kind af te staan, en wensouders niet dwingen het kind op te nemen.
Spreek vooraf ook af wat er gebeurt als het anders loopt dan gepland, bijvoorbeeld bij een miskraam, een meerling of een medisch probleem. Psychologische begeleiding voor alle betrokkenen, vóór, tijdens en na de zwangerschap, is in de praktijk een voorwaarde van de klinieken.
Wat als u in het buitenland een draagmoeder inschakelt?
Dan staat niet vast dat Nederland de buitenlandse geboorteakte of rechterlijke beslissing erkent. De Hoge Raad weigerde op 13 mei 2022 om prejudiciële vragen hierover te beantwoorden, omdat de wetgever aan zet is. Rechters beslissen per geval en kunnen de erkenningsregels van de artikelen 10:100 en 10:101 BW naar analogie toepassen (ECLI:NL:HR:2022:685).
Dat kan goed uitpakken. De rechtbank Den Haag erkende op 18 oktober 2022 Amerikaanse beslissingen waarbij twee getrouwde mannen ouder werden van twee kinderen. De rechtbank woog mee dat het Amerikaanse traject waarborgen kende: een door de rechter getoetste overeenkomst, eigen juridisch advies voor draagmoeder en wensouders, psychologische begeleiding en informatie over de afstamming die het kind later kan inzien (ECLI:NL:RBDHA:2022:10741).
Ook adoptie blijft na een buitenlands traject vaak nodig. In een zaak over draagmoederschap in de Amerikaanse staat Oregon had de wensvader het kind erkend en op grond van een erkende Amerikaanse uitspraak alleen het gezag. De rechtbank Amsterdam sprak op 6 september 2022 de adoptie door zijn partner uit en liet de Amerikaanse geboorteakte inschrijven in de Nederlandse registers (ECLI:NL:RBAMS:2022:5346).
Ontbreken zulke waarborgen, of staat de vrouw uit wie het kind is geboren niet op de akte, dan kan erkenning stuiten op de Nederlandse openbare orde. U moet dan in Nederland alsnog een procedure voeren, en de uitkomst staat vooraf niet vast. Laat u daarom vóór het traject adviseren; achteraf herstellen is lastiger en laat het kind soms maanden zonder zekere juridische status.
Wat verandert er met het wetsvoorstel?
Het wetsvoorstel regelt draagmoederschap voor het eerst zelfstandig. Volgens de Rijksoverheid zijn de hoofdpunten:
- de rechter kan al vóór de zwangerschap beslissen dat de wensouders vanaf de geboorte juridisch ouder zijn, onder voorwaarden zoals begeleiding en vrijwillige deelname van iedereen;
- draagmoeder en wensouders sluiten een draagmoederschapsovereenkomst die aan wettelijke eisen voldoet, en ieder heeft een eigen advocaat;
- de draagmoeder mag een gemaximeerde kostenvergoeding krijgen;
- informatie over de afstamming van het kind wordt bewaard;
- wensouders mogen een advertentie plaatsen om een draagmoeder te zoeken; commerciële promotie blijft verboden;
- de regels gelden ook voor trajecten in het buitenland die aan vergelijkbare voorwaarden voldoen.
Zolang het voorstel niet is aangenomen en in werking getreden, heeft het geen gevolgen voor uw traject. Wanneer het ingaat, maakt de overheid bekend nadat beide Kamers het hebben aangenomen.
Wat regelt u als wensouder vooraf?
- Ga na of de draagmoeder getrouwd is; haar echtgenoot is dan in beginsel de juridische vader en erkenning door de wensvader is niet direct mogelijk.
- Spreek alleen een vergoeding van werkelijke kosten af en bewaar de bewijsstukken.
- Plan de tijdlijn: gezag, daarna een jaar verzorging en opvoeding, daarna adoptie.
- Laat bij een buitenlands traject vooraf beoordelen of de buitenlandse akte of beslissing in Nederland kan worden erkend.
Wat regelt u als draagmoeder vooraf?
- U bent bij de geboorte de juridische moeder en heeft het gezag, totdat de rechter anders beslist.
- Leg vast welke kosten worden vergoed en hoe.
- Bespreek het traject met uw partner; bent u getrouwd, dan wordt uw echtgenoot in beginsel juridisch vader.
- Vraag om psychologische begeleiding voor, tijdens en na de zwangerschap.
Hoe begeleiden wij een draagmoederschapstraject?
Wij begeleiden wensouders en draagmoeders bij de juridische kant van het traject, als onderdeel van onze praktijk in het familierecht:
- de afspraken tussen wensouders en draagmoeder opstellen, met een kostenvergoeding die beperkt blijft tot de werkelijke kosten;
- beoordelen wie bij de geboorte juridisch ouder is en of de wensvader het kind kan erkennen;
- de verzoeken over gezag en adoptie indienen en u voorbereiden op het onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming;
- bij een buitenlands traject een verzoek tot erkenning van de buitenlandse beslissing voorbereiden.
Veelgestelde vragen
Kan de draagmoeder het kind na de geboorte houden?
Ja. Onder het huidige recht is zij de juridische moeder met gezag, en een afspraak om het kind af te staan is niet afdwingbaar. Pas na de beslissing over gezag en de adoptie is de positie van de wensouders zeker.
Mag ik als wensouder een advertentie plaatsen?
Onder het huidige recht is het openlijk zoeken van een draagmoeder strafbaar (art. 151c Sr). Het wetsvoorstel wil dat voor wensouders toestaan, maar dat is nog geen geldend recht.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.
