Gepubliceerd op 18 juli 2026 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Als aangeslotene op een gesloten systeem heeft u onder de Energiewet recht op een aanbod voor aansluiting en transport, op vrije keuze van uw energieleverancier en op tarieven en voorwaarden die transparant en niet-discriminerend zijn. Die rechten gelden alleen voor zover er capaciteit is: de beheerder mag transport weigeren bij onvoldoende capaciteit, maar moet dat concreet onderbouwen.
Wie zich vestigt op een industriepark met een eigen energienet, wordt geen klant van een regionale netbeheerder maar aangeslotene op een gesloten systeem. U bent dan afhankelijk van de beheerder van dat net, vaak de terreineigenaar of een gespecialiseerde partij. Sinds 1 januari 2026 vervangt de Energiewet de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. Het algemene kader leest u in ons overzichtsartikel over private netten en gesloten systemen.
Inhoudsopgave
Is uw net een erkend gesloten systeem?
Dat moet u eerst vaststellen. Een gesloten systeem bestaat alleen als de Autoriteit Consument & Markt (ACM) het heeft erkend (artikel 3.6 en 3.7 Energiewet); erkende systemen staan in het openbare register van de ACM.
De ACM erkent een net onder meer als het binnen een afgebakend gebied ligt, het bedrijfs- of productieproces van de aangeslotenen om technische of veiligheidsredenen met het systeem is geïntegreerd (of het net primair de eigenaar en verwante ondernemingen bedient), er minder dan 1.000 aangeslotenen zijn en er in beginsel geen huishoudens op zijn aangesloten (artikel 3.7 lid 1 Energiewet). Na erkenning wijst de ACM op aanvraag van de eigenaar een door hem voorgedragen beheerder aan (artikel 3.6 Energiewet). Wordt de erkenning geweigerd, dan geldt het net volgens de ACM als illegaal en moet het worden overgedragen aan de netbeheerder. Meer over de erkenning en de aanwijzing van de beheerder leest u in ons aparte artikel.
Voor netten die al vóór 2026 een ontheffing als gesloten distributiesysteem hadden (artikel 15 Elektriciteitswet 1998 of artikel 2a Gaswet), geldt overgangsrecht: de eigenaar wordt zolang die ontheffing loopt geacht een erkenning en een aanwijzing onder de Energiewet te hebben (artikel 7.32 Energiewet). Ga daarom na tot wanneer de oude ontheffing loopt, want daarna is een nieuwe erkenning nodig.
Wat is het verschil tussen aansluiting, transport en levering?
Aansluiting en transport regelt u met de beheerder van het gesloten systeem; levering van energie met een leverancier naar keuze. Die drie verhoudingen hebben elk eigen regels.
De beheerder moet op verzoek een aanbod doen voor een aansluiting en voor transport over zijn net. Weigeren mag alleen als er redelijkerwijs onvoldoende transportcapaciteit is, en dan moet hij dat deugdelijk onderbouwen (artikel 3.105 lid 2 en 3 Energiewet). U mag daarbij vragen naar de concrete technische beperking, de beschikbare en benodigde capaciteit en de manier waarop de resterende capaciteit wordt verdeeld.
Volgens de ACM moet de beheerder zijn afnemers vrije keuze van leverancier bieden. Toegang tot het net mag dus niet afhankelijk worden gemaakt van afname van energie of andere diensten van de beheerder of een gelieerde partij.
Waarom moet u het gecontracteerde vermogen apart vastleggen?
Omdat de technische capaciteit van uw aansluiting niet gelijk hoeft te zijn aan het transportvermogen waarop u contractueel recht heeft. Een zware aansluiting garandeert geen even groot transportvermogen.
Bij elektrificatie van een productieproces of de aanleg van laadpunten kan dat verschil grote gevolgen hebben. Leg in de aansluit- en transportovereenkomst daarom afzonderlijk vast:
- de technische aansluitcapaciteit;
- het gecontracteerde transportvermogen voor afname en voor invoeding;
- de procedure en termijn voor verhoging van dat vermogen;
- de gevolgen van overschrijding;
- de criteria bij capaciteitsschaarste.
Wie betaalt een netverzwaring?
Dat hangt af van de overeenkomst en van de vraag wie van de investering profiteert. Een verzwaring die alle aangeslotenen ten goede komt, kan niet zonder motivering volledig aan één partij worden doorberekend.
Een vaste wettelijke verdeelsleutel bestaat niet. Vraag bij een investeringsvoorstel naar de technische onderbouwing, de verwachte levensduur en de mate waarin andere aangeslotenen meeprofiteren. Leg afspraken over een kostenplafond en eigendom van nieuwe installaties schriftelijk vast.
Mag de beheerder zijn tarieven vrij vaststellen?
Nee. De ACM stelt de tarieven van een gesloten systeem niet vooraf vast, maar de beheerder moet ze berekenen volgens een vooraf opgestelde en bekendgemaakte methode die leidt tot kostenreflectieve, transparante en niet-discriminerende tarieven (artikel 3.114 lid 1 Energiewet). Een aangeslotene kan de ACM via een klacht vragen het tarief of de berekeningsmethode te toetsen.
Die toetsing volgt uit artikel 3.114 lid 2 Energiewet, dat aansluit bij artikel 38 lid 4 van de Elektriciteitsrichtlijn (Richtlijn (EU) 2019/944). Een hoog tarief is op zichzelf niet onrechtmatig. De vraag is of het tarief volgt uit een vooraf kenbare methode en of de kosten controleerbaar zijn toe te rekenen aan het beheer van het net. Stelt de ACM na een klacht vast dat de methode of het tarief niet aan de eisen voldoet, dan bepaalt zij dat de beheerder die aanpast. Terugbetaling van te veel betaalde bedragen moet u in de regel via de civiele rechter vorderen.
Zijn de algemene voorwaarden van de beheerder aan te vechten?
Soms. Een beding in algemene voorwaarden dat onredelijk bezwarend is, kan worden vernietigd (artikel 6:233 BW), maar grote ondernemingen kunnen daar geen beroep op doen (artikel 6:235 lid 1 BW).
Ondernemingen die hun jaarrekening openbaar moeten maken of 50 of meer werknemers hebben, missen deze bescherming. Voor hen telt vooral de inhoud van de overeenkomst, beoordeeld naar redelijkheid en billijkheid. Let op eenzijdige wijzigingsbedingen, open kostenclausules en ruime uitsluitingen van aansprakelijkheid, en onderhandel daarover vóór ondertekening.
Waar kunt u terecht bij een geschil?
Bij de ACM voor de naleving van wettelijke verplichtingen, zoals toegang, tarieven en non-discriminatie, en bij de civiele rechter voor contractuele geschillen, terugbetaling en schadevergoeding. Beide routes sluiten elkaar niet uit.
Een klacht over de manier waarop de beheerder zijn wettelijke taken en verplichtingen uitvoert, dient u in bij de ACM (artikel 5.4 lid 1 Energiewet). De ACM beslist binnen twee maanden; die termijn kan met twee maanden worden verlengd als zij om aanvullende gegevens vraagt, en met uw instemming langer. Het besluit is bindend, en uw andere rechtsmiddelen blijven bestaan (artikel 5.4 lid 2 tot en met 4 Energiewet). De ACM oordeelt niet over schadevergoeding. Dreigt de beheerder af te sluiten, bijvoorbeeld wegens een betwiste factuur, dan kan een kort geding uitkomst bieden. Een vordering tot terugbetaling van onverschuldigd betaalde bedragen verjaart in beginsel vijf jaar nadat u met betaling en schuldenaar bekend werd (artikel 3:309 BW).
Wat gebeurt er bij verkoop of faillissement van de beheerder?
Bij een aandelenverkoop blijft uw contractspartij dezelfde rechtspersoon. Bij een verkoop van alleen het net gaat uw overeenkomst niet vanzelf mee: contractsoverneming vereist uw medewerking (artikel 6:159 BW).
De erkenning is aan het systeem en de eigenaar verbonden en moet bij verkoop opnieuw met de ACM worden afgestemd. Bij een dreigend faillissement komen beheer, onderhoud en continuïteit in gevaar. Ga daarom na wie eigenaar is van kabels, transformatoren en meters, en beding waar mogelijk zekerheden, zoals een garantie van de moedermaatschappij of afspraken voor het geval een curator het beheer niet voortzet.
Waar let u als aangeslotene op?
- Controleer in het ACM-register of het net is erkend en wie de aangewezen beheerder is.
- Leg het gecontracteerde transportvermogen los van de aansluitcapaciteit vast.
- Vraag bij een tariefwijziging schriftelijk om de berekeningsmethode en betaal zo nodig onder protest.
- Laat een weigering van capaciteit schriftelijk onderbouwen.
- Bewaar overeenkomsten, tariefbladen, facturen, meetgegevens en correspondentie.
Waar let u als beheerder op?
- Houd erkenning, aanwijzing en overgangsstatus actueel.
- Publiceer de tariefmethode vooraf en onderbouw de kosten controleerbaar.
- Motiveer elke capaciteitsweigering concreet en technisch.
- Koppel toegang tot het net niet aan levering of andere diensten.
- Regel bij verkoop of herstructurering tijdig de overgang van contracten en de afstemming met de ACM.
Wat kunnen wij voor u doen bij een gesloten systeem?
Onze advocaten energierecht staan aangeslotenen en beheerders bij. Wij kunnen onder meer:
- de aansluit- en transportovereenkomst en de algemene voorwaarden beoordelen vóór ondertekening;
- onderhandelen over transportvermogen, tarieven en kosten van netverzwaring;
- een klacht bij de ACM opstellen over toegang of tarieven;
- procederen over terugbetaling of schadevergoeding, of een kort geding voeren bij dreigende afsluiting;
- de contractuele gevolgen van verkoop of faillissement van de beheerder beoordelen.
Samengevat
- Een gesloten systeem bestaat alleen na erkenning door de ACM (artikel 3.7 Energiewet); oude ontheffingen gelden tijdelijk als erkenning en aanwijzing (artikel 7.32).
- U heeft recht op een aanbod voor aansluiting en transport en vrije leverancierskeuze; weigering kan alleen bij onderbouwd capaciteitsgebrek.
- Tarieven moeten kostenreflectief, transparant en niet-discriminerend zijn (artikel 3.114 Energiewet); de ACM toetst ze na een klacht.
- Leg het gecontracteerde transportvermogen apart vast.
- De ACM beslist over naleving van de wet; terugbetaling en schadevergoeding lopen via de civiele rechter.
Veelgestelde vragen
Mag de beheerder aansluiting afhankelijk maken van afname van energie?
Nee. Afnemers op een gesloten systeem moeten volgens de ACM vrij een leverancier kunnen kiezen. Toegang mag niet worden gekoppeld aan levering of andere diensten van de beheerder.
Wat doe ik bij een onverwachte tariefverhoging?
Vraag schriftelijk om de nieuwe berekening en de onderliggende kosten en betaal zo nodig onder protest. Voor toetsing van de wettelijke eisen kunt u naar de ACM; voor terugbetaling naar de civiele rechter.
Hoe snel beslist de ACM op een klacht?
De ACM beslist binnen twee maanden. Die termijn kan met twee maanden worden verlengd als de ACM om aanvullende gegevens vraagt (artikel 5.4 lid 2 Energiewet). Het besluit is bindend.
Gaat mijn contract mee als het net wordt verkocht?
Bij een aandelenverkoop wel, omdat de contractspartij gelijk blijft. Bij verkoop van alleen het net is uw medewerking nodig voor contractsoverneming (artikel 6:159 BW).
