Faillissement aanvragen

Gepubliceerd op 11 mei 2020 · Laatst bijgewerkt op 30 september 2026

Een faillissementsaanvraag is een krachtig middel om een openstaande vordering te incasseren. Betaalt uw debiteur niet en betwist hij de vordering niet, dan bereikt u met een faillissementsaanvraag vaak sneller resultaat dan met een gewone procedure. Zowel u als schuldeiser als de schuldenaar zelf kan het faillissement aanvragen; in bijzondere gevallen doet het Openbaar Ministerie dat.

Kort antwoord: u kunt het faillissement van uw schuldenaar aanvragen als hij twee of meer schuldeisers heeft, minimaal één opeisbare schuld heeft en is opgehouden met betalen. Eén schuldeiser kan de aanvraag indienen; hij moet dan wel aantonen dat er nog een andere schuldeiser is.

De aanvraag loopt altijd via een advocaat, met een verzoekschrift bij de rechtbank in de regio waar de schuldenaar is gevestigd. Naast het honorarium van uw advocaat betaalt u griffierecht.

In de praktijk werkt de aanvraag vaak als incassomiddel: staat de vordering niet ter discussie en kan de schuldenaar wel betalen, dan volgt betaling doorgaans vóór de zitting. Kan hij niet betalen, dan spreekt de rechtbank het faillissement uit. De curator verdeelt de boedel dan volgens de wettelijke rangorde; separatisten winnen hun zekerheid daarbuiten om uit.

Waarom vraagt een schuldeiser het faillissement aan?

Blijven betalingen van uw debiteur uit en verwacht u niet dat de openstaande factuur nog wordt voldaan? Dan kunt u het faillissement van uw debiteur aanvragen. Zo vergroot u de kans dat de schuld geheel of gedeeltelijk wordt afbetaald: een bedrijf in financiële problemen heeft vaak nog waarde in bijvoorbeeld bedrijfsmiddelen of vastgoed.

Bij een faillissement wordt dat verkocht, waardoor er geld vrijkomt om schuldeisers te betalen. Uw advocaat dient daarvoor een faillissementsverzoek in bij de rechtbank. In de meeste gevallen beslist de rechter al tijdens de zitting of uw debiteur failliet wordt verklaard.

Wanneer kunt u faillissement aanvragen?

U kunt het faillissement van uw schuldenaar aanvragen als hij:

• twee of meer schulden heeft, waarvan er minimaal één opeisbaar is (de betalingstermijn is verstreken);
• twee of meer schuldeisers heeft; en
• verkeert in de toestand dat hij is opgehouden te betalen.

Is voor de aanvraag zelf meer dan één schuldeiser nodig? Nee. Ook een enkele schuldeiser kan het faillissement van een debiteur aanvragen.

Het faillissement kan echter alleen worden uitgesproken wanneer vaststaat dat er meer schuldeisers zijn; dit heet het pluraliteitsvereiste. Die andere schuldeisers hoeven zelf geen mede-aanvrager te zijn. Vraagt u als enige schuldeiser het faillissement aan, dan moet u tijdens de behandeling aantonen dat er een zogeheten steunvordering bestaat: een concrete, onderbouwde vordering van ten minste één andere schuldeiser. Een enkele stelling dat die er is, is volgens de rechtspraak niet genoeg.

De rechtbank toetst slechts summierlijk of uw schuldenaar in de toestand verkeert dat hij is opgehouden te betalen en of u zelf een vordering heeft.

Hoe lang duurt het tot de zitting?

De zitting in een faillissementsprocedure vindt doorgaans plaats binnen 6 weken na het indienen van het verzoekschrift. De rechter doet vaak op de zitting zelf uitspraak. Alleen de aanvragende schuldeiser kan om uitstel van de zitting vragen; in totaal kan de behandeling zo met maximaal 8 weken worden verlengd (bron: rechtspraak.nl).

Wat kost een faillissementsaanvraag?

Naast het honorarium van uw advocaat betaalt u voor deze procedure griffierecht aan de rechtbank.

Hoe dient u het verzoek in?

Uw advocaat start de procedure door bij de rechtbank een verzoekschrift in te dienen. Daarin vraagt hij of zij namens u om faillietverklaring van uw schuldenaar. U bent dan de verzoeker.

U dient het verzoek in bij de rechtbank in de regio waar de schuldenaar is gevestigd. Voordat u een faillissementsaanvraag indient, is het verstandig om de schuldenaar eerst schriftelijk te sommeren en, als betaling uitblijft, in gebreke te stellen. Zo onderbouwt u dat hij daadwerkelijk is opgehouden te betalen.

Hoe verloopt de oproep voor de zitting?

Binnen enkele weken krijgt uw advocaat van de rechtbank een oproep voor de zitting, met daarin wanneer en waar deze plaatsvindt. Ook uw schuldenaar ontvangt een oproep.

Is de schuldenaar het niet eens met het faillissementsverzoek? Dan kan hij daartegen verweer voeren, schriftelijk of mondeling tijdens de zitting.

Wat gebeurt er op de zitting?

De schuldenaar is niet verplicht om te verschijnen, maar dit wordt wel aangeraden. Verschijnt hij niet, dan kan hij bij verstek failliet worden verklaard.

U of uw advocaat moet wél op de zitting verschijnen: verschijnt namens u niemand, dan kan de rechter het verzoek afwijzen. De zitting is niet openbaar. De rechter doet meestal dezelfde dag uitspraak; is dat niet mogelijk, dan volgt deze meestal binnen 1 of 2 weken. U, de schuldenaar en eventuele advocaten ontvangen de beschikking.

Wat als de rechtbank de aanvraag afwijst?

Wijst de rechter het faillissementsverzoek af en bent u het daar als schuldeiser niet mee eens? Dan kunt u in hoger beroep gaan.

Wat gebeurt er bij toewijzing?

Wijst de rechter het verzoek toe, dan is de schuldenaar per direct failliet. Hij kan tegen die beslissing in hoger beroep gaan, maar het faillissement blijft ondertussen gelden. Met de beschikking:

• is de schuldenaar per direct failliet;
• benoemt de rechter een curator; en
• benoemt de rechter een

rechter-commissaris. Vanaf dat moment verliest de gefailleerde van rechtswege het beheer en de beschikking over zijn vermogen: hij wordt beschikkingsonbevoegd. Alleen de curator mag vanaf dan nog over de boedel handelen.

De curator treedt op in de plaats van de gefailleerde, beheert en vereffent de failliete boedel en behartigt de belangen van de gezamenlijke schuldeisers. Bij grote faillissementen kunnen meerdere curatoren worden aangesteld.

Voor bepaalde handelingen heeft de curator toestemming nodig van de rechter-commissaris, bijvoorbeeld bij het ontslaan van personeel of de verkoop van inboedel of andere goederen.

Inkomsten die de schuldenaar tijdens het faillissement ontvangt, vallen in beginsel in de boedel. In de praktijk maakt de curator hierover afspraken met de schuldenaar. Bij het faillissement van een privépersoon is het belangrijk te weten wat wel en niet onder het faillissement valt.

Eerste levensbehoeften en een deel van het inkomen vallen bijvoorbeeld buiten het faillissement. De schuldenaar mag ook gewoon rechtshandelingen verrichten; alleen bindt dit de failliete boedel niet, omdat hij beschikkingsonbevoegd is, niet handelingsonbevoegd. De curator maakt de faillietverklaring verder openbaar door registratie bij de rechtbank en de Kamer van Koophandel, en door een advertentie in een landelijk dagblad.

De griffie zorgt voor inschrijving van het vonnis in het faillissementsregister en publiceert het in de Staatscourant. Zo kunnen schuldeisers die niet bij de aanvraag betrokken waren, zich alsnog bij de curator melden en hun vordering indienen.

De rechter-commissaris houdt toezicht op het beheer en de vereffening van de failliete boedel en op de handelingen van de curator. Op voordracht van de rechter-commissaris kan de rechtbank de gijzeling van de gefailleerde bevelen.

Ook kan de rechter-commissaris getuigen oproepen en horen. Samen met de curator bereidt hij de verificatievergadering voor, waarop hij als voorzitter optreedt. Tijdens deze vergadering worden de door de curator opgestelde schuldenlijsten vastgesteld.

Hoe verdeelt de curator de boedel?

De curator bepaalt de rangorde waarin schuldeisers worden betaald. Hoe hoger u in die rangorde staat, hoe groter de kans dat u wordt betaald. Uw plaats hangt af van de aard van uw vordering.

Eerst worden, voor zover mogelijk, de boedelschulden betaald, zoals het salaris van de curator en huur of loon over de periode na de faillissementsdatum. Wat overblijft, gaat naar de preferente (bevoorrechte) vorderingen, waaronder belastingen en premies. Een eventueel restant gaat naar de concurrente, “gewone” schuldeisers.

Zijn de concurrente schuldeisers volledig voldaan, dan gaat een eventueel restant naar achtergestelde schuldeisers. Is er dan nog geld over, dan komt dit bij een bv of nv toe aan de aandeelhouders. Is de gefailleerde een natuurlijk persoon, dan gaat het restant naar hem; dit is echter uitzonderlijk. In veel faillissementen blijft er zelfs voor de concurrente schuldeisers weinig over.

Welke schuldeisers vallen buiten de verdeling?

Separatisten zijn schuldeisers met:

• Hypotheekrecht:

het bedrijfspand of woonhuis dient als onderpand. Betaalt de schuldenaar niet, dan kan de hypotheekverstrekker het onderpand opeisen.

• Pandrecht:

de bank heeft bijvoorbeeld krediet verstrekt onder de voorwaarde dat zij bij het uitblijven van betaling een pandrecht heeft op de bedrijfsinventaris of de voorraad.

De vordering van een separatist staat los van het faillissement: hij mag deze direct opeisen, zonder eerst langs de curator te gaan. Wel mag de curator de separatist vragen om eerst een redelijke termijn te wachten.

Wat betekent de uitspraak voor u als schuldeiser?

Voor u als schuldeiser heeft de uitspraak deze gevolgen:

• u kunt zelf geen beslag meer leggen bij de schuldenaar;
• u of uw advocaat dient uw vordering met bewijsstukken in bij de curator;
• op de verificatievergadering wordt de definitieve lijst met vorderingen vastgesteld;
• u ontvangt betaling volgens de uitdelingslijst van de curator; en
• een restschuld kunt u na afloop van het faillissement proberen te innen.

Is de schuldenaar een natuurlijk persoon, dan kan hij in sommige gevallen na het faillissement de rechtbank vragen om omzetting naar de wettelijke schuldsaneringsregeling.

Voor de schuldenaar heeft de uitspraak deze gevolgen:

• er ligt beslag op alle bezittingen, behalve op de eerste levensbehoeften;
• hij verliest het beheer en de beschikking over zijn vermogen; en
• zijn post gaat rechtstreeks naar de curator.

Hoe eindigt een faillissement?

Een faillissement kan op de volgende manieren eindigen:

• opheffing wegens gebrek aan baten: zijn er onvoldoende baten om iets aan andere schuldeisers dan de boedelschuldeisers uit te keren, dan wordt het faillissement om die reden opgeheven;
• beëindiging door een crediteurenakkoord: de failliet kan eenmalig een akkoord aan de schuldeisers voorstellen. Vaak betaalt hij dan een percentage van de vordering, waartegenover hij voor het restant wordt bevrijd van zijn schulden;
• opheffing doordat de slotuitdelingslijst verbindend wordt: de boedel heeft dan niet genoeg actief voor de concurrente schuldeisers, maar de preferente schuldeisers zijn wel geheel of gedeeltelijk voldaan;
• vernietiging van het vonnis in hoger beroep door het gerechtshof; en
• opheffing op verzoek van de gefailleerde, gelijktijdig met het uitspreken van de schuldsaneringsregeling.

Let op: een natuurlijk persoon kan ook ná de opheffing van het faillissement opnieuw voor zijn schulden worden aangesproken. Heeft er een verificatievergadering plaatsgevonden, dan helpt de wet u bij een executie: het proces-verbaal van die vergadering levert voor u een executoriale titel op. U heeft dan geen apart vonnis meer nodig om te executeren.

Wat als de schuldenaar niet meewerkt?

De schuldenaar moet volledig meewerken en de curator alle benodigde informatie geven; dit heet de inlichtingenplicht. Werkt de schuldenaar tegen, dan kan de curator dwangmaatregelen inzetten, zoals een verhoor bij de rechter-commissaris of gijzeling.

Heeft de schuldenaar vóór de faillietverklaring bepaalde handelingen verricht waardoor schuldeisers minder kans hebben om hun schuld verhaald te krijgen, dan kan de curator die handelingen terugdraaien via de zogeheten faillissementspauliana. Het moet dan gaan om een rechtshandeling die de schuldenaar onverplicht heeft verricht, terwijl hij wist of behoorde te weten dat schuldeisers daardoor zouden worden benadeeld.

Heeft de curator aanwijzingen dat bestuurders misbruik hebben gemaakt van de gefailleerde rechtspersoon, dan kunnen zij daarvoor privé aansprakelijk worden gesteld. Meer hierover leest u in ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid.

De faillissementsaanvraag is één van de middelen die een incasso advocaat tot zijn beschikking heeft.

Samengevat

• U kunt het faillissement van uw schuldenaar aanvragen als hij twee of meer schuldeisers heeft, een opeisbare schuld bij u heeft en is opgehouden met betalen.
• Eén schuldeiser mag de aanvraag indienen, maar moet een steunvordering van een andere schuldeiser aantonen.
• De zitting vindt doorgaans binnen 6 weken plaats; alleen de aanvrager kan om uitstel vragen, tot maximaal 8 weken.
• Na faillietverklaring beheert de curator de boedel en betaalt hij schuldeisers volgens de wettelijke rangorde; separatisten winnen hun zekerheid daarbuiten om uit.
• Een faillissement eindigt onder meer door gebrek aan baten, een crediteurenakkoord of een verbindende slotuitdelingslijst.

Veelgestelde vragen

Kan ik alleen, als enige schuldeiser, een faillissement aanvragen?

Ja, u kunt de aanvraag alleen indienen. De rechtbank spreekt het faillissement echter pas uit als u aantoont dat er nog een andere schuldeiser is met een eigen vordering.

Moet mijn debiteur naar de zitting komen?

Nee, dat is niet verplicht, maar wel verstandig. Verschijnt hij niet, dan kan de rechter hem bij verstek failliet verklaren.

Kan ik mijn geld terugkrijgen na een faillissement?

Dat hangt af van wat er in de boedel overblijft na aftrek van boedelschulden en preferente vorderingen. Bij veel faillissementen ontvangen concurrente schuldeisers weinig of niets.

Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.