Pensioenregeling: wanneer is pensioen verplicht voor werkgevers?

Gepubliceerd op 9 januari 2023 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Nee, een pensioenregeling is niet standaard verplicht. Valt uw onderneming onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds, een cao, een bestaande uitvoeringsovereenkomst of een wettelijke bepaling uit de Pensioenwet? Dan is een pensioenregeling alsnog verplicht.

Ook uw ondernemingsraad kan de ruimte beperken om een regeling zelf in te richten of te wijzigen. Hieronder leest u per situatie wat dit voor u betekent.

In welke situaties is een pensioenregeling verplicht?

• U valt onder een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds.
• Een cao schrijft een pensioenregeling voor.
• De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht dat uw ruimte beperkt.
• U heeft al een uitvoeringsovereenkomst met een pensioenuitvoerder.
• Een wettelijke bepaling uit de Pensioenwet verplicht dit.

Wat is er in 2026 veranderd?

In 2026 loopt de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel van de Wet toekomst pensioenen; bestaande regelingen moeten uiterlijk op 1 januari 2028 zijn omgezet. Aan de vraag of pensioen verplicht is, verandert dat niets.

Er bestaat in Nederland geen algemene wettelijke plicht om als werkgever pensioen aan te bieden. De verplichting ontstaat pas via een van vier routes: een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds, een cao die pensioen voorschrijft, een verplichte beroepspensioenregeling, of een pensioentoezegging die u zelf al heeft gedaan. Dat laatste wordt vaak onderschat: bent u eenmaal een pensioenovereenkomst aangegaan, dan bent u daaraan gebonden en moet u voldoen aan de eisen van de Pensioenwet.

Wat regelt de Wet toekomst pensioenen?

Op 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen in werking getreden. Het pensioenstelsel verschuift van een uitkeringsovereenkomst, met een vooraf toegezegde uitkering, naar een premieovereenkomst. Het pensioen van een deelnemer bestaat dan uit de betaalde premie plus het behaalde rendement, dat zowel hoger als lager kan uitvallen.

Bestaande pensioenregelingen moeten worden omgezet naar het nieuwe stelsel. De Eerste Kamer heeft op 2 december 2025 ingestemd met een wet die deze overgangstermijn verlengt: in plaats van 1 januari 2027 moet de overgang nu uiterlijk op 1 januari 2028 zijn afgerond.

Heeft u zelf een pensioenregeling, dan betekent de overgang dat de pensioenovereenkomst moet worden aangepast en dat u daarover overeenstemming nodig heeft met uw werknemers, de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. Valt u onder een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds, dan regelt het fonds de overgang. Ga daarom eerst na of uw onderneming onder een verplichtstelling valt: een onterechte aanname dat dit niet zo is, kan leiden tot een naheffing over de jaren waarin u ten onrechte geen premie heeft afgedragen.

Valt u onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds?

Valt uw onderneming onder de werkingssfeer van een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds? Dan moet u de pensioenregeling van dat fonds aanbieden en uw werknemers erbij aanmelden. Bent u ten onrechte niet aangesloten, dan kan dat grote financiële gevolgen hebben voor u en uw werknemers.

U moet zich dan alsnog aansluiten en uw werknemers met terugwerkende kracht aanmelden. Alle achterstallige pensioenpremies moet u dan alsnog betalen. Vrijstelling is soms mogelijk, maar de voorwaarden verschillen per bedrijfstak; laat dit tijdig uitzoeken. U kunt zelf nagaan of uw bedrijfstak onder een verplichtgesteld pensioenfonds valt op uitvoeringarbeidsvoorwaardenwetgeving.nl.

Een groot deel van de Nederlandse werknemers is verplicht aangesloten bij een bedrijfstakpensioenfonds. Bekende voorbeelden zijn ABP (overheid en onderwijs), PFZW (zorg en welzijn), BPF Bouw en het Pensioenfonds Metaal en Techniek.

Verplicht een cao een pensioenregeling?

Alleen als u aan die cao gebonden bent. Een cao kan bepalingen bevatten waaraan uw pensioenregeling moet voldoen, of voorschrijven bij welke pensioenuitvoerder u het pensioen moet onderbrengen. Cao-bepalingen over pensioen kunnen niet algemeen verbindend worden verklaard; bent u niet aangesloten bij de cao-partijen, dan bent u daaraan in beginsel niet gebonden. Ga in dat geval nog wel na of u mogelijk onder een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds valt.

Beperkt de ondernemingsraad uw ruimte?

Heeft u een ondernemingsraad, dan wordt uw vrijheid om het pensioen zelf in te richten verder beperkt door het instemmingsrecht uit artikel 27 van de Wet op de ondernemingsraden. Een ondernemingsraad is verplicht zodra in uw onderneming doorgaans ten minste 50 personen werkzaam zijn.

Bij het tellen van het aantal werkzame personen maakt het niet uit of iemand voltijd of deeltijd werkt. Wilt u een pensioenovereenkomst invoeren, wijzigen of intrekken? Dan heeft u voor dat besluit instemming van de ondernemingsraad nodig.

Heeft u al een uitvoeringsovereenkomst?

Heeft u al een uitvoeringsovereenkomst met een pensioenuitvoerder, dan bent u vrijwel altijd contractueel verplicht om ook nieuwe werknemers aan te melden. Dit hangt samen met het feit dat een pensioenuitvoerder in beginsel niet mag vragen naar de gezondheid van uw werknemers: om te voorkomen dat alleen werknemers met een mindere gezondheid worden aangemeld, eist de uitvoerder dat u alle werknemers, of een hele groep, aanmeldt.

Wat verplicht de Pensioenwet zelf?

Op grond van artikel 7 van de Pensioenwet moet u een nieuwe werknemer binnen een maand na indiensttreding schriftelijk of elektronisch laten weten of u een pensioenovereenkomst aanbiedt. Hoort de werknemer bij een groep die al deelneemt aan een pensioenregeling? Dan gaat hij daar automatisch in mee. In de praktijk staat dit meestal al in het arbeidscontract.

Wat betaalt de werknemer zelf?

Valt u onder een verplichte pensioenregeling? Dan staat in die regeling of de cao wat de maximale eigen bijdrage van uw werknemers is. Let op: pensioenpremie is aftrekbaar. Het werkgeversdeel van de pensioenpremie geldt als loonkosten, en dat mag u van de winst aftrekken. Dat scheelt u belasting.

Welke zorgplicht heeft u als werkgever?

Over het pensioen zelf informeert de pensioenuitvoerder (het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar) uw werknemers. Daarnaast heeft u als werkgever een eigen zorgplicht om werknemers over een aantal zaken te informeren; de pensioenuitvoerder kan u daarbij vaak helpen. Informeer uw werknemers in elk geval:

• Bij het begin van het dienstverband, over de pensioenregeling, de premie die de werknemer zelf betaalt en de mogelijkheid van waardeoverdracht van een eerder opgebouwd pensioen.
• Tijdens het dienstverband, bijvoorbeeld over de mogelijkheid om extra pensioen op te bouwen.
• Bij uitdiensttreding, over de mogelijkheid om de regeling vrijwillig voort te zetten bij een eigen onderneming, en over waardeoverdracht naar de pensioenregeling van de nieuwe werkgever.

Mag een werknemer pensioen weigeren?

In de meeste gevallen kan een werknemer niet onderuit deelname aan de pensioenregeling. Geldt er een bedrijfstakpensioen of staat deelname in de cao, dan is deelname verplicht. Heeft u zelf een contract met een pensioenverzekeraar, dan is meestal ook afgesproken dat alle werknemers meedoen.

Ook als werknemer is het de vraag of niet-deelnemen verstandig is. Naast de eigen bijdrage draagt de werkgever een deel bij, en de pensioenpremie komt uit het brutoloon, terwijl zelf sparen uit het nettosalaris moet.

Geldt er een uitzondering voor gemoedsbezwaarden?

Ja, maar alleen met een officiële ontheffing van de Sociale Verzekeringsbank. Een gemoedsbezwaarde wil op grond van een religieuze overtuiging geen verzekeringen afsluiten. Dat raakt ook het pensioen. Hiervoor is een officiële ontheffing van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) nodig. Zo’n ontheffing is ingrijpend: zij geldt voor alle verzekeringen, dus ook voor de AOW, de WW en de zorgverzekering.

Vraag deze status dus niet aan enkel om onder de verplichte pensioenbijdrage uit te komen. Erkenning door de SVB maakt het niet per definitie goedkoper: in plaats van de verzekerde variant betaalt een gemoedsbezwaarde premie voor een spaarvariant, op een speciale spaarrekening met rentevergoeding. Vanaf de pensioengerechtigde leeftijd wordt dit in termijnen uitgekeerd, totdat het tegoed op is.

Mag u de pensioenregeling later nog wijzigen?

Een pensioenregeling is een arbeidsvoorwaarde. Die mag u niet zomaar veranderen: dat kan alleen met instemming van uw werknemers. Staat in de regeling of cao dat eenzijdige aanpassing mogelijk is, dan geldt dat alleen bij zwaarwegende omstandigheden, bijvoorbeeld dreigend faillissement of een wijziging van wet- of cao-regels. Informeer uw werknemers in dat geval met een wijzigingsvoorstel.

Een pensioenregeling kan dus via verschillende routes tegelijk verplicht worden: een bedrijfstakpensioenfonds, een cao, de ondernemingsraad, een bestaande uitvoeringsovereenkomst of de Pensioenwet zelf.

Waar let u als werknemer op?

• Heeft u binnen een maand na indiensttreding niets gehoord over pensioen, vraag dan naar het aanbod (artikel 7 Pensioenwet).
• Controleer in de pensioenregeling of de cao hoeveel eigen bijdrage u maximaal betaalt.
• Ga bij uitdiensttreding na of waardeoverdracht naar de regeling van uw nieuwe werkgever gunstig is.
• Stem niet zomaar in met een voorstel om de regeling te wijzigen; zonder uw instemming of een zwaarwegend belang mag de werkgever haar niet eenzijdig aanpassen.

Waar let u als werkgever op?

• Controleer of uw onderneming onder een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds valt.
• Informeer een nieuwe werknemer binnen een maand schriftelijk of elektronisch over het pensioenaanbod.
• Vraag instemming van de ondernemingsraad voordat u een pensioenregeling invoert, wijzigt of intrekt (artikel 27 WOR).
• Zorg dat de pensioenovereenkomsten vóór 1 januari 2028 zijn aangepast aan het nieuwe stelsel.

Wat kunnen wij voor u doen bij een pensioenregeling?

Wij staan werkgevers en werknemers bij als het gaat om de verplichting, invoering of wijziging van een pensioenregeling. Wij doen onder meer het volgende:

• Wij gaan na of uw onderneming onder de werkingssfeer van een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds of een cao valt.
• Wij beoordelen of een eerdere toezegging of uitvoeringsovereenkomst u al tot een pensioenregeling verplicht.
• Wij toetsen een voorgenomen wijziging aan artikel 19 Pensioenwet en aan het instemmingsrecht van de ondernemingsraad.
• Wij beoordelen een naheffing van achterstallige premie na een gemiste aansluiting en voeren zo nodig het verweer.
• Wij begeleiden de aanpassing van pensioenovereenkomsten bij de overgang naar het nieuwe stelsel.

Samengevat

• Een pensioenregeling is niet standaard verplicht, maar wordt dat wel via een bedrijfstakpensioenfonds, een cao, een bestaande uitvoeringsovereenkomst of een eigen pensioentoezegging.
• De Wet toekomst pensioenen verplicht een overstap naar een premieovereenkomst; de overgang moet uiterlijk op 1 januari 2028 zijn afgerond.
• Artikel 7 van de Pensioenwet verplicht u om een nieuwe werknemer binnen een maand te informeren over een eventueel pensioenaanbod.
• Heeft u een ondernemingsraad, dan heeft die instemmingsrecht op elk besluit over de pensioenregeling.
• Twijfelt u of uw organisatie onder een verplichting valt? Zoek dit tijdig uit: een onterechte aanname kan tot een naheffing leiden.

Veelgestelde vragen

Is pensioen verplicht voor een zzp’er?

Voor zzp’ers geldt in beginsel geen verplichting om pensioen op te bouwen, tenzij voor de sector een beroepspensioenregeling verplicht is gesteld. Bouwt u zelf niets op, dan is het verstandig hier tijdig naar te kijken.

Kunt u de pensioenregeling zomaar stopzetten?

Nee, dat kan alleen met instemming van uw werknemers, of bij zwaarwegende omstandigheden als de regeling of cao eenzijdige aanpassing toestaat. Zonder die grondslag mag u de regeling niet eenzijdig beëindigen.

Wat gebeurt er met opgebouwd pensioen bij een nieuwe baan?

Een werknemer kan vaak kiezen voor waardeoverdracht van het opgebouwde pensioen naar de regeling van de nieuwe werkgever. U moet uw werknemer hierover informeren bij uitdiensttreding.

Dit onderwerp raakt al snel meerdere wetten tegelijk. Loopt u vast, vraag dan advies van een advocaat arbeidsrecht.