De officier van justitie is een lid van het Openbaar Ministerie (OM) dat strafbare feiten vervolgt bij de rechtbank. Hij geeft leiding aan het politieonderzoek (artikel 148 Wetboek van Strafvordering), beslist of een verdachte wordt vervolgd en eist op de zitting een straf. In hoger beroep heet dezelfde functie advocaat-generaal. De taak van het OM staat in artikel 124 Wet op de rechterlijke organisatie.
Inhoudsopgave
Wat doet een officier van justitie?
De officier heeft drie hoofdtaken. Tijdens het opsporingsonderzoek stuurt hij de politie aan en beslist hij over dwangmiddelen, zoals inverzekeringstelling, doorzoeking en het vorderen van gegevens. Daarna neemt hij de vervolgingsbeslissing. Op de zitting licht hij de tenlastelegging toe en houdt hij het requisitoir, met daarin de strafeis. Na een veroordeling zorgt het OM voor de tenuitvoerlegging van het vonnis.
Moet de officier van justitie altijd vervolgen?
Nee. In Nederland geldt het opportuniteitsbeginsel: de officier mag van vervolging afzien op gronden aan het algemeen belang ontleend (artikel 167 lid 2 Sv). Dat heet een sepot. De officier kan ook zelf een strafbeschikking opleggen bij overtredingen en bij misdrijven waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat (artikel 257a Sv). Alleen de zwaardere zaken en de zaken waarin de verdachte verzet doet, komen voor de rechter.
Hoe is het Openbaar Ministerie georganiseerd?
Het OM heeft tien arrondissementsparketten; elk parket werkt voor één rechtbank, alleen het parket Oost-Nederland bedient zowel de rechtbank Gelderland als de rechtbank Overijssel. Daarnaast zijn er het Landelijk Parket voor georganiseerde criminaliteit, het Functioneel Parket voor fraude- en milieuzaken en het Parket Centrale Verwerking OM. In hoger beroep treedt het ressortsparket op met advocaten-generaal. Aan het hoofd staat het College van procureurs-generaal; de minister van Justitie en Veiligheid is politiek verantwoordelijk. Bij de Hoge Raad werkt een apart, onafhankelijk parket.
Wat kunt u doen als de officier niet vervolgt?
Heeft u aangifte gedaan en vervolgt de officier niet, dan kunt u een klacht indienen bij het gerechtshof (artikel 12 Sv). Het hof kan het OM bevelen alsnog te vervolgen. Andersom kan een verdachte binnen acht dagen na betekening van de dagvaarding bezwaar maken bij de rechtbank (artikel 262 Sv), bijvoorbeeld omdat de zaak te lang heeft stilgelegen of het bewijs ontbreekt.
Veelgestelde vragen
Is de officier van justitie een rechter?
Nee. De officier vervolgt; de rechter beslist. De officier moet wel objectief werken en ook ontlastend materiaal in het dossier opnemen en meewegen.
Wat is het verschil met de rechter-commissaris?
De rechter-commissaris is een onafhankelijke rechter die toezicht houdt op het vooronderzoek. Hij beslist over ingrijpende dwangmiddelen, zoals bewaring in de eerste fase van de voorlopige hechtenis, en hoort getuigen op verzoek van de verdediging.
Kan mijn advocaat met de officier praten?
Ja. Uw advocaat kan de officier benaderen om onderzoekswensen in te dienen, een sepot te bepleiten of te bespreken of de zaak buiten de rechter kan worden afgedaan.
Verwante begrippen
Zie ook sepot, strafbeschikking, aangifte, dagvaarding en inverzekeringstelling.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Wanneer heeft u een strafrechtadvocaat nodig?
Onze advocaten strafrecht staan verdachten bij in elke fase van de strafzaak, van het eerste politieverhoor tot de Hoge Raad. Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Plan een gratis kennismakingsgesprek.