Smaad is het opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam door hem een bepaald feit te verwijten, met het doel daaraan bekendheid te geven (artikel 261 Wetboek van Strafrecht). Gebeurt dat op schrift of met een afbeelding, dan heet het smaadschrift. Laster is smaad of smaadschrift terwijl de dader weet dat het verwijt onwaar is (artikel 262 Sr).
Inhoudsopgave
Wanneer is er sprake van smaad?
Smaad vereist het verwijt van een concreet feit, zoals “hij heeft geld uit de kas gehaald”. Een scheldwoord zonder concreet verwijt is geen smaad, maar eenvoudige belediging (artikel 266 Sr). Daarnaast moet de dader willen dat het verwijt bij anderen bekend wordt. Een bericht op sociale media, een recensie op een reviewsite of een e-mail aan collega’s voldoet daar al snel aan.
Welke straf staat op smaad en laster?
- Smaad: gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de derde categorie, in 2026 maximaal 11.000 euro.
- Smaadschrift: gevangenisstraf van ten hoogste één jaar of een geldboete van de derde categorie.
- Laster: gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar of een geldboete van de vierde categorie, in 2026 maximaal 27.500 euro.
Is het slachtoffer een ambtenaar die zijn werk doet, dan kan de straf met een derde worden verhoogd (artikel 267 Sr).
Wanneer is een uitlating niet strafbaar?
Smaad en smaadschrift zijn niet strafbaar als de dader handelde in het algemeen belang of uit noodzakelijke verdediging (artikel 261 lid 3 Sr). Een journalist of klokkenluider die een misstand aan de kaak stelt, kan zich daarop beroepen als het verwijt voldoende steun vindt in de feiten. Bij laster kan dat niet, omdat de dader weet dat het verwijt onwaar is. De rechter weegt ook de vrijheid van meningsuiting mee (artikel 10 EVRM).
Welke stappen kunt u als slachtoffer zetten?
Smaad en laster zijn klachtdelicten: het Openbaar Ministerie vervolgt alleen als het slachtoffer een klacht indient (artikel 269 Sr), en wel binnen drie maanden nadat hij van het feit wist (artikel 66 Sr). Is het slachtoffer een ambtenaar in functie, dan is geen klacht nodig. Daarnaast is een smadelijke uitlating een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Bij de civiele rechter kunt u in kort geding verwijdering, rectificatie en een verbod vorderen, en in een bodemprocedure schadevergoeding.
Veelgestelde vragen
Is een negatieve online review smaad?
Niet zonder meer. Een mening over een product of dienst mag, ook als die hard is. Verwijt de schrijver een concreet en onjuist feit, zoals fraude of diefstal, dan kan de review smaad opleveren of onrechtmatig zijn.
Wat is het verschil tussen smaad en belediging?
Bij smaad wordt een concreet feit verweten. Eenvoudige belediging is een scheldwoord of kwetsende uitlating zonder concreet verwijt. Daarop staat maximaal drie maanden gevangenisstraf of een geldboete van de tweede categorie, in 2026 maximaal 5.500 euro.
Kan een bedrijf optreden tegen smaad?
Ja, in elk geval via de civiele rechter. Een onderneming die met onjuiste beschuldigingen in diskrediet wordt gebracht, kan rectificatie, verwijdering en schadevergoeding vorderen op grond van artikel 6:162 BW.
Verwante begrippen
Zie ook klachtdelict, aangifte, onrechtmatige daad en kort geding.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Online reviews: wat is toegestaan en wat is smaad? en Deepfake en strafrecht: wat zegt de wet over nepvideo’s?
Onze advocaten strafrecht staan verdachten bij in elke fase van de strafzaak, van het eerste politieverhoor tot de Hoge Raad. Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Plan een gratis kennismakingsgesprek.