Gepubliceerd op 12 juli 2026 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
U hebt een strafrechtadvocaat nodig zodra u als verdachte wordt aangehouden of uitgenodigd voor een verhoor, en bij elke volgende stap: voorlopige hechtenis, een doorzoeking of beslag, een strafbeschikking of een dagvaarding. Hoe eerder u een advocaat inschakelt, hoe meer ruimte er is om fouten te voorkomen; alleen bij een lichte overtreding die u niet betwist, kunt u soms zonder.
Juist de eerste uren en dagen van een strafzaak bepalen vaak het verdere verloop. Beslissingen die u dan neemt, zoals wat u in een verhoor verklaart, zijn later lastig terug te draaien. Hieronder leest u per fase wat er op het spel staat, welke termijnen gelden en wat een strafrechtadvocaat voor u kan doen.
Inhoudsopgave
Moet u al een advocaat hebben vóór het eerste verhoor?
Ja. Als verdachte hebt u het recht om vóór het eerste politieverhoor een advocaat te spreken en om een advocaat bij het verhoor te hebben (artikelen 28c en 28d van het Wetboek van Strafvordering).
Wat u in een eerste verhoor zegt, vormt vaak de basis van het dossier. Het komt op de zitting terug, ook als u het later anders bedoelde of wilt nuanceren. U hoeft geen vragen te beantwoorden: dat is uw zwijgrecht (artikel 29 Sv). Of zwijgen of verklaren in uw geval verstandig is, hangt af van de zaak. Dat bespreekt u vooraf met een advocaat.
Wordt u aangehouden en hebt u nog geen eigen advocaat, dan kunt u een piketadvocaat krijgen. Wordt u schriftelijk uitgenodigd voor een verhoor, dan kunt u zelf een advocaat kiezen en het verhoor zo nodig laten verzetten tot die beschikbaar is. Minderjarigen kunnen geen afstand doen van het recht om vóór het verhoor een advocaat te spreken.
Wat doet een advocaat als u wordt vastgehouden?
Hij controleert of de vrijheidsbeneming rechtmatig is en probeert u zo snel mogelijk vrij te krijgen, zo nodig onder voorwaarden. In deze fase volgen beslissingen elkaar snel op en tellen uren.
Na aanhouding kan de politie u eerst ophouden voor onderzoek. Daarna kan de officier van justitie u in verzekering stellen voor ten hoogste drie dagen, met één mogelijke verlenging van drie dagen (artikel 58 Sv). Uiterlijk drie dagen en vijftien uur na uw aanhouding wordt u voorgeleid aan de rechter-commissaris (artikel 59a Sv). Die beslist over bewaring voor ten hoogste veertien dagen. Daarna kan de raadkamer van de rechtbank gevangenhouding bevelen.
Een advocaat kan in deze fase onder meer:
- beoordelen of de aanhouding en de vrijheidsbeneming rechtmatig zijn;
- bij de rechter-commissaris en de raadkamer verweer voeren tegen voortzetting van de voorlopige hechtenis;
- verzoeken om schorsing van de voorlopige hechtenis, eventueel onder voorwaarden zoals een meldplicht;
- uw persoonlijke omstandigheden, zoals werk en gezin, onder de aandacht van de rechter brengen.
Een voorbeeld. Een man met een vaste baan en twee jonge kinderen wordt verdacht van betrokkenheid bij een vechtpartij. Zijn advocaat laat bij de rechter-commissaris zien dat hij een vaste woon- en verblijfplaats heeft en dat detentie zijn baan in gevaar brengt. De rechter-commissaris kan de bewaring dan schorsen onder voorwaarden.
Wat als de politie uw woning doorzoekt of spullen in beslag neemt?
Laat de rechtmatigheid direct toetsen. Een doorzoeking en een inbeslagname zijn aan strikte wettelijke grenzen gebonden, en die worden in de praktijk niet altijd goed toegepast.
Bij een doorzoeking van een woning is in de regel een machtiging of de aanwezigheid van de rechter-commissaris nodig. Worden uw telefoon, computer, administratie of geld in beslag genomen, dan kan een advocaat met een klaagschrift bij de rechtbank om teruggave vragen (artikel 552a Sv). Voor een ondernemer die zijn administratie of bedrijfslaptop kwijt is, kan dat snel van belang zijn. Of het onderzoek rechtmatig was, speelt later ook op de zitting een rol, bijvoorbeeld als het bewijs is verkregen met een onrechtmatige doorzoeking.
Wat doet u met een strafbeschikking of dagvaarding?
Wacht niet tot vlak voor het einde van de termijn. Tegen een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie moet u in de regel binnen veertien dagen verzet doen (artikel 257e Sv); anders staat de beschikking vast.
Een strafbeschikking oogt soms onschuldig, bijvoorbeeld als alleen een geldboete wordt opgelegd. Toch kan zij leiden tot een aantekening op uw strafblad. Betalen betekent in feite dat u de beschikking accepteert.
Bij een dagvaarding bestudeert een advocaat het dossier, bespreekt hij de kansen met u en bereidt hij de verdediging voor. Soms kan hij vóór de zitting nog onderzoekswensen indienen, zoals het horen van getuigen. Na een vonnis van de rechtbank hebt u in de regel veertien dagen om hoger beroep in te stellen (artikel 408 Sv).
Waarom is een advocaat belangrijk bij een ernstige verdenking?
Hoe zwaarder de verdenking, hoe groter het belang van een gespecialiseerde verdediging. Dat geldt als er een forse straf dreigt, maar ook als de zaak grote gevolgen heeft voor uw baan, uw reputatie, uw verblijfsvergunning of uw gezin.
Een goede verdediging bestaat dan uit meer dan aanwezig zijn op de zitting. Denk aan een grondige analyse van het volledige dossier, een kritische beoordeling van het bewijs, toetsing van de rechtmatigheid van opsporingshandelingen en een doordachte strategie. Soms is overleg met het Openbaar Ministerie over de afdoening mogelijk, bijvoorbeeld via procesafspraken.
Heeft een minderjarige ook recht op een advocaat?
Ja. Een minderjarige verdachte heeft altijd recht op bijstand van een advocaat en kan daar vóór het verhoor geen afstand van doen. Het jeugdstrafrecht legt meer nadruk op ontwikkeling, begeleiding en toekomstperspectief dan op vergelding.
Een advocaat die het jeugdstrafrecht kent, kijkt daarom niet alleen naar het feit, maar ook naar de persoonlijke situatie van de jongere. Ouders of verzorgers worden in de procedure betrokken. Ook bij een jeugdzaak kan een aantekening in de justitiële documentatie later gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor een stage of een eerste baan.
Welke gevolgen heeft een strafzaak buiten de rechtszaal?
Een veroordeling of strafbeschikking kan gevolgen hebben voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), en daarmee voor uw baan of een beroep waarvoor screening geldt. Ook uw verblijfsvergunning kan in gevaar komen.
De IND weegt strafrechtelijke veroordelingen mee bij beslissingen over verblijf en naturalisatie. Werkgevers vragen voor steeds meer functies een VOG. Daarnaast kan uw reputatie onder druk komen te staan, soms al voordat er een uitspraak ligt. Een advocaat houdt bij de strategie rekening met deze bredere belangen, niet alleen met de strafmaat.
Wat gaat er mis als u te laat een advocaat inschakelt?
In de praktijk zien wij steeds dezelfde vermijdbare situaties bij mensen die dachten het zelf af te kunnen:
- een uitgebreide verklaring afleggen zonder eerst de eigen positie te hebben besproken;
- een strafbeschikking laten liggen of betalen zonder te beseffen dat de verzettermijn kort is;
- berusten in een doorzoeking of inbeslagname die wel aanvechtbaar was;
- pas vlak voor de zitting advies inwinnen, waardoor er geen tijd is om het dossier goed voor te bereiden.
Een vroege betrokkenheid van een advocaat geeft ruimte om weloverwogen keuzes te maken, in plaats van achteraf te moeten herstellen wat al is gezegd of nagelaten.
Wat doet een strafrechtadvocaat concreet?
Een strafrechtadvocaat begeleidt u in elke fase: van het eerste verhoor tot een eventueel hoger beroep. Hij vraagt het dossier op, legt uw rechten en risico’s uit, adviseert over uw proceshouding, toetst de rechtmatigheid van het onderzoek, voert verweer tegen detentie of beslag, overlegt met politie, OM en rechtbank en voert de verdediging op de zitting.
Wat kunnen wij voor u doen als verdachte in een strafzaak?
Wij verdedigen verdachten in elke fase van de strafzaak en bewaken daarbij de korte termijnen.
- Wij staan u bij vóór en tijdens het politieverhoor en bespreken of zwijgen of verklaren in uw zaak verstandig is (artikelen 28c en 29 Sv).
- Wij voeren verweer bij de rechter-commissaris en de raadkamer en vragen zo nodig schorsing van de voorlopige hechtenis.
- Wij dienen een klaagschrift in tegen beslag op uw telefoon, administratie of geld (artikel 552a Sv).
- Wij doen binnen veertien dagen verzet tegen een strafbeschikking (artikel 257e Sv).
- Wij bestuderen het dossier, dienen onderzoekswensen in en voeren de verdediging op de zitting.
- Wij stellen binnen veertien dagen hoger beroep in als dat in uw zaak zinvol is (artikel 408 Sv).
Samengevat
- Schakel een advocaat in vóór het eerste verhoor; u hebt recht op consultatie- en verhoorbijstand.
- Bij voorlopige hechtenis tellen uren: een advocaat kan schorsing vragen en verweer voeren.
- Laat een doorzoeking of beslag toetsen; met een klaagschrift kunt u teruggave vragen.
- Tegen een strafbeschikking doet u in de regel binnen veertien dagen verzet.
- Houd rekening met gevolgen voor uw VOG, werk en verblijfsvergunning.
Veelgestelde vragen
Kunt u uw eigen advocaat kiezen?
Ja. Ook als u eerst een piketadvocaat hebt gekregen, kunt u daarna zelf een advocaat kiezen die uw zaak verder behandelt.
Moet u verklaren als u onschuldig bent?
Niet per se. Ook een onschuldige verdachte doet er goed aan eerst met een advocaat te overleggen. Een onhandige of onvolledige verklaring kan later tegen u worden gebruikt.
Wat onze strafrecht advocaat voor u doet, leest u op de dienstenpagina.
