Strafrechtadvocaat nodig: in welke fase u er een inschakelt

Gepubliceerd op 12 juli 2026 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

U hebt een strafrechtadvocaat nodig zodra u als verdachte wordt aangehouden of uitgenodigd voor een verhoor, en bij elke volgende stap: voorlopige hechtenis, een doorzoeking of beslag, een strafbeschikking of een dagvaarding. Alleen bij een lichte overtreding die u niet betwist en die geen gevolgen heeft voor uw strafblad of VOG, kunt u soms zonder.

De eerste uren en dagen van een strafzaak bepalen vaak het verdere verloop. Wat u dan verklaart of laat liggen, is later lastig terug te draaien. Hieronder leest u per fase wat er op het spel staat, welke termijnen gelden en wat een strafrechtadvocaat voor u kan doen.

Welke termijnen lopen er in een strafzaak?

Veel beslissingen in het strafproces zijn aan korte wettelijke termijnen gebonden. De wetsartikelen staan in het Wetboek van Strafvordering.

Moet u al een advocaat hebben vóór het eerste verhoor?

Ja. Als verdachte hebt u het recht om vóór het eerste politieverhoor een advocaat te spreken en om een advocaat bij het verhoor te hebben (artikelen 28c en 28d Sv). Wat u in een eerste verhoor zegt, vormt vaak de basis van het dossier. Het komt op de zitting terug, ook als u het later anders bedoelde.

Dit recht heeft een lange voorgeschiedenis. In het Salduz-arrest van 30 juni 2009 bepaalde de Hoge Raad dat een aangehouden verdachte vóór het eerste verhoor een advocaat moet kunnen raadplegen. Werd dat recht geschonden, dan worden de verklaringen van vóór dat consult in de regel van het bewijs uitgesloten. Sinds 1 maart 2017 staat ook het recht op een advocaat tijdens het verhoor in de wet (artikel 28d Sv).

U hoeft geen vragen te beantwoorden: dat is uw zwijgrecht (artikel 29 Sv). Of zwijgen of verklaren in uw geval verstandig is, hangt af van de zaak en bespreekt u vooraf met een advocaat. Wordt u aangehouden zonder eigen advocaat, dan krijgt u een piketadvocaat. Wordt u schriftelijk uitgenodigd, dan kiest u zelf een advocaat en laat u het verhoor zo nodig verzetten tot die beschikbaar is. Minderjarigen kunnen geen afstand doen van het recht om vóór het verhoor een advocaat te spreken.

Wat doet een advocaat als u wordt vastgehouden?

Hij controleert of de vrijheidsbeneming rechtmatig is en probeert u zo snel mogelijk vrij te krijgen, zo nodig onder voorwaarden. Na de aanhouding kan de politie u eerst ophouden voor onderzoek. Daarna kan de officier van justitie u in verzekering stellen. Uiterlijk drie dagen en vijftien uur na uw aanhouding beslist de rechter-commissaris over bewaring. Daarna kan de raadkamer van de rechtbank gevangenhouding bevelen.

• Hij beoordeelt of de aanhouding en de vrijheidsbeneming rechtmatig zijn.
• Hij voert bij de rechter-commissaris en de raadkamer verweer tegen voortzetting van de voorlopige hechtenis.
• Hij verzoekt om schorsing van de voorlopige hechtenis, eventueel onder voorwaarden zoals een meldplicht (artikel 80 Sv).
• Hij brengt uw persoonlijke omstandigheden, zoals werk en gezin, onder de aandacht van de rechter.

Een voorbeeld ter illustratie. Iemand met een vaste woon- en verblijfplaats en een baan wordt verdacht van een vechtpartij. Zijn advocaat laat bij de rechter-commissaris zien dat detentie die baan in gevaar brengt en dat een meldplicht volstaat. De rechter-commissaris kan dan schorsing onder voorwaarden overwegen; een garantie daarvoor is er niet.

Wat als de politie uw woning doorzoekt of spullen in beslag neemt?

Laat de rechtmatigheid toetsen. Een doorzoeking en een inbeslagname zijn aan strikte wettelijke grenzen gebonden. Bij een doorzoeking van een woning is in de regel een machtiging of de aanwezigheid van de rechter-commissaris nodig.

Worden uw telefoon, computer, administratie of geld in beslag genomen, dan kan een advocaat met een klaagschrift bij de rechtbank om teruggave vragen (artikel 552a Sv). Voor een ondernemer die zijn administratie of bedrijfslaptop kwijt is, kan dat snel van belang zijn. Of het onderzoek rechtmatig was, speelt later ook op de zitting een rol, bijvoorbeeld als bewijs is verkregen met een onrechtmatige doorzoeking (artikel 359a Sv).

Wat doet u met een strafbeschikking of dagvaarding?

Wacht niet tot vlak voor het einde van de termijn. Tegen een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie doet u in de regel binnen veertien dagen verzet (artikel 257e Sv); anders staat de beschikking vast. Een strafbeschikking oogt soms onschuldig, bijvoorbeeld als alleen een geldboete wordt opgelegd. Toch kan zij leiden tot een aantekening op uw strafblad. Betalen betekent in feite dat u de beschikking accepteert.

Bij een dagvaarding bestudeert een advocaat het dossier, bespreekt hij de kansen met u en bereidt hij de verdediging voor. Soms dient hij vóór de zitting nog onderzoekswensen in, zoals het horen van getuigen. Na een vonnis van de rechtbank hebt u veertien dagen om hoger beroep in te stellen (artikel 408 Sv).

Waarom is een advocaat belangrijk bij een ernstige verdenking?

Hoe zwaarder de verdenking, hoe groter het belang van een gespecialiseerde verdediging. Dat geldt als er een forse straf dreigt, maar ook als de zaak grote gevolgen heeft voor uw baan, uw reputatie, uw verblijfsvergunning of uw gezin.

Een verdediging bestaat dan uit meer dan aanwezig zijn op de zitting: een analyse van het volledige dossier, een kritische beoordeling van het bewijs, toetsing van de rechtmatigheid van opsporingshandelingen en een strategie. Soms is overleg met het Openbaar Ministerie over de afdoening mogelijk, bijvoorbeeld via procesafspraken.

Heeft een minderjarige ook recht op een advocaat?

Ja. Een minderjarige verdachte heeft altijd recht op bijstand van een advocaat en kan daar vóór het verhoor geen afstand van doen. Al in het Salduz-arrest van 2009 overwoog de Hoge Raad dat een aangehouden jeugdige verdachte ook tijdens het verhoor recht heeft op bijstand van een advocaat of vertrouwenspersoon.

Het jeugdstrafrecht legt meer nadruk op ontwikkeling, begeleiding en toekomstperspectief dan op vergelding. Een advocaat kijkt daarom niet alleen naar het feit, maar ook naar de persoonlijke situatie van de jongere. Ouders of verzorgers worden in de procedure betrokken. Ook een aantekening uit een jeugdzaak kan later gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor een stage of een eerste baan.

Welke gevolgen heeft een strafzaak buiten de rechtszaal?

Een veroordeling of strafbeschikking kan gevolgen hebben voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) van Justis, en daarmee voor uw baan of een beroep waarvoor screening geldt. De IND weegt strafrechtelijke veroordelingen mee bij beslissingen over verblijf en naturalisatie. Een advocaat houdt bij de strategie rekening met deze bredere belangen, niet alleen met de strafmaat.

Welke fouten zijn met een advocaat te voorkomen?

• Een uitgebreide verklaring afleggen zonder eerst de eigen positie te hebben besproken.
• Een strafbeschikking laten liggen of betalen zonder te beseffen dat de verzettermijn veertien dagen is.
• Berusten in een doorzoeking of inbeslagname die wel aanvechtbaar was.
• Pas vlak voor de zitting advies inwinnen, waardoor er geen tijd is om onderzoekswensen in te dienen.

Hoe staan wij u bij als verdachte?

• Wij staan u bij vóór en tijdens het politieverhoor en bespreken of zwijgen of verklaren in uw zaak verstandig is (artikelen 28c en 29 Sv).
• Wij voeren verweer bij de rechter-commissaris en de raadkamer en vragen zo nodig schorsing van de voorlopige hechtenis.
• Wij dienen een klaagschrift in tegen beslag op uw telefoon, administratie of geld (artikel 552a Sv).
• Wij doen verzet tegen een strafbeschikking en stellen hoger beroep in als dat in uw zaak zinvol is.

Veelgestelde vragen

Kunt u na een piketadvocaat zelf een advocaat kiezen?

Ja. Ook als u eerst een piketadvocaat hebt gekregen, kunt u daarna zelf een advocaat kiezen die uw zaak verder behandelt.

Moet u verklaren als u onschuldig bent?

Niet per se. Ook een onschuldige verdachte doet er goed aan eerst met een advocaat te overleggen. Een onhandige of onvolledige verklaring kan later tegen u worden gebruikt.

Wat onze strafrecht advocaat voor u doet, leest u op de dienstenpagina.