Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026
Poging is het begin van de uitvoering van een misdrijf dat niet wordt voltooid. De dader had het voornemen het misdrijf te plegen, maar het lukte niet. Poging is strafbaar volgens artikel 45 Wetboek van Strafrecht (Sr). Het strafmaximum is een derde lager dan bij het voltooide misdrijf. Ook voorbereiding kan strafbaar zijn (artikel 46 Sr).
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Artikel 45 lid 1 Sr eist twee dingen: het voornemen van de dader en een begin van uitvoering. Poging tot een overtreding is niet strafbaar. Het maximum van de hoofdstraf gaat met een derde omlaag. Staat op het misdrijf levenslang, dan is het maximum voor de poging twintig jaar (artikel 45 lid 3 Sr). Bijkomende straffen blijven gelijk.
Artikel 46 Sr stelt voorbereiding strafbaar bij misdrijven met een maximum van acht jaar of meer. Het gaat om het opzettelijk verwerven, maken of voorhanden hebben van voorwerpen, stoffen, informatiedragers, ruimten of vervoermiddelen die voor dat misdrijf bestemd zijn. Het maximum wordt gehalveerd. Bij levenslang is het maximum vijftien jaar.
Artikel 46a Sr stelt poging tot uitlokking strafbaar: iemand proberen over te halen een misdrijf te plegen. Volgens artikel 46b Sr is er geen strafbare poging of voorbereiding als het misdrijf niet is voltooid door omstandigheden die van de wil van de dader afhangen. Dit heet vrijwillige terugtred.
Hoe het in de praktijk werkt
De rechter beoordeelt of een gedraging naar haar uiterlijke verschijningsvorm gericht is op het voltooien van het misdrijf. Een inbreker die met een koevoet aan een deur staat te wrikken, is begonnen met de uitvoering. Iemand die alleen bij een woning rondloopt, meestal nog niet.
Voor het voornemen is voorwaardelijk opzet genoeg. Wie bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat iemand overlijdt, kan worden veroordeeld voor poging tot doodslag. Bij zware feiten volgt een dagvaarding en vaak voorlopige hechtenis.
Waar het misgaat
Verdachten denken soms dat zij niet strafbaar zijn omdat er niets is gebeurd. Bij poging telt wat u van plan was en hoe ver u kwam. Het uitblijven van schade verandert dat niet.
Vrijwillige terugtred slaagt alleen als u zelf besloot te stoppen. Stopt u omdat de politie aankomt of de deur niet opengaat, dan is de terugtred niet vrijwillig. Artikel 46b Sr biedt dan geen bescherming.
Bij voorbereiding is de grens dun. Een gereedschapskist in de auto is niet strafbaar. Die wordt het wel als vaststaat dat de spullen bestemd zijn voor een misdrijf met acht jaar of meer.
De tenlastelegging is belangrijk. Of het OM poging tot doodslag of poging tot zware mishandeling ten laste legt, bepaalt het strafmaximum en de verdediging.
Verwante begrippen
Moord en doodslag, Medeplegen en medeplichtigheid, Misdrijf en Diefstal.
Onze strafrechtadvocaten staan verdachten en slachtoffers bij in zaken over poging en voorbereiding.