Wanprestatie, juridisch nauwkeuriger een toerekenbare tekortkoming, is het niet nakomen van een contractuele verbintenis waarvan de schuldenaar een verwijt kan worden gemaakt. Het is de grondslag voor schadevergoeding en, samen met de regels over ontbinding, voor het beëindigen van de overeenkomst.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Artikel 6:74 BW bepaalt dat iedere tekortkoming in de nakoming de schuldenaar verplicht de schade te vergoeden, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend. Toerekening is geregeld in artikel 6:75 BW: een tekortkoming is toerekenbaar als zij te wijten is aan schuld of krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor rekening van de schuldenaar komt. Is dat niet zo, dan is er overmacht en geen schadevergoedingsplicht.
Vertragingsschade vereist verzuim, en juist daarom is een geldige ingebrekestelling zo vaak doorslaggevend. Is nakoming blijvend onmogelijk geworden, dan is geen aanmaning nodig.
Wat als tekortkoming geldt
Elke afwijking van wat verschuldigd was telt: te late levering, levering van iets dat niet beantwoordt aan de overeenkomst, gebrekkig werk, of een dienst beneden het niveau van een redelijk bekwaam vakgenoot. De omvang van de tekortkoming bepaalt niet óf er sprake van is, maar wel welke rechtsmiddelen passen, in het bijzonder of ontbinding proportioneel is.
De rechtsmiddelen en hun samenloop
De schuldeiser kan nakoming vorderen, schadevergoeding vragen, ontbinden, of zijn eigen prestatie opschorten op grond van artikel 6:262 BW zolang de wederpartij in verzuim is. Schadevergoeding en ontbinding zijn te combineren; nakoming en ontbinding niet, want die wijzen tegengesteld.
Waar het misgaat
Partijen ontbinden regelmatig eerst en denken daarna pas aan de ingebrekestelling. Was er geen verzuim en was nakoming niet blijvend onmogelijk, dan is de ontbinding ongeldig en schiet de ontbindende partij zelf tekort. Het tweede terugkerende probleem is een contractuele aansprakelijkheidsbeperking die pas bij het begroten van de schade in beeld komt.
Verwante begrippen
Zie ook verzuim, ontbinding van de overeenkomst en algemene voorwaarden.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Wanprestatie of overmacht? Uitleg, gevolgen en rechten, Wanprestatie of onrechtmatige daad: het verschil uitgelegd, Wanprestatie bij langdurige overeenkomsten: wanneer is tussentijdse opzegging toegestaan?.
Lees meer over ons civiel recht.
